რეპრესიული კანონმდებლობა და პოლიციის დაუსჯელობაყოველწლიურ დოკუმენტში  „ადამიანის უფლებების მდგომარეობა მსოფლიოში“ - აღნიშნულია, რომ საქართველოში 2024 წლის განმავლობაში მშვიდობიანი მომიტინგეები, ჟურნალისტები და ოპოზიციონერები „თვითნებური დაკავების, წამებისა და არასათანადო მოპყრობის“ მსხვერპლი გახდნენ.ორგანიზაციის შეფასებით, პოლიცია სისტემატურად იყენებდა უკანონო ძალას, მათ შორის ცრემლსადენ გაზს, რეზინის ტყვიებსა და წყლის ჭავლს, რამაც ასობით ადამიანის დაზიანება გამოიწვია.ანგარიშის თანახმად, ხელისუფლებამ რეპრესიების გასაძლიერებლად საკანონმდებლო ცვლილებები გამოიყენა, რაც მოიცავდა დიდ ჯარიმებს გზის გადაკეტვისა თუ ნიღბის ტარებისთვის. Amnesty International ხაზგასმით აღნიშნავს, რომ ძალადობის ფაქტების მიუხედავად, არცერთი პოლიციელი პასუხისმგებლობაში არ მიუციათ.სასამართლო სისტემა და პოლიტიკური დევნადოკუმენტი დეტალურად აღწერს „უსამართლო სასამართლო პროცესებს“, სადაც ბრალდებულებს უარს ეუბნებოდნენ გირაოზე მტკიცებულებების გარეშე. ანგარიშში მოყვანილია კონკრეტული შემთხვევები, მათ შორის ჟურნალისტ მზია ამაღლობელისა და აქტივისტების - საბა სხვიტარიძის, ომარ ოკრიბელაშვილისა და საბა მეფარიშვილის საქმეები, რომლებსაც პატიმრობა პოლიტიკურად მოტივირებული ბრალდებებით მიესაჯათ.ამასთან, ორგანიზაცია ყურადღებას ამახვილებს „უცხოური გავლენის გამჭვირვალობის შესახებ“ კანონზე, რომლის საფუძველზეც ხელისუფლებამ დამოუკიდებელ არასამთავრობო ორგანიზაციებს ანგარიშები გაუყინა და მათი ლიდერების დევნა დაიწყო. ოქტომბერში მმართველმა პარტიამ კონსტიტუციური სარჩელიც კი შეიტანა სამი წამყვანი ოპოზიციური გაერთიანების აკრძალვის მოთხოვნით.გენდერული ძალადობა და შევიწროებაAmnesty International განსაკუთრებულ შეშფოთებას გამოთქვამს ქალი მომიტინგეების მიმართ გამოვლენილი გენდერული ძალადობის გამო. ანგარიშში ნახსენებია ოპოზიციის ლიდერის, ელენე ხოშტარიასა და აქტივისტ კრისტინა ბოტკოველის შემთხვევები, რომლებიც დაკავებისას დამამცირებელ მოპყრობასა და იძულებით გაშიშვლებას დაექვემდებარნენ.ორგანიზაციის დასკვნით, საქართველოში სახელმწიფო ინსტიტუტების „წმენდა“ ყველა სფეროს შეეხო, ხოლო სამართალდამცავი და ზედამხედველობის ორგანოები მმართველი გუნდის ხელში „პოლიტიკური შურისძიების იარაღად“ იქცა.საქართველოს ხელისუფლებას Amnesty International-ის ამ ანგარიშზე ოფიციალური კომენტარი ჯერ არ გაუკეთებია.

1776758001

იმპორტის დინამიკა და ფასებიგალტ & თაგარტის ელექტროენერგიის ბაზრის მიმოხილვის მიხედვით, იმპორტის ჯამური ღირებულება მარტში 30.9%-ით გაიზარდა – $5.9 მლნ–მდე. რაოდენობრივად რუსეთი კვლავ უმსხვილესი მომწოდებელი იყო, თუმცა, ვინაიდან რუსული იმპორტი ძირითადად აფხაზეთის რეგიონისთვის განკუთვნილ შეღავათიან მიწოდებას მოიცავდა, ღირებულების მიხედვით მან მხოლოდ მეორე ადგილი დაიკავა.კომერციულ იმპორტში თურქეთის წილის ზრდა, აზერბაიჯანთან შედარებით კონკურენტულმა ფასმა განაპირობა. მარტში თურქეთიდან იმპორტირებული ელექტროენერგიის ფასი კვტ.სთ-ზე საშუალოდ 4.6 აშშ ცენტს შეადგენდა, მაშინ როცა აზერბაიჯანული ენერგიის ღირებულება 6 აშშ ცენტი იყო.ანალიტიკოსების შეფასებით, თურქეთის ხელახალი დამკვიდრება მთავარ მომწოდებლებს შორის მიუთითებს იმპორტის გეოგრაფიის ეტაპობრივ ცვლილებაზე, რაც ფასობრივი და ტექნიკური ფაქტორების ერთობლიობითაა განპირობებული.საბალანსო ბაზარიმარტში საბალანსო ელექტროენერგიის საშუალო ფასი წლიურად 5.7%-ით შემცირდა და კვტ.სთ-ზე 5.7 აშშ ცენტი შეადგინა. ამავდროულად, საბალანსო მოცულობა 14.8%-ით გაიზარდა (0.4 ტვტ.სთ), რამაც ქვეყნის ჯამური მიწოდების მესამედზე მეტი (33.4%) შეადგინა.

1776757730

მარტის მაჩვენებლები და იმპორტდამოკიდებულება უშუალოდ მარტში ადგილობრივი მოხმარება 4.3%-ით გაიზარდა და 1.3 ტვტ.სთ შეადგინა. ზრდა ძირითადად საცალო სექტორმა (+8.7% წ/წ) და აფხაზეთის რეგიონმა (+9.4% წ/წ) განაპირობეს. ამავდროულად, პირდაპირი მომხმარებლების კატეგორიაში 11%-იანი კლება დაფიქსირდა, რაც მონაცემთა დამუშავების კომპანიების მხრიდან მოთხოვნის შემცირებითაა გამოწვეული.ჰიდროლოგიური პირობების გამო, მარტში ჰიდროგენერაცია წლიურად 8.6%-ით შემცირდა. მიუხედავად იმისა, რომ ენგურ-ვარდნილის გამომუშავება 49%-ით გაიზარდა (ეს უკანასკნელი მეტწილად შარშანდელი დაბალი ბაზის ეფექტი იყო). შედეგად, თბოგენერაციისა და იმპორტის ერთობლივი წილი 34%-დან (2025 წლის მარტი) 42%-მდე (2026 წლის მარტი) გაიზარდა, რაც სისტემის მზარდ იმპორტდამოკიდებულებაზე მიუთითებს.ალტერნატიული ენერგია და იმპორტის კონკურენციამიუხედავად ახალი სიმძლავრეების ეტაპობრივი დამატებისა, ქარისა და მზის სადგურების წილი ჯამურ მიწოდებაში კვლავ მცირეა და მარტში მხოლოდ 1.2%-ს შეადგენდა. აღსანიშნავია, რომ მარტში ტესტირების რეჟიმში გაეშვა „ზემო ქარის სადგური“ (18.7 მგვტ).საინვესტიციო ბანკის მიმოხილვაში ხაზგასმულია თურქეთის კვლავ გამოჩენა ტოპ იმპორტიორებს შორის, რაც ბაზარზე კონკურენციის ზრდასა და სტრუქტურულ ცვლილებებზე მიანიშნებს. არჩევანი იმპორტსა და თბოგენერაციას შორის კი ფასმა განსაზღვრა: გარდაბანი 1: 4.3 აშშ ცენტი/კვტ.სთ იმპორტი თურქეთიდან: 4.6 აშშ ცენტი/კვტ.სთ გარდაბანი 2: 5.5 აშშ ცენტი/კვტ.სთ იმპორტი აზერბაიჯანიდან: 6.0 აშშ ცენტი/კვტ.სთ ჯი-ფაუერი / მტკვარი ენერჯი: 6.2 – 6.4 აშშ ცენტი/კვტ.სთ მაღალი ტარიფის გამო, „ჯი-ფაუერი“ და „მტკვარი ენერჯი“ მხოლოდ შეზღუდული მოცულობით, ტექნიკური საჭიროებიდან გამომდინარე მუშაობდნენ. ჯამურად, პირველ კვარტალში მოხმარების ნახევარზე მეტი (51.2%) კვლავ თბოგენერაციითა და იმპორტით დაკმაყოფილდა.

1776756561

იერუნ კლიკის განცხადებით, საქართველოს დელეგაციასთან გამართული შეხვედრები კონსტრუქციული იყო. მისი თქმით, განხილვის ფარგლებში განსაკუთრებული ყურადღება დაეთმო ეროვნული ბანკისა და ფინანსთა სამინისტროს წარმომადგენლებთან ქვეყნის ეკონომიკის წინაშე არსებულ გამოწვევებს გლობალური გაურკვევლობის ფონზე.სსფ-ის აღმასრულებელი დირექტორის შეფასებით, საქართველოს ეკონომიკა ინარჩუნებს მდგრადობას და, რეგიონული და გლობალური რისკების მიუხედავად, პოზიტიურ დინამიკას ავლენს.ამასთან, იერუნ კლიკმა ხაზი გაუსვა ტექნიკური დახმარების მიმართულებით თანამშრომლობას და დადებითად შეაფასა საქართველოს მიერ სსფ-ის მხარდაჭერის ეფექტიანი გამოყენება, რაც, მისი თქმით, დამატებით ღირებულებას ქმნის.მისივე განცხადებით, თბილისში განხორციელებული ვიზიტის ფარგლებში IV მუხლის მისია წარმატებით წარიმართა და ეკონომიკური პოლიტიკის პრიორიტეტების განსაზღვრას შეუწყო ხელი.

1776755926

როგორც წესი, აღნიშნული გამოწვევა პროცესების არასისტემურ მართვას უკავშირდება. როდესაც დოკუმენტების გადახედვის ერთიანი შიდა სტანდარტი არ არსებობს, ხოლო ვერსიების მიმოცვლა ფრაგმენტულად, ხშირად ელფოსტითა და არაერთი შეხვედრის პარალელურად მიმდინარეობს, ინფორმაცია იფანტება, პროცესი რთულდება, ხოლო დრო და რესურსი, რომელიც სტრატეგიულ და ბიზნესისთვის კრიტიკულ საკითხებს უნდა ეთმობოდეს, საოპერაციო კოორდინაციასა და ტექნიკურ სამუშაოებში იხარჯება.შედეგად, იურიდიული გუნდები გადატვირთულ რეჟიმში მუშაობენ, ხოლო ბიზნესი კარგავს როგორც დროს, ისე ფინანსურ რესურსს.სწორედ ამ გამოწვევის საპასუხოდ „თეგეტა ჰოლდინგმა“ Lawformer-თან პარტნიორობით იურიდიული პროცესების სისტემური გარდაქმნა დაიწყო. რატომ Lawformerპარტნიორის შერჩევისას „თეგეტასთვის“ მნიშვნელოვანი იყო, რომ გამოყენებული ტექნოლოგიური გადაწყვეტა მორგებული ყოფილიყო ქართულ სამართლებრივ რეალობასა და ადგილობრივ ბიზნესსაჭიროებებზე. კომპანიას სჭირდებოდა არა ზოგადი AI ინსტრუმენტი, არამედ პლატფორმა, რომელიც მიესადაგებოდა ქართულ სამართლებრივ გარემოსა და დოკუმენტბრუნვის სპეციფიკას.ქართულ იურიდიულ პრაქტიკაში ტერმინოლოგიურ სიზუსტეს განსაკუთრებული მნიშვნელობა აქვს: ზოგჯერ ერთი ფორმულირების შეცვლამაც კი შეიძლება დოკუმენტის შინაარსი და სამართლებრივი შედეგი არსებითად შეცვალოს. ასეთ პირობებში ზოგადი AI ინსტრუმენტები ვერ უზრუნველყოფს იმ სიზუსტეს, რომელიც საჭიროა ქართული სამართლებრივი ტექსტის ნიუანსებისა და ადგილობრივი პრაქტიკის სწორად გასააზრებლად.სწორედ ამ საჭიროებას პასუხობს Lawformer, გლობალური LegalTech სტარტაპი, რომელიც, სხვა ენებთან ერთად, ხელოვნურ ინტელექტს - Legal AI ასისტენტს - ქართულ ენასა და ქართულ სამართლებრივ დოკუმენტებზე ავითარებს. ამასთანავე, აქვს წვდომა საქართველოს საკანონმდებლო ბაზასთან, რაც ხელშეკრულებების სამართლებრივი ანალიზის პროცესს მნიშვნელოვნად ამარტივებს.Lawformer-ის ერთ-ერთი საგრძნობი უპირატესობა ისიცაა, რომ AI ასისტენტს შეუძლია, ტექსტი სწორედ ისეთი სტილითა და ფორმულირებით მოამზადოს, როგორსაც კონკრეტული იურისტი გამოიყენებდა სამუშაო პროცესში. ამისთვის სისტემა აანალიზებს არსებულ სახელშეკრულებო მუხლებს, რის შედეგადაც გენერირებული პასუხი ასახავს არა მხოლოდ წერის სტილს, არამედ ფორმულირების ლოგიკასა და პროფესიულ სპეციფიკას.პარტნიორის შერჩევისას „თეგეტასთვის“ არანაკლებ მნიშვნელოვანი იყო მონაცემთა დაცვის საკითხიც. Lawformer სრულ შესაბამისობაშია როგორც ქართულ, ისე ევროპულ მონაცემთა დაცვის კანონმდებლობასთან. კლიენტის დოკუმენტებზე წვდომა მხოლოდ თავად კლიენტს აქვს, ხოლო სისტემაში დამუშავებული ინფორმაცია არასოდეს გამოიყენება ხელოვნური ინტელექტის მოდელების დასატრენინგებლად.პრაქტიკული შედეგები„თეგეტასთვის“ Lawformer იურიდიული ოპერაციების მართვის სისტემურ ნაწილად ჩამოყალიბდა. პლატფორმა კომპანიის შიდა წესებისა და პოლიტიკების შესაბამისად მუშაობს, რაც ხელშეკრულებების გადახედვისას ერთიანი სტანდარტის დაცვასა და გადაწყვეტილებათა თანმიმდევრულობას უზრუნველყოფს.Lawformer-ის გამოყენებით, „თეგეტას“ იურიდიულ გუნდს შეუძლია ხელშეკრულებების გადახედვა, რისკების ავტომატური იდენტიფიცირება და შესაბამისი ალტერნატიული ფორმულირებების მომზადება „თეგეტას“ შიდა სტანდარტების დაცვით. შედეგად, მნიშვნელოვნად მცირდება დრო, რომელიც დოკუმენტის მომზადებიდან საბოლოო შეთანხმებასა და ხელმოწერამდეა საჭირო.„თეგეტა ჰოლდინგის“ იურიდიული გუნდის შეფასებით, პლატფორმის დანერგვამ შიდა ეფექტურობა საგრძნობლად გაზარდა და შედეგად, კომპანიის წარმომადგენლებს მეტი დრო რჩებათ სტრატეგიულ სამართლებრივ მხარდაჭერაზე და ნაკლები დრო სჭირდებათ დოკუმენტების ტექნიკური რედაქტირებისთვის.პარტნიორობის ექვსთვიანმა გამოცდილებამ აჩვენა, რომ ტექნოლოგიის სწორად დანერგვა იურიდიულ პროცესებს არა მხოლოდ ამარტივებს, არამედ მათ უფრო სტრუქტურირებულსა და სტანდარტიზებულსაც ხდის, რაც პირდაპირ აისახება ბიზნესის ოპერაციულ ეფექტიანობაზე.ბაზრის ტენდენციასაქართველოში LegalTech განვითარების ახალ ეტაპზე გადადის. ციფრული ტრანსფორმაცია ბიზნესისთვის უკვე არჩევანი აღარ არის, ის კონკურენტუნარიანობისა და ეფექტურად ოპერირებისთვის აუცილებელი პირობაა.კომპანიებმა ნათლად დაინახეს, რომ ძლიერი, სწრაფი და მოქნილი იურიდიული ოპერაციები ბიზნესის ზრდისა და მდგრადობის ერთ-ერთი საფუძველია. ამ ვითარებაში კი სწორი ტექნოლოგიური პარტნიორის არჩევა გადამწყვეტ მნიშვნელობას იძენს.

1776755655

ვიდეოებში ჩანს, რომ ტაძრის ინტერიერში მიმდინარეობს 1970-იან წლებში მოწყობილი ბაზალტის იატაკის მოხსნა. კრიტიკოსები აცხადებენ, რომ მძიმე ინსტრუმენტების გამოყენებამ შესაძლოა ისტორიული ფენები დააზიანოს და ძეგლის ავთენტიკურობას საფრთხე შეუქმნას.პასუხად საქართველოს კულტურული მემკვიდრეობის დაცვის ეროვნულმა სააგენტომ სამშაბათს განცხადება გაავრცელა, სადაც ნათქვამია, რომ სამუშაოები მიმდინარეობს სააგენტოს დაკვეთით და კანონმდებლობით დადგენილი ნებართვის საფუძველზე.სააგენტოს განმარტებით, ჩატარებული კვლევითი სამუშაოებისას, შურფირების შედეგად, გამოვლინდა ადრინდელი პერიოდის იატაკი და სამხრეთი კედლის პილასტრის ბაზა. „პროექტი ითვალისწინებს გვიანდელი ფენების დემონტაჟს არქეოლოგიური ზედამხედველობის პირობებში და ახალი, ღია ფერის ქვით იატაკის მოწყობას ტრადიციული ქართული წყობის გამოყენებით“, – ნათქვამია განცხადებაში. უწყების ცნობით, იატაკის ნიშნული რამდენიმე სანტიმეტრით დაიწევს, რაც სვეტებისა და პილასტრების პროპორციების უკეთ აღქმას უზრუნველყოფს.სააგენტო ადასტურებს, რომ გარკვეულ, ძნელად მისადგომ ადგილებში გამოყენებულია მექანიკური საბურღ-სატეხი საშუალებები, თუმცა აცხადებს, რომ ეს პროფესიულ პრაქტიკაში დასაშვებია და ძეგლის კონსტრუქციულ მდგრადობას საფრთხეს არ უქმნის.კულტურული მემკვიდრეობის სფეროს დამოუკიდებელი სპეციალისტი, რომელიც საჯაროდ გამოეხმაურა პროცესს, ამბობს, რომ მსგავსი ტიპის სამუშაოებისას „მაქსიმალური სიფრთხილე და მინიმალური მექანიკური ჩარევა“ არის რეკომენდებული. მისი შეფასებით, „ნებისმიერი ინტერვენცია, რომელიც ისტორიულ ფენებს ეხება, უნდა იყოს მაქსიმალურად გამჭვირვალე და დეტალურად ახსნილი საზოგადოებისთვის“.ბოლო წლებში საქართველოში კულტურული მემკვიდრეობის ობიექტებზე განხორციელებულმა რამდენიმე პროექტმა მწვავე საჯარო დებატები გამოიწვია. მათ შორის იყო ბაგრატის ტაძრის რეკონსტრუქცია, რომელმაც საერთაშორისო დონეზეც გააჩინა კითხვები ავთენტიკურობის შენარჩუნების შესახებ. კრიტიკა მოჰყვა ასევე გელათის მონასტერზე ჩატარებულ სამუშაოებს, განსაკუთრებით გადახურვისა და წყლის ჩასვლით გამოწვეული დაზიანებების საკითხზე.სპეციალისტები აღნიშნავენ, რომ კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლებზე ნებისმიერი ჩარევა ბალანსს მოითხოვს კონსერვაციასა და აღდგენას შორის, განსაკუთრებით იმ შემთხვევაში, როდესაც საქმე V საუკუნის ძეგლს ეხება.ბოლნისის სიონი V საუკუნის სამნავიანი ბაზილიკაა და ერთ-ერთ უძველეს ქრისტიანულ ტაძრად მიიჩნევა საქართველოში. ტაძარი ცნობილია ადრეული ქართული წარწერებით, რომლებიც მნიშვნელოვან წყაროს წარმოადგენს ქართული დამწერლობისა და ადრეული სახელმწიფოებრივი ისტორიისთვის. ძეგლი ეროვნული მნიშვნელობის კულტურული მემკვიდრეობის სტატუსს ატარებს.სააგენტოს განცხადებით, სამუშაოები მიმდინარეობს არქეოლოგებისა და დარგის სპეციალისტების მუდმივი ზედამხედველობის ქვეშ, პროცესის თითოეული ეტაპის დოკუმენტირებითა და კონტროლით.

1776754742