ქართული ელექტროენერგიის ექსპორტი თურქეთში ბოლო 10 წლის მინიმუმზეა

საინვესტიციო ბანკის მონაცემებით, გასულ თვეში ექსპორტის მოცულობამ თურქეთის მიმართულებით მხოლოდ 36.2 გვტ.სთ შეადგინა (2025 წლის მაისის 172.3 გვტ.სთ-ის საპირისპიროდ), ხოლო მიღებულმა შემოსავალმა - $1 მლნ (გასული წლის ანალოგიური პერიოდის $7.8 მლნ-თან შედარებით). მკვლევრების განმარტებით, ვარდნა ფასების კლებამაც განაპირობა - მაისში თურქეთში ექსპორტის საშუალო ფასმა კვტ.სთ-ზე 2.7 აშშ ცენტი შეადგინა, რაც წლიურ ჭრილში 39.4%-ით შემცირებული მაჩვენებელია. ექსპორტის ფასის, მოცულობისა და შემოსავლის ასეთი შემცირება თურქეთის ბაზარზე ფასების მკვეთრ კლებას უკავშირდება. 2026 წლის მაისში, ელექტროენერგიის საშუალო ფასი თურქეთის ბაზარზე შეადგენდა 1.8 აშშ ცენტს/კვტ.სთ-ზე (vs 6.4 აშშ ცენტი კვტ.სთ-ზე მაი-25). ასეთი დაბალი ფასი ექსპორტის ეკონომიკურ მიმზიდველობას მნიშვნელოვნად ამცირებს, რადგან ექსპორტიორებს სისტემასთან დაკავშირებული ხარჯების დაფარვაც უწევდათ, მათ შორის გადაცემის ტარიფისა და გარანტირებული სიმძლავრის საფასურის.გალტ & თაგარტის კვლევის მიხედვით, თურქეთის საბაზრო ფასსა და საქართველოდან ექსპორტის საშუალო ფასს შორის სხვაობა, სავარაუდოდ, ექსპორტის საათობრივ/დღიურ სტრუქტურასა და პირდაპირ კონტრაქტებს უკავშირდება.თურქეთში ელექტროენერგიის ფასების შემცირება, თავის მხრივ, მზის სადგურების მშენებლობას და ხელსაყრელ ჰიდროლოგიურ პირობებს უკავშირდება.მაისში თურქეთში ექსპორტი მხოლოდ ოთხმა კომპანიამ განახორციელა: შპს „აჭარ-ენერჯი 2007“, შპს „ენერჯი დეველოპმენტ ჯორჯია“, შპს „სვანეთი ჰიდრო“ და შპს „კასლეთი-2“. დაბალი საბაზრო ფასების მიუხედავად, ექსპორტის გაგრძელება შესაძლოა უკავშირდებოდეს როგორც მოქმედ გადაცემისა და დისპეტჩერიზაციის შეთანხმებებს, ისე კომპანიების ინდივიდუალურ საკონტრაქტო პირობებს. თურქეთის გარდა, ბალანსის მიხედვით ექსპორტი აზერბაიჯანშიც დაფიქსირდა, თუმცა ეს არ იყო კომერციული ექსპორტი. აღნიშნული სინქრონული მოცულობა აზერბაიჯანთან პარალელური მუშაობისთვის განხორციელებულ ტექნიკურ გაცვლას წარმოადგენდა და იმავე მოცულობისა და ღირებულების იმპორტით დაბალანსდა. 2026 წლის აპრილიდან შეიცვალა აღრიცხვის მეთოდოლოგია და ეს გაცვლა, რომელიც მანამდე ბალანსში სალდირებულად აისახებოდა, ახლა ფიქსირდება იმპორტსა და ექსპორტში.საბალანსო ბაზარი და ფასები საბალანსო ელექტროენერგიის საშუალო ფასი მაისში წლიურად 3.5%-ით გაიზარდა და კვტ.სთ-ზე 5.1 აშშ ცენტი შეადგინა.ამასთან, საბალანსო მოცულობა უმნიშვნელო წლიური 0.7%-ით გაიზარდა და 0.3 ტვტ.სთ შეადგინა, რაც ჯამური მიწოდების 23%-ს წარმოადგენს.2026 წლის 12 ივნისს ქსელის წესებში შევიდა ცვლილება, რომლის მიხედვით: გადაცემის სისტემის ოპერატორი ვალდებულია გააუქმოს ქსელთან მიერთების შეთანხმებები იმ ელექტროსადგურის პროექტებს, რომლებსაც არ აქვთ ეკონომიკის სამინისტროს დასტური ტექნიკურ ეკონომიკური კვლევის ან მშენებლობის ეტაპზე ყოფნის შესახებ. აღნიშნულ ინფორმაციას ელექტროსისტემა გამოითხოვს სამინისტროსგან პირველი აგვისტოს ჩათვლით. ელექტროსისტემის მიღებული გადაწყვეტილების გასაჩივრების უფლება პროექტის დეველოპერებს აქვთ 10 სამუშაო დღის განმავლობაში. გაუქმებულ პროექტებს დაუბრუნდებათ გადახდილი ქსელთან დაერთების საფასური. ენერგო-პროს და თელასის ქსელზე ახალი გენერაციის ობიექტის დაერთების განაცხადისთვის სავალდებულო გახდა მთავრობასთან გაფორმებული ხელშეკრულება პროექტის განვითარებაზე ან სამინისტროს წერილობითი დასტური. აღნიშნული ცვლილება მიზნად ისახავს ელექტროსადგურების მშენებლობის პროცესის ერთიან ჩარჩოში მოქცევას და ქსელზე მიერთების წერტილებში დარეზერვებული სიმძლავრეების გამოთავისუფლებას.

თურქეთში ფასების ვარდნის გამო, მაისში ელექტროენერგიის ექსპორტი 73%-ით...

დოკუმენტის მიხედვით, გასულ თვეში ადგილობრივი მოხმარება წლიურად 3.8%-ით გაიზარდა და 1.1 ტვტ.სთ შეადგინა, თუმცა ექსპორტის მკვეთრი კლების გამო, ჯამურმა მოთხოვნამ ბაზარზე 8.6%-ით იკლო (1.2 ტვტ.სთ-მდე). საინვესტიციო ბანკში განმარტავენ, რომ მაისი ისტორიულად საექსპორტო თვეა, რაც ჰიდროსადგურების სეზონურობითაა გამოწვეული, თუმცა მიმდინარე წელს გენერაციის იძულებითი შეზღუდვის გამო, ადგილობრივი გამომუშავება წლიურად 9.5%-ით შემცირდა.ექსპორტის მკვეთრი კლება თურქეთის ბაზარზე ფასების ისტორიულ მინიმუმამდე - საშუალოდ 1.8 აშშ ცენტ/კვტ.სთ მდე - შემცირებამ განაპირობა, რაც, როგორც გალტ & თაგარტის მკვლევრები აღნიშნავენ, ხელსაყრელ ჰიდროლოგიურ პირობებსა და მზის გენერაციის ზრდას უკავშირდება. თურქეთში მზის სიმძლავრეების ზრდამ შესაძლოა ზაფხულის ფასებზე ზეწოლა მომავალშიც შეინარჩუნოს, თუმცა ეფექტი ბაზრისა და ჰიდროლოგიურ პირობებზეც იქნება დამოკიდებული.2026 წლის 5 თვის მონაცემებით, საქართველოში ელექტროენერგიის ადგილობრივი მოხმარება წლიურად 6.1%-ით გაიზარდა და 6.2 ტვტ.სთ შეადგინა. იმპორტისა და თბოგენერაციის წილი ჯამურ მიწოდებაში 36.3% შეადგენდა (vs 31.1% 2025 წლის 5 თვეში). გაზრდილი იმპორტ-დამოკიდებულება იანვარ-აპრილში და შემცირებული ექსპორტი მაისში საქართველოს სეზონურ გამოწვევებს უსვამს ხაზს.მთლიანობაში, 2026 წლის მონაცემები მიუთითებს ისეთი გენერაციის ობიექტების განვითარების საჭიროებაზე, რომლებიც პასუხობენ საქართველოს სეზონურ გამოწვევებს, მაგალითად რეზერვუარიანი ჰიდროსადგურებისა და ქარის სადგურების. ამასთან, მონაცემები ხაზს უსვამს ენერგიის დამაგროვებლებისა და საექსპორტო ინფრასტრუქტურის განვითარების მნიშვნელობას.ადგილობრივი მოხმარების ზრდა ყველა კატეგორიაში გალტ & თაგარტის კვლევის მიხედვით, ადგილობრივი მოხმარება წლიურად 3.8%-ით გაიზარდა და 1.1 ტვტ.სთ შეადგინა. წლიური ზრდა დაფიქსირდა ყველა სეგმენტში: აფხაზეთის რეგიონი: +6.6% პირდაპირი მომხმარებლები: +5.8% საცალო მომხმარებლები: +2.1% მოხმარების ზრდა უკავშირდება როგორც კლიმატურ ფაქტორებს, ასევე ენერგოინტენსიური საწარმოების გააქტიურებას.ამასთან, 2026 წლის მაისში ჰიდროგენერაცია წლიურად 9.9%-ით შემცირდა და 1.2 ტვტ.სთ შეადგინა, რაც ჯამური მიწოდების 97.5%-ია. კლება დაკავშირებულია კლიმატურ პირობებთან და ამავდროულად, სისტემის ოპერატორის მიერ დაწესებულ გენერაციის შეზღუდვებთან. ეს შეზღუდვები საჭირო გახდა მოთხოვნა-მიწოდებას შორის ბალანსის დასაცავად. გენერაციის შეზღუდვის გარეშე, მიწოდება გადააჭარბებდა მოთხოვნას, ადგილობრივი ბაზრისა და ექსპორტის ჩათვლით.მაისში განხორციელებული შეზღუდვების ზუსტი მოცულობის შესახებ საჯაროდ ხელმისაწვდომი ინფორმაცია არ არის.ქარისა და მზის გენერაცია წლიურად 55.8%-ით გაიზარდა, თუმცა ჯამურ მიწოდებაში მისი წილი კვლავ მცირე 1% იყო. ზრდა დაკავშირებულია აპრილში 18.7 მგვტ-იანი „ზემო ქარის სადგურისა“ და 2025 წლის ბოლოს დამატებული ახალი მზის სადგურების (ჯამში 10.8 მგვტ) ექსპლუატაციაში შესვლასთან.თბოსადგურები, მაისისთვის დამახასიათებელი სეზონურობის შესაბამისად, არ მუშაობდნენ.გენერაციის შეზღუდვების გაგრძელებას გალტ & თაგარტის მკვლევარები ივნის-ივლისშიც ელოდებიან, თუმცა შედარებით ნაკლები მოცულობით, რადგან: ისტორიულად, ივნისი და ივლისი მაისთან შედარებით ნაკლები სიჭარბით გამოირჩევა. ესკომ თურქეთთან გააფორმა ბარტერის შეთანხმება, რომლის ფარგლებშიც მაისი-ივლისის განმავლობაში განახორციელებს თურქეთში ელექტროენერგიის ექსპორტს, ხოლო სექტემბერ-ნოემბერში იმპორტს. ეს გარიგება გაზრდის ექსპორტის რაოდენობას და ჯამურ მოთხოვნას, შესაბამისად, შეამცირებს გენერაციის შეზღუდვებს ივნის-ივლისის პერიოდში. ბარტერის ფარგლებში განსახორციელებელი ექსპორტის მოცულობას ესკო შეისყიდის კვტ.სთ-ზე 4.021 თეთრად იმ ელექტროსადგურებისგან, რომელთაც წინააღმდეგ შემთხვევაში მოუწევდათ გენერაციის შეზღუდვა (სსე-ს განკარგულების შედეგად). ბარტერული შეთანხმების ზუსტი კომერციული პირობები, მათ შორის ექსპორტისა და სანაცვლო იმპორტის პროპორცია, საჯაროდ ცნობილი არ არის.

სახელმწიფო შესყიდვებისა და პროექტების ოპტიმიზაციით ბიუჯეტში ₾390 მლნ დ...

ამ მიზნით, 2025 წელს მთავრობის ადმინისტრაციაში შეიქმნა სპეციალური სტრუქტურა - მთავრობის ეფექტიანობის დეპარტამენტი. აღნიშნული უწყების ძირითად ამოცანას სახელმწიფო პროგრამების, მსხვილი ინფრასტრუქტურული პროექტებისა და შესყიდვების შედეგიანობის შეფასება, ასევე შესრულების მონიტორინგი წარმოადგენს. პრემიერ-მინისტრმა ხაზგასმით აღნიშნა, რომ თითოეულმა საჯარო რესურსმა მაქსიმალური სარგებელი უნდა მოუტანოს მოქალაქეებს, რის გამოც განსაკუთრებული ყურადღება სახელმწიფო შესყიდვების სისტემის შემდგომ განვითარებას ეთმობა.მმართველობითი და ადმინისტრაციული ხარჯების ოპტიმიზაციის მიმართულებით ყველაზე მსხვილი მაჩვენებლები ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების სამინისტროში დაფიქსირდა.კობახიძის მტკიცებით, 2025 წლიდან გატარებული რეფორმების შედეგად, უწყებაში მიღებულმა ჯამურმა დანაზოგმა ₾845 მლნ-ს მიაღწია. აღნიშნული მოცულობიდან ₾60 მლნ უშუალოდ 2,422 საშტატო ერთეულის შემცირებით მიღებული წლიური ეკონომიაა, ხოლო დარჩენილი ₾785 მლნ სამინისტრომ მიმდინარე პროექტების, სახელმწიფო შესყიდვებისა და არსებული სახელშეკრულებო პირობების გადახედვა-გაუმჯობესების გზით დაზოგა."პრაქტიკული რეფორმების პარალელურად, მთავრობამ მნიშვნელოვანი საკანონმდებლო ცვლილებებიც განახორციელა, რამაც სახელმწიფო შესყიდვების სისტემის გამჭვირვალობა და კონკურენტუნარიანობა გაზარდა", - თქვა კობახიძემ.ახალი სამართლებრივი მექანიზმები, ერთი მხრივ, ხელს უწყობს მცირე და საშუალო ბიზნესის (SME) უფრო აქტიურ ჩართულობას სახელმწიფო ტენდერებში, ხოლო, მეორე მხრივ, უზრუნველყოფს საბიუჯეტო სახსრების უფრო პასუხისმგებლიან და შედეგზე ორიენტირებულ მართვას. პრემიერმა ასევე აღნიშნა, რომ მიმდინარეობს საჯარო სამსახურის ინსტიტუციური მოდერნიზაცია, სადაც ამჟამად 45 000-მდე ადამიანია დასაქმებული. საკადრო პოლიტიკის ღიაობის უზრუნველსაყოფად, მხოლოდ გასულ წელს დასაქმების ერთიან ელექტრონულ პლატფორმაზე 3 500-მდე ვაკანსია გამოქვეყნდა, ხოლო ანაზღაურებადი სტაჟირების პროგრამით პირველი პროფესიული გამოცდილება 1 400-ზე მეტმა ახალგაზრდამ მიიღო.ირაკლი კობახიძემ გამოსვლისას ყურადღება გაამახვილა ინსტიტუციურ რეფორმებსა და მაკროეკონომიკურ დინამიკას შორის არსებულ მჭიდრო კავშირზე. მისი თქმით, 2021-2025 წლებში საქართველოს ეკონომიკური ზრდის საშუალო წლიურმა მაჩვენებელმა მაღალი ნიშნული - 9.3% შეადგინა, ხოლო 2026 წლის პირველი ოთხი თვის წინასწარი მონაცემებით, რეალური მშპ-ს ზრდა 8.3%-ის ფარგლებშია.ამასთან, მთავრობის მეთაურმა აღნიშნა, რომ საერთაშორისო სავალუტო ფონდის (IMF) პროგნოზების მიხედვით, საქართველო საშუალოვადიან პერიოდში ევროპისა და რეგიონის მასშტაბით ერთ-ერთ ყველაზე სწრაფად მზარდ ეკონომიკად დარჩება, რის ფუნდამენტსაც სწორედ ეფექტიანი სახელმწიფო ინსტიტუტები და თანმიმდევრული ეკონომიკური პოლიტიკა ქმნის.

საქართველომ სომხეთიდან ყვავილების იმპორტი მკვეთრად გაზარდა

საქსტატის მონაცემებით, მაისში სომხეთიდან ყვავილების იმპორტი წლიურ ჭრილში 2,9-ჯერ გაიზარდა.აპრილთან შედარებით იმპორტის მოცულობა 89%-ით გაიზარდა და ახალ რეკორდულ მაჩვენებელს მიაღწია. წინა რეკორდი მიმდინარე წლის მარტში დაფიქსირდა, როდესაც საქართველომ სომხეთიდან 128,9 ტონა ყვავილი შემოიტანა.მონაცემების მიხედვით, სომხეთიდან იმპორტირებული ყვავილები რეექსპორტზე არ გადის. გასულ თვეში საქართველოდან მსოფლიო ბაზარზე ამ კატეგორიის პროდუქციის ექსპორტი არ განხორციელებულა.საერთო ჯამში, მაისში საქართველომ 341,7 ტონა ყვავილი შემოიტანა. სომხეთის გარდა, ყვავილების მომწოდებლები იყვნენ ეკვადორი, ნიდერლანდები, კენია, თურქეთი, ჩინეთი, სამხრეთ აფრიკა და იტალია.სომხეთიდან საქართველოში ყვავილების იმპორტი მას შემდეგ გაიზარდა, რაც რუსეთმა სომხური პროდუქციის შეტანა აკრძალა. სომხეთსა და რუსეთს შორის ურთიერთობები ბოლო წლებში მნიშვნელოვნად გაუარესდა. ერევნის ევროკავშირთან დაახლოებისა და ევროპული ინტეგრაციის კურსის გაძლიერების ფონზე, მოსკოვმა არაერთხელ გამოიყენა ეკონომიკური ბერკეტები, მათ შორის სომხური პროდუქციის იმპორტზე დაწესებული შეზღუდვები.ევროკავშირი, თავის მხრივ, ცდილობს სომხეთისთვის ახალი სავაჭრო შესაძლებლობების შექმნას და ქვეყნის ეკონომიკური დამოკიდებულების შემცირებას რუსულ ბაზარზე.

საქართველოს ეკონომიკა 9%-ით გაიზარდა - საქსტატი

1Q26-ში, ზრდის მიმართულებით მნიშვნელოვანი წვლილი შეიტანა შემდეგმა დარგებმა: ინფორმაცია და კომუნიკაცია (36%), ტრანსპორტი და დასაწყობება (18%), საბითუმო და საცალო ვაჭრობა; ავტომობილების და მოტოციკლების რემონტი (5.5%), საფინანსო და სადაზღვევო საქმიანობები (11.7%), ხელოვნება, გართობა და დასვენება (14.5%).კლების მიმართულებით მნიშვნელოვანი წვლილი შეიტანა შემდეგმა დარგებმა: სოფლის, სატყეო და თევზის მეურნეობა (-3.3%) და მშენებლობა (-2%).მთლიანი შიდა პროდუქტის დარგობრივ სტრუქტურაში ყველაზე დიდი წილით გამოირჩევა საბითუმო და საცალო ვაჭრობა; ავტომობილების და მოტოციკლების რემონტი (13.2%) და ინფორმაცია და კომუნიკაცია (10.4%). შემდეგ პოზიციებს იკავებს  უძრავ ქონებასთან დაკავშირებული საქმიანობები (10%), დამამუშავებელი მრეწველობა (8.2%), სახელმწიფო მმართველობა და თავდაცვა; სავალდებულო სოციალური უსაფრთხოება (7.2%), განათლება (6.5%), მშენებლობა (6.4%), ტრანსპორტი და დასაწყობება (6.1%) და საფინანსო და სადაზღვევო საქმიანობები (5.9%). დაზუსტებული მონაცემები გამოქვეყნდება 2026 წლის 16 ნოემბერს.