სომხური მედიის ცნობით, სტრასბურგში 14–17 სექტემბერს დაგეგმილი სესიების დღის წესრიგში შეტანილია კენჭისყრა ევროკომისიის ინიციატივაზე, რომელიც სომხეთისთვის საბაჟო პრეფერენციების მინიჭებას ითვალისწინებს. აღნიშნულ ღონისძიებას ევროკავშირის საბჭომ მხარი უკვე დაუჭირა.გეგმის მიხედვით, ევროკავშირი სომხური საქონლის ფართო სპექტრზე საბაჟო გადასახადებს 2 წლის ვადით გააუქმებს. ამასთან, უბაჟო იმპორტის კვოტები დაწესდება სომხური სოფლის მეურნეობის 8 დასახელების პროდუქციაზე, მათ შორის ყურძენზე, ატამზე, ალუბალზე, გარგარსა და კიტრიზე. პროექტი ასევე ითვალისწინებს დამცავ მექანიზმებს, რომლებიც ევროკავშირს საშუალებას მისცემს პროცესში ჩაერიოს, თუ სომხეთიდან იმპორტის მკვეთრი ზრდა ევროპელ მწარმოებლებს უარყოფითად დაატყობს კვალს.ევროკავშირის ეს გადაწყვეტილება საპასუხო ნაბიჯია იმ შეზღუდვებზე, რომლებიც რუსეთმა 2026 წლის მაისში სომხურ ექსპორტზე დააწესა. შეზღუდვები შეეხო ალკოჰოლურ სასმელებს, მინერალურ წყლებს, ხილსა და ბოსტნეულს, ასევე ამ პროდუქციის ტრანზიტს რუსეთის ტერიტორიის გავლით.ევროკომისიის შეფასებით, რუსეთის ქმედებებმა დაარღვია სომხეთის ტრადიციული მიწოდების ჯაჭვები და ქვეყანას ძირითად საექსპორტო ბაზრებზე წვდომა შეუზღუდა. შექმნილმა ვითარებამ განსაკუთრებით მძიმე დარტყმა მიაყენა მცირე და საშუალო ბიზნესსა და აგრარულ სექტორს.ევროკავშირში აცხადებენ, რომ აღნიშნული ინიციატივა დროებითი მხარდამჭერი ღონისძიებაა სომხეთის ეკონომიკური სტაბილურობის დასახმარებლად, რაც ექსპორტიორებს ევროპულ ბაზარზე დამკვიდრების ახალ შესაძლებლობებს გაუხსნის.

1789044869

თბილისი (GBC) - განათლება ერთ-ერთი ის სფეროა, რომლის შედეგიც ყოველთვის მყისიერად არ ჩანს. ზოგჯერ მისი გავლენა ერთი ადამიანის მიერ გადადგმულ პირველ ნაბიჯში, წლების შემდეგ შექმნილ იდეაში, ახალ აღმოჩენაში ან პროფესიულ გზაზე მიღებულ გადაწყვეტილებაში ვლინდება. სწორედ ეს გრძელვადიანი გავლენა აქცევს განათლებას ერთ-ერთ ყველაზე მნიშვნელოვან ინვესტიციად, რომლის შედეგიც არა მხოლოდ ერთი ადამიანის, არამედ საზოგადოების მომავალზეც აისახება.„საქართველოს ბანკში გვჯერა, რომ ადამიანების მხარდაჭერა არ ნიშნავს უკვე არსებული შესაძლებლობების ათვისების პროცესში მათ მხარდაჭერას. მნიშვნელოვანია, თავად შევქმნათ მეტი შესაძლებლობა, რომელიც მათ განვითარებაში, ცოდნის გაღრმავებასა და საკუთარი პოტენციალის აღმოჩენაში დაეხმარება. სწორედ ამიტომ არის განათლება ჩვენი ერთ-ერთი მთავარი მიმართულება. ჩვენი მიზანია, ახალგაზრდებს მივცეთ შესაძლებლობა, სრულად გამოავლინონ საკუთარი პოტენციალი და მიღებული ცოდნა რეალურ ცვლილებად აქციონ. Forbes Under 30-ის მხარდაჭერაც სწორედ ამ ხედვის ნაწილია - ეს არის შესაძლებლობა, აღმოვაჩინოთ და დავაფასოთ გამორჩეული ახალგაზრდები, მათი ხედვები და ის ძალისხმევა, რომლითაც ისინი ახალ შესაძლებლობებს ქმნიან“, - აღნიშნავს ანი ლომთაძე, საქართველოს ბანკის კორპორატიული სოციალური პასუხისმგებლობის მიმართულების ხელმძღვანელი.უფრო დეტალურად კი, რატომ არის განათლების მხარდაჭერა მნიშვნელოვანი და რას ნიშნავს ბანკისთვის ახალგაზრდების აღმოჩენა და გაძლიერება, ანი ლომთაძე ინტერვიუში გვესაუბრება.განათლება, რომელიც შესაძლებლობად იქცევაჩვენი გამოცდილებით, განათლებას ყველაზე დიდი ძალა აქვს მაშინ, როდესაც ის მხოლოდ ცოდნის მიღებით არ შემოიფარგლება და ადამიანს მოქმედების შესაძლებლობას აძლევს.სწორედ ამ ხედვით ვუჭერთ მხარს და ვახორციელებთ სხვადასხვა საგანმანათლებლო ინიციატივას - სასკოლო განათლებისა და STEM მიმართულებებიდან დაწყებული, ფინანსური განათლებით, საერთაშორისო გამოცდილებითა და ახალგაზრდებისთვის პროფესიული განვითარების შესაძლებლობების შექმნით გაგრძელებული.ჩვენთვის მნიშვნელოვანია, ახალგაზრდებს ჰქონდეთ სივრცე, სადაც კითხვების დასმას, ახალი მიმართულებების აღმოჩენას, საკუთარი შესაძლებლობების გამოცდას და ახალი გზების ძიებას შეძლებენ. სწორედ ამიტომაც ვუჭერთ მხარს ისეთ პროექტებს, რომლებიც განათლებას პრაქტიკულ გამოცდილებასთან აკავშირებს. საბოლოო მიზანი კი ისაა, რომ მიღებული ცოდნა ახალგაზრდისთვის მხოლოდ სასწავლო პროცესის ნაწილი არ იყოს,არამედ  და ის საკუთარ შესაძლებლობებად, იდეებად და კონკრეტულ მოქმედებად აქციონ”.რატომ Forbes Under 30?ამ ხედვას განსაკუთრებულად კარგად ეხმიანება Forbes Georgia Under 30.როდესაც ვაკვირდებით ახალგაზრდა ადამიანებს, რომლებიც საკუთარ სფეროში უკვე ქმნიან ცვლილებას, მათი წარმატების უკან ხშირად ერთი საერთო რამ დგას - სურვილი, მუდმივად ისწავლონ, განვითარდნენ და მიღებული ცოდნა რეალურ გამოწვევებთან გასამკლავებლად გამოიყენონ.სწორედ ამიტომ, საქართველოს ბანკისთვის Forbes Under 30-ის მხარდაჭერა მხოლოდ ერთი ღონისძიების მხარდაჭერა არ არის. ეს არის შესაძლებლობა, კიდევ უფრო მკაფიოდ დავინახოთ ადამიანები, რომლებიც დღეს საკუთარ სფეროში ახალ იდეებს ქმნიან და ხვალ შესაძლოა მნიშვნელოვანი ცვლილებების ავტორები გახდნენ.როგორც განათლებისა და მეცნიერების კატეგორიის ჟიურის წევრისთვის, ჩემთვის განსაკუთრებით საინტერესოა იმ ახალგაზრდების ისტორიების მოსმენა, რომლებიც ცოდნას კონკრეტულ მიზნად, მიზანს კი - რეალურ შედეგად აქცევენ.ასეთი ადამიანების შეფასებისას მხოლოდ ის, რაც უკვე შექმნეს, არ არის მნიშვნელოვანი. არანაკლებ საინტერესოა მათი გზა - რა ისწავლეს, რა გამოწვევები გადალახეს, როგორ განვითარდნენ და, რაც მთავარია, როგორ იყენებენ საკუთარ ცოდნას სხვებისთვის ღირებულების შესაქმნელად.რატომ გვჭირდება ახალგაზრდა ადამიანების აღმოჩენავფიქრობ, ახალგაზრდა თაობის მხარდაჭერა მხოლოდ მათ მიერ უკვე მიღწეული შედეგების აღნიშვნას არ უნდა გულისხმობდეს. არანაკლებ მნიშვნელოვანია იმ ადამიანების დანახვა, რომლებიც ჯერ გზის დასაწყისში არიან, თუმცა უკვე აქვთ იდეა, ცოდნა და სურვილი, რომ რაღაც შეცვალონ.ხშირად სწორედ ასეთ ადამიანებს სჭირდებათ ყველაზე მეტად მხარდაჭერა - შესაძლებლობა, რომ საკუთარი იდეა გამოსცადონ, ახალი ცოდნა მიიღონ, საერთაშორისო გამოცდილება შეიძინონ ან უბრალოდ დაინახონ, რომ მათ საქმიანობას მნიშვნელობა აქვს.საქართველოს ბანკის მრავალწლიანი გამოცდილებაც გვიჩვენებს, რომ როდესაც ადამიანს საკუთარი განვითარების გზის განსაზღვრისა და ახალი შესაძლებლობების გამოყენების საშუალება ეძლევა, შედეგი მხოლოდ ერთი ადამიანის წარმატება აღარ არის. მისი ცოდნა, გამოცდილება და მიღწევები შემდეგ უკვე სხვებისთვისაც შეიძლება იქცეს შესაძლებლობად.ეს არის ის ჯაჭვი, რომლის გაძლიერებაც გვინდა - განათლება ქმნის ცოდნას, ცოდნა აჩენს შესაძლებლობას, შესაძლებლობა კი ცვლილების საფუძველი ხდება.„განათლების გზაზე არ გაჩერდე“ - როგორც დამოკიდებულებასაქართველოს ბანკის „არ გაჩერდე“ ჩვენთვის მხოლოდ სლოგანი არ არის. ეს არის დამოკიდებულება განვითარების მიმართ - სურვილი, მუდმივად ეძებო ახალი გზა, ისწავლო, სცადო და მაშინაც გააგრძელო მოძრაობა, როცა საბოლოო პასუხი ჯერ არ გაქვს.სწორედ ასეთ ადამიანებს ვხედავთ Forbes Under 30-ის მონაწილეებსა და გამარჯვებულებში. მათ შეიძლება ერთმანეთისგან სრულიად განსხვავებული სფეროები, გამოცდილება და მიზნები ჰქონდეთ, თუმცა ერთი მნიშვნელოვანი რამ აერთიანებთ - ისინი არ ჩერდებიან. განათლებაში ინვესტირება კი სწორედ ასეთი ადამიანების მხარდაჭერაა.საქართველოს ბანკისთვის ეს ნიშნავს არა მხოლოდ დღეს არსებული შესაძლებლობების გაძლიერებას, არამედ იმ მომავლის შექმნაში მონაწილეობას, რომელშიც ახალგაზრდებს ექნებათ მეტი ცოდნა, მეტი არჩევანი და მეტი შესაძლებლობა, თავად შექმნან ის, რაც ჯერ არ არსებობს.ამიტომაც გვჯერა განათლების ძალის - და ამიტომაც არ ვჩერდებით.(R)

1789040438

„სასაქონლო პროდუქტების გავლენა საქართველოს ეკონომიკაზე, პირველის მსგავსად, მეორე კვარტალშიც მნიშვნელოვანი იყო. ნავთობპროდუქტებისა და ლითონების წარმოება - რომელსაც, ნაწილობრივ, ახლო აღმოსავლეთის კონფლიქტის ესკალაციის შემდგომ გაზრდილი საერთაშორისო ფასები უწყობს ხელს - ბიზნეს სექტორის გამოშვებისა და საქონლის ექსპორტის ზრდის ძირითად ფაქტორად რჩება. თუმცა, ჯამურად ეკონომიკაზე გავლენა გაცილებით ზომიერია: შემოსავლის დიდი ნაწილი შუალედური პროდუქციის შეძენას ხმარდება, ხოლო პარალელურად გაძვირებული იმპორტი დამატებით საექსპორტო შემოსავალს დიდწილად აბალანსებს. ამავე დროს, მსოფლიო ბაზრებზე ნავთობისა და, გარკვეულწილად, სურსათის მაღალი ფასები იმპორტულ ინფლაციაში აისახება, ლარის გამყარების მიუხედავად.უფრო დეტალურად, საქსტატის მონაცემებით, 2026 წლის პირველ ნახევარში ბიზნეს სექტორის გამოშვება მიმდინარე ფასებში წლიურად 11.5%-ით გაიზარდა. გასული წლისგან განსხვავებით, როდესაც წამყვან როლს ინფორმაციისა და კომუნიკაციის სექტორი ასრულებდა, ამჯერად ყველაზე მსხვილი კონტრიბუცია მრეწველობაზე მოდიოდა (4.8 პროცენტული პუნქტი, ანუ ჯამური ზრდის 41%), შემდგომ კი - ვაჭრობისა და ტრანსპორტირების სექტორებზე (1.7-1.7 პროცენტული პუნქტი). საპირისპიროდ, შემცირდა გამოშვება მშენებლობის სექტორში, რაც ძირითადად საავტომობილო გზების სამუშაოების კლებას უკავშირდება.თავად მრეწველობის ზრდის 90%-ზე მეტი ნავთობპროდუქტებისა და ძირითადი ლითონების (ძირითადად, ფეროშენადნობები) წარმოებაზე, აგრეთვე ლითონის მადნების მოპოვებაზე (ძირითადად, ოქრო და, შესაძლოა, სპილენძი) მოდიოდა. განსაკუთრებით აღსანიშნავია ნავთობპროდუქტების წარმოება, რომელიც 2025 წლის პირველი ნახევრის 81 მილიონი ლარიდან 1.4 მილიარდ ლარამდე გაიზარდა და ნავთობპროდუქტების ექსპორტს უკავშირდება. მსგავსი სურათი იკვეთება საგარეო ვაჭრობის მონაცემებშიც: აღნიშნული პროდუქტების წილი საქონლის ექსპორტში იანვარ-ივლისში, წინა წლის 12%-დან, 29%-მდე გაიზარდა, ხოლო ჯამური ღირებულება წლიურად თითქმის გასამმაგებულია.თუმცა, სასაქონლო პროდუქტების წარმოების ეკონომიკურ ზრდაზე გავლენა უფრო ზომიერია. პირველ კვარტალში ეკონომიკის მთლიანი გამოშვების ზრდის დაახლოებით მესამედი მრეწველობაზე მოდიოდა, რეალურ ეკონომიკურ ზრდაში კი მისი წილი მხოლოდ 3.4%-ს შეადგენდა. ამის მიზეზი წარმოების თავისებურებაა: შემოსავლის დიდი ნაწილი შუალედური, მათ შორის იმპორტირებული, ნედლეულისა და სხვა მასალების შეძენას ხმარდება. შედეგად, დიდი მოცულობის გამოშვება იმავე მასშტაბის დამატებული ღირებულების შექმნას არ ნიშნავს. ამასთან, ზრდის ნაწილი ფასების მატების ეფექტს ასახავს. მოსალოდნელია, რომ მსგავსი სურათი შენარჩუნდება მეორე კვარტალშიც, რომლის ეკონომიკური ზრდის დეტალური მონაცემები მიმდინარე თვეში გამოქვეყნდება.მეორე მხრივ, სასაქონლო პროდუქციის ექსპორტი სავალუტო შემოდინებების ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი წყაროა. ნავთობპროდუქტებისა და ლითონების ექსპორტზე იანვარ-ივლისში მთლიანი ექსპორტის ზრდის 100%-ზე მეტი მოდიოდა, რამაც სრულად დააბალანსა ავტომობილების რეექსპორტის კლება. თუმცა, ამავდროულად გასათვალისწინებელია იმპორტის გაძვირებაც, დიდწილად ნავთობზე გაზრდილი ფასების შედეგად. ამდენად, წმინდა შემოდინებებზე ეფექტი გაცილებით უფრო ზომიერია. კერძოდ, თიბისი კაპიტალის შეფასებით, სასაქონლო ფასების მატებამ იანვარ-ივლისის სავაჭრო ბალანსი, დაახლოებით, 10-დან 100 მილიონ აშშ დოლარამდე გააუმჯობესა, თუმცა შედეგები ძალზე მგრძნობიარეა ალტერნატიულ სცენარში გამოყენებული საფასო დაშვებების მიმართ.ამავდროულად, სავალუტო ბაზარზე სიჭარბეს სხვა შემოდინებებიც უწყობს ხელს. მათ შორისაა საინფორმაციო ტექნოლოგიების მომსახურების ექსპორტის ზრდა, ფულადი გზავნილები და ტურიზმიდან შემოსავლების აღდგენა. დამატებითი მხარდამჭერი ფაქტორია უცხოელი ინვესტორების მიერ საქართველოს სახელმწიფო ფასიანი ქაღალდების კვლავ გააქტიურებული შესყიდვებიც. ამ ფონზე, აგვისტოს ბოლოს სებ-ის მთლიანმა სავალუტო რეზერვებმა 8.1 მილიარდ აშშ დოლარს მიაღწია, რაც წლის დასაწყისთან შედარებით თითქმის 2 მილიარდით მეტია და საერთაშორისო სავალუტო ფონდის შესაბამისობის ნორმის 128.2%-ს შეადგენს. აგვისტოს მატების ნაწილი მონეტარული ოქროს გაძვირებამ განაპირობა, თუმცა წლის დასაწყისიდან რეზერვების ზრდა უმთავრესად სებ-ის სავალუტო შესყიდვებს უკავშირდება.რასაკვირველია, აღსანიშნავია სასაქონლო ფასების მატების ეფექტი ინფლაციაზეც. თებერვლის შემდეგ იმპორტის ფასები ექსპორტის ფასებზე მცირედით სწრაფად გაიზარდა, რაც, ლარის გამყარების მიუხედავად, იმპორტული ინფლაციის აჩქარებაშიც აისახა. აგვისტოში წლიური ინფლაცია თითქმის არ შეცვლილა და 5.6%-ს გაუტოლდა. საწვავის გაძვირების ფონზე, ფასები მეტად გაიზარდა თვიურ ჭრილში, ჩვენი მოლოდინების შესაბამისად. თიბისი კაპიტალის შეფასებით, ახლო აღმოსავლეთის კონფლიქტის ესკალაციის შემდეგ წლიური ინფლაციის ზრდა მთლიანად იმპორტირებულ პროდუქციაზე მოდის, რაც, შესაძლოა, ამ ეტაპზე შეზღუდულ ე.წ. მეორე რაუნდის ეფექტებზე მიუთითებდეს. იმპორტირებული ინფლაციის მთავარი წყარო, თავის მხრივ, ბენზინი და დიზელია, ხოლო შედარებით ნაკლებია სურსათის წვლილი.9 სექტემბერს სებ-მა მონეტარული პოლიტიკის განაკვეთი 8.25%-ზე შეინარჩუნა, რაც ჩვენს მოლოდინებთან თანხვედრაშია. თუმცა, როგორც წინა მიმოხილვაშიც აღინიშნა, პოლიტიკის გამკაცრების არგუმენტებიც საკმაოდ ძლიერია. მკითხველს შევახსენებთ, რომ ინფლაციური ზეწოლის გაძლიერება, განსაკუთრებით კი - იმპორტული ინფლაციის, სხვა თანაბარ პირობებში ლარის მოკლევადიან პროგნოზზე გამყარების მიმართულებით მოქმედებს. თუმცა, ამ ეტაპზე, მოსალოდნელია, რომ მოკლევადიან პერიოდში პრიორიტეტად სავალუტო რეზერვების დაგროვება დარჩება. ამ ფონზე, საბაზო სცენარი ლარის გაცვლით კურსს კვლავ არსებულ ნიშნულთან ახლოს მოიაზრებს. თუმცა, როგორც წინა მიმოხილვაშიც იყო მითითებული, მიმდინარე ტენდენციები უფრო ძლიერი ლარის სცენარისკენ იხრება. რაც შეეხება სასაქონლო პროდუქტებს, საგარეო ვითარების დამატებითი მნიშვნელოვანი გაუარესების გარეშე, სავალუტო შემოდინებების მხრივ შესამჩნევი დანაკლისი მოსალოდნელი არ არის, რაც საპირისპირო მიმართულებით მოქმედ ფაქტორებს უკავშირდება, რომლებიც ბევრ - თუმცა არა ყველა - სცენარში ერთმანეთს დიდწილად აბალანსებს“, – ნათქვამია თიბისი კაპიტალის მაკროეკონომიკურ განახლებაში.

1789038012

თბილისი (GBC) - მას შემდეგ, რაც საქართველოს ღვინის ეროვნულმა სააგენტომ საექსპორტო სერტიფიცირებისთვის 1.5-ქულიანი მინიმალური ბარიერი და სავალდებულო ორგანოლეპტიკური ტესტირება დააწესა, სექტორში დისკუსია ხელახლა აგორდა. სახელმწიფოს პოზიცია პრაგმატულია: ბაზრის დაცვა დაბალხარისხიანი პროდუქციისა და ფალსიფიკაციისგან. თუმცა, მცირე და არტიზანული მარნების ნაწილში ჩნდება შეკითხვა: ხომ არ გადაიქცევა ხისტი ადმინისტრაციული ფილტრი ბიუროკრატიულ ბარიერად სწორედ იმ მწარმოებლებისთვის, რომლებიც ექსპერიმენტულ, ქვევრისა და ბუნებრივ ღვინოებზე მუშაობენ?სანამ ადგილობრივი ბაზარი ახალ თამაშის წესებს ერგება, გლობალური ინდუსტრია სულ უფრო ხშირად მსჯელობს იმაზე, თუ რა არის ქულის რეალური დანიშნულება - პროდუქტის „ჩასაჭრელი“ იარაღი თუ მომხმარებელთან დიალოგის მთავარი ბერკეტი?ამ დილემის გასააზრებლად ღვინის ექსპერტს, წიგნის How to Appreciate Wine ავტორს, პოლ დეკლერკს გავესაუბრეთ. საფრანგეთში, ლუარის ხეობაში, მეღვინეთა ოჯახში გაზრდილმა ექსპერტმა საკუთარი 5-ქულიანი შეფასების მეთოდოლოგია სწორედ იმისთვის შექმნა, რომ ღვინო აკადემიური სნობიზმისა და არასაჭირო დაძაბულობისგან გაეთავისუფლებინა.„როდესაც ადამიანს ხელში ღვინის ჭიქას აძლევ, თითოეულს შეუძლია თქვას, მოსწონს თუ არა ის, მაგრამ თითქმის არავის შეუძლია ახსნას, რატომ“, - აღნიშნავს დეკლერკი. - „ხშირად ეს არომატების, ტექსტურის, სიბლანტის ან მჟავიანობის დამსახურებაა, თუმცა დამწყებისთვის ამის გარჩევა რთულია. 5-ქულიანი მეთოდი ეხმარება გამოუცდელ ადამიანს, მიხვდეს, რას მიაქციოს ყურადღება ჭიქაში და შეაფასოს ღვინო წმინდად ხარისხობრივი თვალსაზრისით“.„გემოვნება სუბიექტურია, ხარისხი - ობიექტური“ღვინის ინდუსტრიაში ყველაზე გავრცელებული დოგმა გემოვნების აბსოლუტურ სუბიექტურობას ეფუძნება. თუმცა, პოლ დეკლერკის ფილოსოფია ამ მიდგომას მკვეთრად მიჯნავს ხარისხის ცნებისგან.„ზოგიერთი იტყვის, რომ გემოვნება სუბიექტურია, ეს სიმართლეა, მაგრამ ბროკოლის სულ სხვა გემო ექნება შენ მიერ მომზადებულს და სულ სხვა, 3-ვარსკვლავიანი მიშლენის შეფმზარეულის შესრულებით. ამიტომ ჩემი პასუხია: დიახ, გემოვნება სუბიექტურია, მაგრამ ხარისხი - ობიექტური. ხარისხი არის სტანდარტი, რომელიც არსებობს ნებისმიერ ადამიანურ ნაწარმში და სწორედ ამის შეფასებას ვცდილობთ“.ეს მიდგომა განსაკუთრებით საინტერესოა ქართული სადეგუსტაციო კომისიებისა თუ რიგითი მომხმარებლების კონტექსტში, სადაც ხშირად ერთმანეთში ურევენ პირად პრეფერენციასა და პროდუქტის სტრუქტურულ გამართულობას. 5-ქულიანი სისტემის არსი სწორედ პერსონალური სიმპათიების გვერდზე გადადება და ღვინის ობიექტური სტრუქტურის - ბალანსის, ინტენსივობის, სიგრძისა და კომპლექსურობის შეფასებაა.ქვევრი, როგორც გლობალური ენდემი და შეფასების უნივერსალურობატრადიციული, ჭაჭაზე დაყენებული ქვევრისა და ამფორას ღვინოები, რომლებიც ათასწლეულების განმავლობაში მხოლოდ კავკასიურ ეგზოტიკად აღიქმებოდა, დღეს გლობალური მეღვინეობის ნაწილად იქცა. ევროპელი მეღვინეები სულ უფრო აქტიურად ნერგავენ თიხის ჭურჭელს საკუთარ მარნებში.„მართალია, რომ ტრადიციულ თიხის ქვევრებსა თუ ამფორებს დღეს მსოფლიოს უამრავ მარანში შეხვდებით, მე პირადად ვნახე ისინი შამპანში, ბურგუნდიასა და ბორდოში. ძალიან ხშირად მწარმოებლები მათ რამდენიმე მოსავლის განმავლობაში ექსპერიმენტის სახით იყენებენ, სანამ საბოლოოდ დანერგავენ. როგორც იცით, ღვინის ინდუსტრიაში ყველაფერი ნელა იცვლება და სიახლეების მიღება რთულია“, - განმარტავს დეკლერკი.მისთვის, როგორც ექსპერტისთვის, თიხის ჭურჭლის უპირატესობა ფიზიკურ-ქიმიურ პროცესებშია: თიხის ფორებიანობა და ჭურჭლის მომრგვალებული ფორმა ხელს უწყობს ღვინის ბუნებრივ, როტაციულ მოძრაობას, რაც მუხის კასრებსა თუ უჟანგავი ფოლადის რეზერვუარებში ხელოვნურად, ტუმბოებითა თუ სპეციალური ჯოხებით (ბატონაჟი) მიიღწევა.თუმცა, ასეთი არტიზანული, მაღალტანინიანი და ხშირად „ნარინჯისფერი“ (Skin-contact) ღვინოების გლობალურ ბაზარზე გამოჩენამ ახალი კითხვა გააჩინა: როგორ უნდა შეფასდეს პროდუქტი, რომელიც კლასიკურ სადეგუსტაციობადეებს არ ერგება?დეკლერკი თვლის, რომ შეფასების ობიექტური ჩარჩო უნივერსალური უნდა იყოს:„ჩემი 5-ქულიანი მეთოდი უნივერსალურია. ის მუშაობს ნებისმიერ ღვინოზე: წითელზე, თეთრზე, ვარდისფერზე, შამპანურზე, ნარინჯისფერზე, ასევე მსუბუქ თუ სრულტანიან ღვინოებზე. არ ვამბობ, რომ მყისიერად ექსპერტი გახდებით და ქვევრის სპეციფიკას ეგრევე ამოიცნობთ, მაგრამ, ყოველ შემთხვევაში, გექნებათ ბევრად უკეთესი გაგება იმისა, თუ რას ნიშნავს "ხარისხი" ღვინოში“.ეს მიდგომა განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია ქართველი ექსპორტიორებისთვის. როდესაც დასავლური ბაზარი არტიზანულ ღვინოს იღებს, შეფასების კრიტერიუმები არ უნდა აბნევდეს მომხმარებელს; პირიქით, უნივერსალური შკალა ეხმარება მათ, ქვევრის სპეციფიკური ტანინები და დაყენების სტილი აღიქვან არა დეფექტად, არამედ სტრუქტურული ხარისხის შემადგენელ ნაწილად.ქულების მახე ბიზნესში და რობერტ პარკერის გაკვეთილიღვინის ბიზნესში, სომელიეთა ქსელებსა და მსხვილ რითეილში ათწლეულებია გაბატონებულია 100-ქულიანი თუ 5-ქულიანი შკალები. თუმცა, როდესაც ბაიერები და სავაჭრო აგენტები შეფასებას მხოლოდ მშრალ ციფრებზე დაყრდნობით ახდენენ, ისინი უშვებენ შეცდომას, რომელიც ხშირად ბაზრის რეალურ მოთხოვნას აცდენილია.„მთავარი შეცდომა, რასაც ბაიერები თუ სომელიეები უშვებენ, არის ის, რომ მათ ძალიან ადვილად ავიწყდებათ, რა სურს რეალურად მომხმარებელს“, - აღნიშნავს დეკლერკი და მაგალითად მსოფლიოში ყველაზე გავლენიანი კრიტიკოსის, რობერტ პარკერის ფენომენი მოჰყავს.„ყველამ იცის, რომ პარკერს მკვეთრად გამოხატული პრეფერენცია ჰქონდა მძიმე, სრულტანიანი და მაღალალკოჰოლიანი წითელი ღვინოებისადმი. რეგიონი, რომელსაც მან ყველაზე მეტი 100-ქულიანი შეფასება მიანიჭა, კალიფორნიაა. რატომ? იმიტომ, რომ ნაპას ხეობა ცნობილია 15%-იანი, ძლიერი კაბერნე სოვინიონებით. მაგრამ ნიშნავს ეს იმას, რომ ასეთი ღვინო ყველას უყვარს? აბსოლუტურად არა!“.დეკლერკს მოჰყავს კიდევ ერთი ნიშანდობლივი დეტალი: პარკერს თავისი კარიერის განმავლობაში 100 ქულა არასდროს მიუნიჭებია ბურგუნდიული ღვინისთვის, სწორედ იმის გამო, რომ ბურგუნდია მსუბუქ, ელეგანტურ და არომატულ ღვინოებს აწარმოებს, რაც კრიტიკოსის პირად გემოვნებას არ ემთხვეოდა.დღეს გლობალური ტრენდი მკვეთრად იცვლება: მომხმარებელი სულ უფრო მეტად ანიჭებს უპირატესობას ნაკლებალკოჰოლიან, ცოცხალ ღვინოებს (რაც სერიოზულ გამოწვევას უქმნის მეღვინეებს, რადგან კლიმატის გლობალური დათბობა ყურძენში შაქრიანობას და, შესაბამისად, ალკოჰოლის პროცენტს ზრდის).„ღვინის ბაიერებმა უნდა შეინარჩუნონ კავშირი თავიანთ მომხმარებლებთან და შესთავაზონ ის, რისი დალევაც მათ რეალურად სურთ - ეს არის ბიზნესის საფუძველი“, - დასძენს დეკლერკი.შესაბამისად, ქულა ან მედალი ვერ გახდება გაყიდვების ერთადერთი გარანტი, თუ პროდუქტი არ პასუხობს თანამედროვე მომხმარებლის ცხოვრების წესსა და პრეფერენციებს.ქართული ექსპორტის დილემა: Storytelling vs. Scoresდასავლურ, მაღალმსყიდველუნარიან ბაზრებზე ქართველი ექსპორტიორების მთავარი გამოწვევა პოზიციონირებაა. წლებია, ინდუსტრია ცდილობს ჩრდილოეთის (რუსეთის) დაბალფასიანი, მასობრივი სეგმენტის იმიჯიდან გამოსვლას და ევროპულ თუ ამერიკულ თაროებზე ადგილის დამკვიდრებას. როდესაც საქმე ეხება შედარებით ძვირად ღირებულ, არტიზანულ ქვევრის ღვინოებს, იბადება პრაგმატული კითხვა: რა უფრო ეფექტურად უბიძგებს მომხმარებელს გადახდისკენ - რეგიონისა და 8,000-წლიანი ტრადიციის ემოციური ისტორია (Storytelling) თუ რიცხვებით შეფასების ლოგიკა?პოლ დეკლერკის დაკვირვებით, პასუხი გაყიდვების არხსა და მომხმარებლის ტიპზეა დამოკიდებული:„დამწყები და მოყვარული მომხმარებლებისთვის, ამბის თხრობა (Storytelling) დღეს გაყიდვების ყველაზე ძლიერი მამოძრავებელია. სწორედ ამიტომ ურჩევენ ღვინის მარკეტოლოგები და კონსულტანტები მწარმოებლებს, დახვეწონ თავიანთი ისტორიის გადმოცემის ხელოვნება - ეს ხშირად იმაზე მნიშვნელოვანიც კი ხდება, ვიდრე თავად ღვინო“.თუმცა, პროდუქციის მასობრივ რითეილში მოხვედრისას სურათი მკვეთრად იცვლება:„სუპერმარკეტებს უყვართ ბოთლზე ქულებისა და მედლების ჩვენება: როდესაც გვერდით არავინ დგას, ვინც ისტორიას მოგიყვება, ქულა არის ყველაზე სწრაფი გზა მყიდველის დასარწმუნებლად“.ქართული სექტორისთვის ეს ორმაგ სტრატეგიას გულისხმობს. მაღალსეგმენტურ ღვინის ბარებსა და ბუტიკებში გაყიდვების გასაღები ქვევრის ემოციური ისტორიაა, ხოლო მსხვილ ქსელურ მარკეტებში დამკვიდრებისთვის აუცილებელი ხდება საერთაშორისოდ აღიარებული, ობიექტური შეფასების კრიტერიუმები, რომლებიც უცხოელ მომხმარებელს ნდობას უჩენს.რეგულაცია (Top-Down) თუ განათლება (Bottom-Up)?ადგილობრივ ბაზარზე სახელმწიფო რეგულაციების გამკაცრებამ და 1.5-ქულიანი ბარიერის დაწესებამ წამოსწია ფუნდამენტური დილემა: რა არის უფრო ეფექტური ინდუსტრიის გრძელვადიანი ზრდისთვის - ხისტი ადმინისტრაციული ჩარჩოები, თუ გაცნობიერებული მომხმარებლის ჩამოყალიბება, რომელიც თავად მოითხოვს ხარისხს?დეკლერკთან დისკუსიისას იკვეთება „ძველი სამყაროსა“ (ევროპა) და „ახალი სამყაროს“ (ამერიკა, ავსტრალია) განსხვავებული ფილოსოფია:„ძველ სამყაროში“ არსებობს კონტროლირებადი ადგილწარმოშობის დასახელებები (AOC საფრანგეთში, DOCG იტალიაში), რომლებიც უზრუნველყოფენ ღვინის წარმოშობისა და ხარისხის მინიმალურ სტანდარტს. საუკეთესო მაგალითია შამპანი: იმისთვის, რომ ღვინოს 'შამპანური' ეწოდოს, ყურძენი უნდა მოვიდეს კონკრეტული რეგიონიდან, ვენახები არ უნდა ირწყვებოდეს, მოსავალი ხელით უნდა დაიკრიფოს და შესრულდეს ათასი სხვა წესი. მიზანია, მომხმარებელს გარანტირებული ჰქონდეს საბაზო ხარისხი და ენდოს პროცესს“.ამის საპირისპიროდ, „ახალ სამყაროს“ დიდი ხნის განმავლობაში თითქმის არ ჰქონდა მკაცრი წესები. თუმცა, დეკლერკის თქმით, ტენდენცია იცვლება:„წმინდა ბაზრის ზრდის თვალსაზრისით, წესების არარსებობას მოკლევადიან პერსპექტივაში შესაძლოა მეტი აზრი ჰქონდეს, რადგან მომხმარებელი თავად იწყებს საკუთარი კრიტერიუმების ჩამოყალიბებას. მაგრამ გრძელვადიან პერსპექტივაში, სრული უწესობა დამღუპველია. კალიფორნიაც კი უკვე იწყებს მსგავსი რეგულაციების დანერგვას ადგილობრივი დასახელების დასაცავად, რადგან მიხვდნენ, რომ მომხმარებლისთვის წარმოშობას დიდი მნიშვნელობა აქვს“.საქართველოში გვაქვს ადგილწარმოშობის დასახელებები (PDO - „წინანდალი“, „ხვანჭკარა“, „ქინძმარაული“ და ა.შ.), თუმცა მათი აღქმა საერთაშორისო ბაზარზე ჯერ კიდევ ჩამოყალიბების პროცესშია. ეს გაკვეთილი გვიჩვენებს, რომ გრძელვადიანი რეპუტაცია მკაცრ, გამჭვირვალე სტანდარტებზე დგას, თუმცა რეგულაცია არ უნდა გადაიქცეს ბიუროკრატიულ მარყუჟად მცირე, ინოვაციური მარნებისთვის.ღვინის შიშის დაძლევა და ქართველი მომხმარებლის ახალი ერაყველა ბიუროკრატიული ჩარჩოს, 1.5-ქულიანი საექსპორტო ზღვრისა თუ 100-ქულიანი სადეგუსტაციო ბადის მიღმა დგას მთავარი ფიგურა - ადამიანი, რომელსაც ხელში ღვინის ჭიქა უჭირავს. ღვინის ინდუსტრიის მთავარი შეცდომა ათწლეულების განმავლობაში იყო ის, რომ მან მომხმარებელი გადატვირთა აკადემიური ტრივიითა და სნობიზმით, ნაცვლად იმისა, რომ მისთვის მარტივი, პრაქტიკული ინსტრუმენტები მიეცა.„ჩემთვის მთავარია, ადამიანებმა შეწყვიტონ ღვინის შიში და დაიწყონ საკუთარი თავის ნდობა“, - ასე ასრულებს ჩვენთან საუბარს პოლ დეკლერკი. - „გთხოვთ, ნუ იფიქრებთ, რომ არ გაქვთ "სპეციალური ყნოსვა" ან "განსაკუთრებული სასა" ღვინის სრულად შესაფასებლად. უბრალოდ, აქამდე არავის უთქვამს თქვენთვის, რას მიაქციოთ ყურადღება. ღვინო რთული თემაა: რეგიონები, ჯიშები, მწარმოებლები... ეს საშიშად გამოიყურება, მაგრამ ასე არ უნდა იყოს. დაიწყეთ სტრუქტურით და დანარჩენი თავისით მოვა“.ქართული ღვინის სექტორი დღეს გარდამავალ ეტაპზეა. ეროვნულ დონეზე ხარისხის კონტროლი და გლობალური საექსპორტო ამბიციები მხოლოდ მაშინ მოიტანს მდგრად შედეგს, თუ 1.5-ქულიანი ბარიერი სადამსჯელო ფილტრის ნაცვლად გამჭვირვალე სტანდარტად იქცევა, ხოლო ქვევრის ტრადიცია უნივერსალურ ხარისხს შეერწყმება.საბოლოო ჯამში, ქულა არ უნდა იყოს ბიუროკრატიული ბარიერი - ის უბრალოდ კომპასია მომხმარებლისთვის.„ღვინო არ არის ფაქტების ზეპირად სწავლა ან ვინმეზე შთაბეჭდილების მოხდენა. ეს არის ცნობისმოყვარეობა, სიამოვნება და საკუთარი თავდაჯერებულობის შენება, ეტაპობრივად, თითოეული ჭიქით“, - პოლ დეკლერკი.ავტორი: ანა გულბათაშვილი, ჟურნალისტი

1789035638

პროგრამების ხანგრძლივობაყველაზე თვალსაჩინო სხვაობა დროსა და ადგილშია. ფულბრაიტი გაძლევს შესაძლებლობას, 2-წლიანი სამაგისტრო პროგრამა აშშ-ში გაიარო. ჩივნინგი კი დიდ ბრიტანეთში 1-წლიან, საკმაოდ ინტენსიურ და დინამიკურ სამაგისტრო კურსს გთავაზობს. შესაბამისად, უნდა გადაწყვიტო, გირჩევნია აკადემიურ პროცესს ორი წელი დაუთმო, თუ ბრიტანული მოდელით ერთ წელში დაასრულო სწავლა.ვინ შეიძლება გახდეს სტიპენდიატი?ორივე პროგრამა ითხოვს ბაკალავრის დიპლომს და არც ერთს არ აქვს ასაკობრივი შეზღუდვა, თუმცა სამუშაო გამოცდილების კუთხით მიდგომები განსხვავებულია. ჩივნინგის აპლიკაციის შესავსებად აუცილებელია, უკვე გქონდეს 2800-საათიანი (დაახლოებით 2 წელი) სამუშაო გამოცდილება, სტაჟირებასა ან მოხალისეობაც გამოცდილებაში გეთვლება. ფულბრაიტს კი მსგავსი მკაცრი მოთხოვნა არ აქვს და კონკურსში მონაწილეობა უნივერსიტეტის ცნობის საფუძველზე მაშინაც შეგიძლია, თუ მე-4 კურსზე ხარ.რას ფარავს სტიპენდია?ფინანსური უზრუნველყოფის კუთხით არჩევნის გაკეთება არ მოგიწევს, ორივე პროგრამა მაქსიმალურ კომფორტს გთავაზობს და შენგან მხოლოდ განვითარებასა და სწავლაზე ფოკუსირებას ითხოვს. საქართველოს ბანკის სტიპენდიატებისთვის როგორც ფულბრაიტის, ისე ჩივნინგის შემთხვევაში, სრულად ფინანსდება ყველა ძირითადი ტიპის ხარჯი. დაფინანსება ითვალისწინებს სწავლის საფასურს, ყოველთვიურ სტიპენდიას საცხოვრებელი ხარჯებისთვის, ვიზის, მგზავრობის და ყველა სხვა თანმდევ, აუცილებელ ხარჯს.როგორ უნდა აირჩიო უნივერსიტეტი?ფულბრაიტის შემთხვევაში აპლიკაციაში სასურველ უნივერსიტეტებს უთითებ და ასაბუთებ შენს არჩევანს, თუმცა გამარჯვების შემდეგ პროცესს უკვე ფულბრაიტის გუნდი იბარებს. სწორედ ისინი ეკონტაქტებიან სასწავლებლებს და საჭიროების შესაბამისად ალტერნატიულ ვარიანტებსაც გთავაზობენ.ჩივნინგის კონკურსში მონაწილეობისას კი ჩარიცხვის პროცესს თავად მართავ: აპლიკაციაში 3 სასურველ კურსს უთითებ, სტიპენდიის მისაღებად კი აუცილებელია, რომ მინიმუმ 1 უნივერსიტეტიდან უპირობო შეთავაზება (Unconditional Offer) დამოუკიდებლად მიიღო.აპლიკაციის ფოკუსი და ესეებითუ ფულბრაიტის აპლიკაცია უფრო აკადემიურ მიზნებზეა ორიენტირებული, ჩივნინგი პრაქტიკულ უნარებს ეძებს. ფულბრაიტის შემთხვევაში მთავარია დაასაბუთო, კონკრეტულად რის სწავლას აპირებ და რა არის შენი აკადემიური მიზანი. ჩივნინგის ესეებში (მაქსიმუმ 500 სიტყვა) კი მკაფიოდ უნდა გამოავლინო შენი ლიდერული პოტენციალი, ნეთვორქინგის უნარები და უკვე არსებული კარიერული მიღწევები.ტესტები და დოკუმენტაციაორივე პროგრამის სააპლიკაციო მოთხოვნები საკმაოდ ვრცელია: გამოცდები: ფულბრაიტის ფინალისტებს ოქტომბერში სავალდებულო ტესტების ჩაბარება უწევთ (TOEFL ყველასთვის, პლუს GRE ან GMAT მიმართულების მიხედვით). ჩივნინგმა პროგრამის დონეზე ინგლისური ენის ტესტი გააუქმა, თუმცა ენის დამადასტურებელი სერტიფიკატი მაინც დაგჭირდება უშუალოდ უნივერსიტეტისგან მოწვევის მისაღებად. საბუთები: ჩივნინგისთვის მთავარია 3 კურსის ზუსტი შერჩევა. ფულბრაიტი კი ითხოვს 3 სარეკომენდაციო წერილს გაცვლითი პროგრამების ნიშნების ფურცლებს და ზოგიერთ სპეციალობაზე ინგლისურენოვან აკადემიურ ნაშრომს. რა შეცდომებს უნდა ავარიდოთ თავიიმისათვის, რომ შენი აპლიკაცია ტექნიკური ხარვეზების გამო არ დაიწუნონ, აუცილებლად გაითვალისწინე შემდეგი რჩევები: ჩივნინგის აპლიკაციის შევსებისას: ყურადღება მიაქციე, რომ ერთი და იგივე კურსი რამდენჯერმე არ მიუთითო, რადგან ამის გამო კონკურსიდან ავტომატურად მოიხსნები. მოერიდე ერთი და იმავე სამუშაო გამოცდილების დუბლირებასა და საათების ხელოვნურად გაორმაგებას. გახსოვდეს, რომ ესეების წერისას ხელოვნური ინტელექტის გამოყენება კატეგორიულად იკრძალება. ფულბრაიტის აპლიკაციის შევსებისას: ყურადღება მიაქციე პლაგიატს, განსაკუთრებით მაშინ, როცა აკადემიური ნაშრომის ნიმუშს ტვირთავ. გაგზავნამდე ორჯერ გადაამოწმე, რომ ყველა საჭირო დოკუმენტი სისტემაში ნამდვილად ატვირთულია. აპლიკაცია გაგზავნამდე აუცილებლად გადაიკითხე რამდენჯერმე, რათა სრულად აირიდო თავიდან გრამატიკული თუ მართლწერის შეცდომები. მიუხედავად განსხვავებებისა, ორივე პროგრამა ეძებს ადამიანებს, რომლებიც მიღებულ ცოდნასა და განვითარებას საკუთარი ქვეყნის უკეთესობიისკენ შეცვლისთვის გამოიყენებენ. ამიტომ შერჩევის ეტაპზე აუცილებელია, გქონდეს მკაფიო ხედვა, რას გააკეთებ, როცა სამშობლოში დაბრუნდები.საერთაშორისო განათლების შესაძლებლობები უსაზღვროა. აუცილებლად სცადე ბედი, შეავსე აპლიკაცია და არასოდეს გაჩერდე განათლების გზაზე.➔ აღმოაჩინე საქართველოს ბანკის ყველა საერთაშორისო სტიპენდია(R)

1789034032

ჰაბის ახალი სასერტიფიკატო კურსები განკუთვნილია 7-12 კლასის მოსწავლეებისათვის, რომლებსაც ინფორმაციული ტექნოლოგიების მიმართულებით ცოდნის გაღრმავება და პროგრამირების საფუძვლების შესწავლა სურთ. კურსები დაეხმარება მოზარდებს განივითარონ ალგორითმული, ლოგიკური და ანალიტიკური აზროვნება, გააძლიერონ ფუნდამენტური უნარები და ტექნოლოგიების მიმართ ინტერესი.ჰაბის ფარგლებში, ახალი თაობისთვის, 2026 წლის ბოლომდე სულ სამი მიმართულებით გამოცხადდება სასერტიფიკატო კურსები. მათ შორის პირველია "დაპროგრამების საფუძვლები (C++)", რომელზეც რეგისტრაცია დაიწყო და 16 სექტემბრის ჩათვლით გაგრძელდება.წლის ბოლომდე კი მოზარდებს ასევე შეეძლებათ დარეგისტრირდნენ: დაპროგრამების საფუძვლების (Python) და „მონაცემთა სტრუქტურებისა და ალგორითმების თეორიული საფუძვლების“ კურსებზე. გადადი ბმულზე და გაიგე მეტი დეტალი.“კურსების მონაწილეები შეძლებენ დაეუფლონ დაპროგრამების და ალგორითმების თეორიის საფუძვლებს, რაც მომავალში მათ საშუალებას მისცემს მიიღონ უფრო ღრმა ცოდნა ორივე მიმართულებით. მოსწავლეებს შესაძლებლობა ექნებათ ჩაერთონ ეროვნულ ოლიმპიადებში, მონაწილეობა მიიღონ ტექ ოლიმპიადების ჰაბის მიერ ორგანიზებულ ეროვნულ ნაკრებთა შესარჩევ პროცესში, გაიარონ სიღრმისეული ინტენსიური გადამზადება და შემდგომში საკუთარი ძალები საერთაშორისო ასპარეზზე გამოცადონ”, - გიორგი მანდარია ტექ ოლიმპიადების ჰაბის ხელმძღვანელი.თიბისის მხარდაჭერით ჰაბის საქმიანობა ხელს უწყობს საქართველოში ტექნოლოგიური განათლების ეკოსისტემის გაძლიერებას და მომავალი თაობის პროგრამისტების, ინჟინრებისა და ინოვატორების განვითარებას.(R)

1789025774