ირანის ომი სამხრეთ კავკასიის ეკონომიკებზე ზეწოლას ზრდის

ექსპერტების შეფასებით, რეგიონში ყველაზე მოწყვლადი სომხეთის ეკონომიკაა, რომელიც ირანთან მჭიდრო სავაჭრო და სატრანზიტო კავშირებზეა დამოკიდებული. კვლევითი ცენტრის GlobalSource-ის მონაცემებით, სომხეთის საგარეო ვაჭრობის დაახლოებით 14.8% დაკავშირებულია ირანთან, სპარსეთის ყურის ქვეყნებთან და ისრაელთან, რაც რეგიონში ყველაზე მაღალი მაჩვენებელია.სომხეთი — სავაჭრო და სატრანზიტო რისკებიეკონომისტების თქმით, ირანის ინფრასტრუქტურის ან პორტების მუშაობის შეფერხება პირდაპირ გავლენას ახდენს სომხეთის ეკონომიკაზე.· სომხეთის საგარეო ვაჭრობის დაახლოებით 25–30% ირანის სატრანზიტო გზებით გადის;· ირანის პორტ ბანდარ აბასში უკვე დაფიქსირდა შეფერხებები, რის გამოც სომხური ტვირთების ნაწილი ვერ იტვირთება.ბოლო წლებში სომხეთსა და ირანს შორის სავაჭრო ბრუნვა მნიშვნელოვნად გაიზარდა:· 2020 წელს — დაახლოებით $401 მილიონი· 2022 წელს — დაახლოებით $710 მილიონი· 2025 წელს — თითქმის $1 მილიარდს მმიაღწიაანალიტიკოსები ამბობენ, რომ თუ ირანში ტრანსპორტი და ლოგისტიკა ხანგრძლივად შეფერხდება, ამან შეიძლება სომხეთის ექსპორტის ნაწილი რამდენიმე ათეული პროცენტით შეამციროს.საქართველო — ტრანზიტი და საწვავის ფასებისაქართველოს ეკონომიკა ირანზე პირდაპირი ვაჭრობის მხრივ ნაკლებად არის დამოკიდებული, თუმცა ქვეყანაზე მნიშვნელოვან გავლენას ახდენს ენერგიის ფასებისა და სატრანზიტო მარშრუტების ცვლილებები.გლობალური ბაზრების მონაცემებით, ირანის კონფლიქტის დაწყების შემდეგ ნავთობის ფასები დროებით $70-დან თითქმის $120-მდე გაიზარდა, რაც რეგიონში საწვავის ფასების ზრდას იწვევს.ეკონომისტების შეფასებით, ამან შეიძლება გაზარდოს ტრანსპორტის ხარჯები 10–15%-ით და გააძლიეროს ინფლაციური წნეხი.საქართველოსთვის ერთ-ერთი დადებითი ფაქტორი არის ის, რომ ახლო აღმოსავლეთის საჰაერო სივრცის ნაწილობრივი დახურვის დროს საერთაშორისო ავიამიმოსვლა უფრო ხშირად იყენებს სამხრეთ კავკასიის საჰაერო კორიდორს. ბოლო ერთ წელიწადში აზერბაიჯანის საჰაერო სივრცეში ტრანზიტული ფრენების რაოდენობა 78,100-დან 125,600-მდე გაიზარდა.აზერბაიჯანი — ენერგეტიკული შესაძლებლობები და რისკებიაზერბაიჯანის ეკონომიკა შედარებით ნაკლებად არის დამოკიდებული ირანთან ვაჭრობაზე, თუმცა რეგიონული დაძაბულობა პირდაპირ უკავშირდება ენერგეტიკულ ინფრასტრუქტურას. სპარსეთის ყურის ქვეყნებიდან მომავალი პირდაპირი უცხოური ინვესტიციები აზერბაიჯანში ქვეყნის მთლიანი შიდა პროდუქტის დაახლოებით 5.4%-ს უტოლდება. ამავდროულად, მაღალი ნავთობის ფასები აზერბაიჯანისთვის მოკლევადიანად დადებითი ფაქტორია, რადგან ქვეყანა ნავთობისა და გაზის ექსპორტზეა დამოკიდებული.თუმცა, უსაფრთხოების რისკებიც იზრდება. ცოტა ხნის წინ აზერბაიჯანმა ირანი დაადანაშაულა დრონებით შეტევაში ნახიჩევანის აეროპორტზე, რამაც რეგიონში ინფრასტრუქტურის უსაფრთხოების საკითხი გაამწვავა.რეგიონული ეკონომიკური პერსპექტივაევროპის რეკონსტრუქციისა და განვითარების ბანკის (EBRD) შეფასებით, ირანის კონფლიქტი შეიძლება უარყოფითად აისახოს ეკონომიკურ ზრდაზე, რადგან ენერგიის ფასების ზრდა და ინვესტორების რისკის აღქმა რეგიონში ეკონომიკურ აქტივობას ამცირებს.ანალიტიკოსების თქმით, თუ კონფლიქტი გაგრძელდება, სამხრეთ კავკასიის ქვეყნები შესაძლოა სამი ძირითადი ეკონომიკური გამოწვევის წინაშე აღმოჩნდნენ:1. სავაჭრო და სატრანზიტო გზების შეფერხება2. ენერგიის და ტრანსპორტის ფასების ზრდა3. ინვესტიციების შემცირება რეგიონული უსაფრთხოების რისკების გამოექსპერტების შეფასებით, ირანის გარშემო მიმდინარე ომი სამხრეთ კავკასიის ქვეყნებზე პირდაპირ სამხედრო ზეწოლას ჯერ არ ახდენს, თუმცა ეკონომიკური ეფექტები უკვე იგრძნობა — განსაკუთრებით ვაჭრობის, ტრანზიტის და ენერგორესურსების ფასების მიმართულებით.თუ კონფლიქტი ხანგრძლივ ფაზაში გადავა, ეკონომისტები არ გამორიცხავენ, რომ რეგიონში ეკონომიკური ზრდა 0.5–1 პროცენტული პუნქტით შემცირდეს უახლოეს წლებში.

საქართველომ შესაძლოა სომხეთის სატრანზიტო ტვირთნაკადი დაკარგოს - TCRC

TCRC-ის ინფორმაციით, სომხეთი წელიწადში საშუალოდ რუსეთიდან 400-450 ათასი ტონა მარცვლეულს იმპორტს ახორციელებს, შედეგად ზუსტად ეს სამიზნე მოცულობაა, რომელიც სავარაუდოდ, საქართველოს საავტომობილო მარშრუტიდან, აზერბაიჯანის მიმართულებით გადაერთოს. როგორც კვლევაში ვკითხულობთ, ბოლო პერიოდში აზერბაიჯანის რკინიგზით, საქართველოს გავლით, სომხეთის მიმართულებით სხვადასხვა სახეობის ტვირთების გადაზიდვებმა რეგულარული ხასიათი მიიღო.„სატრანზიტო გადაზიდვების სქემაში საქართველოს რკინიგზაა ჩართული, კერძოდ, აზერბაიჯან-საქართველოს ბიუკ-კიასიკის სასაზღვრო სადგურიდან, ჩვენი ქვეყნის ტერიტორიაზე ტრანზიტად 111 კმ სარკინიგზო მანძილის გავლის შემდეგ, ტვირთი სომხეთის დანიშნულებით აგრძელებს მოძრაობას. ასეთ ვითარებაში საქართველოს ეკონომიკური სარგებელი მოკლე სატრანზიტო მანძილის გავლით რკინიგზის შემოსავლით შემოიფარგლება. რაც შეეხება ზემო ლარსის სასაზღვრო გამშვები პუნქტის გავლით, აპრობირებულ სახმელეთო საავტომობილო დერეფანს, რუსეთიდან სომხეთის დანიშნულებით გადაზიდვისას საქართველოს პირდაპირი ეკონომიკური სარგებელი თითოეულ დატვირთული სატრანსპორტო საშუალების გატარებისას ფინანსური შემოდინების სახით 350 ლარით ფორმირდება“, - წერს TCRC.კვლევის ცენტრი ზანგეზურის დერეფნის აღდგენის საკითხსაც ეხმაურება და აღნიშნავს, რომ მისი ამოქმედების შემდეგ, აზერბაიჯანს მიეცემა შესაძლებლობა, საქართველოს გვერდის ავლით, სომხეთს პირდაპირი სარკინიგზო ხაზით დაუკავშირდეს, ასეთ პირობებში კი ცხადია, რომ საქართველო როგორც არსებულ სარკინიგზო ტრანზიტს, ასევე სადღეისოდ ლარსის გამშვები პუნქტის გავლით სომხეთის საავტომობილო ტვირთნაკადსაც დაკარგავს.მაგალითად კი, მას სულ ახლახან რუსეთის ულიანოვსკის ოლქში განლაგებული საკვანძო სარკინიგზო დიმიტროვგრადის სადგურიდან, აზერბაიჯანის მარშრუტით 488 ტონა რუსეთის მარცვლეულის ტრანსპორტირება მოიყვანა, რომელიც საქართველოს გვერდის ავლით მოხდა. „სატრანსპორტო დერეფნის კვლევის ცენტრი“ გავრცელებულ ინფორმაციაში წერს, რომ მსგავსი გადაზიდვა მიმდინარე წლის თებერვალშიც განხორციელდა, კერძოდ, 560 ტონა რუსული მარცვლეულით დატვირთული 8 ერთეული ვაგონი საქართველოს გავლით სომხეთში გაიგზავნა.TCRC-ის ცნობით, რუსეთის ვიცე-პრემიერის მიერ გაკეთებული განცხადებით, რუსეთის რკინიგზასა და სოფლის მეურნეობის სამინისტროს ახალი ლოგისტიკური მარშრუტის შემუშავების შესაბამისი ინსტრუქციები მიეცა. ცენტს რუსეთის ვიცე-პრემიერის ციტატაც მოჰყავს, სადაც ის ლარსის გადატვირთულობასა და სხვა გზების მოძიებაზეა საუბარი.ცენტრი ვარაუდობს, რომ რუსეთი ამ ნაბიჯით მისთვის სტრატეგიულად მნიშვნელოვანი ზემო ლარსის სასაზღვრო გამშვებ პუნქტზე დაწოლის შემცირებას ცდილობს.„აზერბაიჯანის რკინიგზის გამოყენებით სომხეთში მარცვლეულის ტრანსპორტირების მარშრუტი მნიშვნელოვნად ამარტივებს ლოგისტიკის ორგანიზებას, თუმცა არსებობს საზღვაო გადაზიდვების მარშრუტიც, რომელიც წინა წლებში რუსეთსა და საქართველოს ნავსადგურების გამოყენებით აპრობირებულ ლოგისტიკურ მიმართულებას წარმოადგენდა.სადღეისოდ რუსეთიდან საქართველოს ნავსადგურების გავლით მარცვლეულის ტრანსპორტირება საზღვაო ნავსადგურებში ორჯერად გადატვირთვასა და დოკუმენტების გაფორმების სირთულეებს ითვალისწინებს, რაც საფასო მდგენელით კონკურენციას ვერ გაუწევს პირდაპირ სარკინიგზო მარშრუტს“, - ვკითხულობთ კვლევაში.კითხვაზე, რა მოცულობის ტვირთნაკადს დაკარგავს საქართველოს საავტომობილო დერეფანი, TCRC-ს მოჰყავს სტატისტიკა, რომლის თანახმადაც 2018 – 2025 წლებში რუსეთიდან სომხეთში მარცვლეულის იმპორტის მაქსიმალური მოცულობა 2022 წელს დაფიქსირდა – 514 ათასი ტონა, მინიმალური კი – 2019 წელს – 290 ათასი ტონა.„სომხეთი წელიწადში საშუალოდ რუსეთიდან 400-450 ათასი ტონა მარცვლეულს იმპორტს ახორციელებს, შედეგად ზუსტად ეს სამიზნე მოცულობაა, რომელიც სავარაუდოდ, საქართველოს საავტომობილო მარშრუტიდან, აზერბაიჯანის მიმართულებით გადაერთოს. გასათვალისწინებელია ის გარემოებაც, რომ სომხეთის მარცვლეულის გადართვა საავტომობილოდან სარკინიგზო მიმართულებით ეტაპობრივად განხორციელდება, რადგანაც საავტომობილო გადაზიდვების სფეროში რამდენიმე მსხვილი, ფინანსურად ძლიერი – გადამზიდავი კომპანია ფუნქციონირებს და მათი გადაზიდვების სქემიდან მყისიერი ამორთვა რთულად წარმოსადგენი იქნება“, - ვკითხულობთ კვლევაში.

საქართველო ეკონომიკური თავისუფლების ინდექსში 35-ე ადგილზე რჩება - The...

მიუხედავად მცირედი ზრდისა, საქართველოს მაჩვენებელი კვლავ ჩამორჩება 2021 წლის ნიშნულს, როდესაც ქვეყანას 76 ქულა ჰქონდა და მსოფლიოს საუკეთესო თორმეტეულში შედიოდა. 2023 წლიდან საქართველო 70-ქულიან ზღვარს ქვემოთ ნარჩუნდება, რაც 2012-2022 წლების პერიოდში დაფიქსირებულ მაღალ მაჩვენებლებთან შედარებით უკუსვლაა.კომპონენტების მიხედვით, 2026 წლის ანგარიშში ყველაზე მკვეთრი ვარდნა საკუთრების უფლებების დაცვის კუთხით დაფიქსირდა - მაჩვენებელი 9.3 ქულით შემცირდა და 53 ქულა შეადგინა. გაუარესებულია სასამართლო ეფექტიანობისა (-1.5) და საგადასახადო ტვირთის (-1.3) ინდიკატორებიც. პოზიციების გაუარესებას ექსპერტები მმართველობის ხარისხის კლებასა და ბიზნესის თავისუფლების შეზღუდვას უკავშირებენ.ამის საპირისპიროდ, მნიშვნელოვანი ზრდა ფისკალური ჯანმრთელობის მიმართულებით დაფიქსირდა (+13.2), სადაც ქვეყანამ 89.1 ქულა მიიღო. აღნიშნული გაუმჯობესება მშპ-სთან მიმართებით სახელმწიფო ვალის ფარდობის შემცირებას უკავშირდება.ინდექსის ძირითადი კრიტერიუმები (2026 წელი): ფისკალური ჯანმრთელობა: 89.1 (+13.2) საგადასახადო ტვირთი: 87.8 (-1.3) ვაჭრობის თავისუფლება: 86.8 (+0.6) ბიზნესის თავისუფლება: 76.6 (-1.5) ფულადი თავისუფლება: 70.2 (+4.9) საკუთრების უფლება: 53.0 (-9.3) რეგიონულ ჭრილში საქართველო ლიდერობას ინარჩუნებს: სომხეთი 67.1 ქულით 52-ე ადგილზეა აზერბაიჯანი - 67-ეზე (64.3) თურქეთი - 117-ეზე (55.0) ხოლო რუსეთი 145-ე პოზიციას იკავებს (50.3) 2026 წლის ინდექსის სათავეში სინგაპური (84.4), შვეიცარია (83.7) და ირლანდია (83.3) იმყოფებიან. რეიტინგის ბოლო ადგილებს ვენესუელა, კუბა და ჩრდილოეთ კორეა (3.1 ქულა) ინაწილებენ.

ბათუმის უძრავი ქონების ბაზარი 2025 წელს 15%-ით გაიზარდა - Galt & Tagga...

ანგარიშის მიხედვით, ბაზრის ჯამური ღირებულება წლიურად 23.8%-ით გაიზარდა და 1.3 მილიარდ აშშ დოლარს მიაღწია. Galt & Taggart-ის ექსპერტები აქტივობის ზრდას ახალი მსხვილმასშტაბიანი პროექტების გაშვებასა და მეორად ბაზარზე მიწოდების მატებას უკავშირებენ. კვლევის ფარგლებში ჩატარებულმა დეველოპერების გამოკითხვამ, რომელიც პირველადი ბაზრის დაახლოებით 40%-ს მოიცავს, მყიდველთა მაღალი დივერსიფიკაცია აჩვენა.გაყიდვების სტრუქტურაში უცხო ქვეყნის მოქალაქეების წილმა 52% შეადგინა. ყველაზე მსხვილ სეგმენტს კვლავ საქართველოს მოქალაქეები წარმოადგენენ 48%-იანი წილით. მათ მოჰყვებიან ისრაელისა და ევროპის სხვადასხვა ქვეყნების მოქალაქეები 13-13%-ით. უკრაინის, რუსეთისა და ბელარუსის მოქალაქეების წილი გაყიდვებში 11%-ია, ხოლო თურქეთისა და ცენტრალური აზიის ქვეყნების მაცხოვრებლებზე 3-3% მოდის.Galt & Taggart-ის შეფასებით, ბათუმის ბაზარი ინარჩუნებს მიმზიდველობას საერთაშორისო ინვესტორებისთვის, რაც ფასების ზრდასა და ტრანზაქციების რაოდენობის მატებაში აისახება.

სემეკი ელექტროენერგიის ტარიფის მარტის ბოლომდე დააზუსტებს

მისივე თქმით, გასულ წელს, დეკემბერში დადგენილი ტარიფი დროებითი ხასიათის იყო, რადგან ზოგიერთი პარამეტრი დამატებით შესწავლას მოითხოვდა. ამჟამად მიმდინარეობს ამ პარამეტრების დაზუსტება.„მარეგულირებელმა უწყებამ გასული წლის დეკემბერში დაადგინა ელექტროენერგიაზე დროებითი ტარიფი, ვინაიდან ცალკეული პარამეტრები იყო დასაზუსტებელი. ამ ეტაპზე მიმდინარეობს ამ პარამეტრების დაზუსტება“, - თქვა ნარმანიამ.მისი თქმით, ტარიფის ცვლილებასთან დაკავშირებული გადაწყვეტილება თვის ბოლოსთვის გახდება ცნობილი, თუმცა ამ ეტაპზე უცნობია, გაიზრდება თუ არა გადასახადი მომხმარებლებისთვის.„როგორც კი დაზუსტდება, მიმდინარე თვის ბოლოსკენ მივიღებთ შესაბამის გადაწყვეტილებას. კონკრეტულად თუ რა მოუვა ტარიფს და რამდენად იქნება ზრდა, ამაზე გამიჭირდება პასუხის გაცემა, ვინაიდან შესაბამისი სამუშაოები ამჟამადაც მიმდინარეობს“, - განმარტა მან.კითხვაზე, ნამდვილად გადაიხედება თუ არა ტარიფი თვის ბოლოს, ნარმანიამ დაადასტურა, რომ კომისია გადაწყვეტილებას სწორედ ამ ვადაში მიიღებს.2025 წლის დეკემბერში სემეკმა თვეების განმავლობაში დაანონსებული გაძვირების ნაცვლად, არსებული ტარიფები სამი თვით (2026 წლის 31 მარტამდე) შეინარჩუნა, რათა დრო ჰქონოდა ენერგობალანსის, გენერაციის პროგნოზების, კომპანიების ხარჯებისა და ინვესტიციების დაზუსტებისთვის.მარეგულირებელი ჯერ არ ასახელებს ზრდის მასშტაბს ან მიმართულებას.