ADB-თან $1-მილიარდიანი დაფინანსების ხელშეკრულებების გაფორმება იგეგმება

აზიის განვითარების ბანკის წლიური შეხვედრის ფარგლებში, ფინანსთა მინისტრმა შეხვედრები გამართა ბანკის პრეზიდენტთან და ხელმძღვანელ პირებთან. მხარეებმა განიხილეს საქართველოში არსებული ეკონომიკური მდგომარეობა, მაღალი ეკონომიკური ზრდის შედეგები და ბანკის მიერ ქვეყანაში მიმდინარე პროექტები.ლაშა ხუციშვილმა ხაზი გაუსვა ADB-ის, როგორც ერთ-ერთი წამყვანი დონორი საფინანსო ინსტიტუტის როლს: ინვესტიციების ჯამური მოცულობა: ბანკს საქართველოში 6 მილიარდ დოლარამდე ინვესტიცია აქვს განხორციელებული. მიმდინარე პორტფელი: არსებული პროექტების ღირებულება 2 მილიარდ დოლარს აჭარბებს. „შუა დერეფანი“: ბანკის პრეზიდენტმა ხაზი გაუსვა საქართველოს ცენტრალურ როლს შუა დერეფნის განვითარების პროცესში. შეხვედრაზე ADB-მა კიდევ ერთხელ დაადასტურა მზაობა, გააგრძელოს ინვესტიციების მხარდაჭერა ინფრასტრუქტურის მიმართულებით, რათა კიდევ უფრო გამოიკვეთოს საქართველოს სტრატეგიული ფუნქცია რეგიონში.

ახლო აღმოსავლეთის დაძაბულობის გავლენა საქართველოზე: დიზელის ფასი 23.8%...

კომისიის დასკვნით, საქართველოს საწვავის ბაზარი მნიშვნელოვნადაა დამოკიდებული რუსეთის, ბულგარეთის, რუმინეთისა და აზერბაიჯანის იმპორტზე. აღნიშნული კონცენტრაცია ბაზარს გეოპოლიტიკური რყევების, სანქციებისა და ლოგისტიკური შეფერხებების მიმართ მოწყვლადს ხდის.ამავე პერიოდში, 5 მსხვილი კომპანიის ჯამურმა წილმა ბაზარზე 67.3% შეადგინა, რაც საშუალო კონცენტრაციის მაჩვენებელია.2026 წლის მარტი-აპრილის პერიოდში, ახლო აღმოსავლეთში არსებული დაძაბულობისა და გლობალური ენერგეტიკული რისკების ფონზე, საქართველოში საწვავის ფასების ზრდა მნიშვნელოვნად დაჩქარდა: ბენზინის (რეგულარი და პრემიუმი) ფასი 10.8%–14.4%-ით გაიზარდა. დიზელის ფასი 20.1%–23.8%-ით გაიზარდა. კომისიის ანალიზით, საწვავზე აქციზის შემცირება ფასების კლების ეფექტიანი მექანიზმი ვერ იქნება, რადგან ის ევროპულ ქვეყნებთან შედარებით ისედაც დაბალია.ფასების სტაბილურობის უზრუნველსაყოფად, კომისია უარს ამბობს ადმინისტრაციულ კონტროლზე და აქცენტს ბაზრის ლიბერალიზაციაზე აკეთებს.დასკვნაში გაწერილი მთავარი რეკომენდაციებია: მიწოდების დივერსიფიკაცია: იმპორტის წყაროების არეალის გაფართოება. მარაგების მართვა: სტრატეგიული რეზერვების მართვის სისტემის გაუმჯობესება. ლოგისტიკა: მიწოდების ჯაჭვის ოპტიმიზაცია და თვითმომსახურების მოდელების ეტაპობრივი დანერგვა ხარჯების შესამცირებლად. „საწვავის ფასების სტაბილურობა საქართველოში უფრო მეტად მიიღწევა კონკურენციის გაღრმავებით, მიწოდების უსაფრთხოებითა და ბაზრის გამჭვირვალობით, ვიდრე ფასების ადმინისტრაციული კონტროლით“, - ნათქვამია საპარლამენტო კომისიის დოკუმენტში.

ფასების კომისიის რეკომენდაცია: რეფერენტული სისტემის გაფართოება მედიკამ...

კომისიის დასკვნით, ფასების ზედა ზღვრის დაწესების არსებულმა პრაქტიკამ ეფექტიანობა უკვე დაადასტურა, რამაც ბაზრის სტაბილურობის შენარჩუნების პარალელურად, სექტორში ზედმეტი მარჟები შეზღუდა.საპარლამენტო ჯგუფი გამოდის ინიციატივით, რომ ფასების რეგულირება ბაზარზე არსებული, აქტიურად მბრუნავი მედიკამენტების მინიმუმ 60%-ზე გავრცელდეს. კომისიის პროგნოზით, აღნიშნული ნაბიჯი პირდაპირ აისახება მომხმარებლის ჯიბეზე.„მიზანშეწონილია სისტემის გავრცელება აქტიურად მბრუნავი მედიკამენტების მინიმუმ 60%-ზე. შედეგად, მოსალოდნელია, რომ მოსახლეობას საშუალოდ 40%-ით შეუმცირდება ფასები იმ მედიკამენტებზე, რომლებზეც რეფერენტული ფასები დღეს არ მოქმედებს“, - ნათქვამია კომისიის დასკვნაში.პარალელურად, რეკომენდაცია ითვალისწინებს ქრონიკული დაავადებების მართვის სახელმწიფო პროგრამის ეტაპობრივ გაფართოებას. ამჟამად პროგრამა 400,000 ბენეფიციარს მოიცავს და მისი ბიუჯეტი 70 მლნ ლარს შეადგენს, თუმცა კომისია დამატებითი მედიკამენტების ჩართვის აუცილებლობაზე მიუთითებს.ბაზარზე კონკურენციის სტიმულირებისთვის, დოკუმენტი მედიკამენტების რეგისტრაციის პროცედურების ოპტიმიზაციას ითხოვს. კერძოდ, იგეგმება ბიოექვივალენტობის კვლევის მოთხოვნის მოხსნა იმ პრეპარატებისთვის, რომლებიც 10 წელზე მეტია მიმოქცევაშია ევროპის წამლის სააგენტოს (EMA) ან სხვა მკაცრი მარეგულირებლების იურისდიქციაში.კომისიის შეფასებით, ეს ცვლილება მნიშვნელოვანია ადგილობრივი მწარმოებლებისთვის, რადგან შეამცირებს როგორც ფინანსურ, ისე დროით დანახარჯებს. გარდა ამისა, იგეგმება ეროვნული GMP (კარგი საწარმოო პრაქტიკა) სერტიფიცირების მექანიზმის გაძლიერება უცხოური მწარმოებლებისთვის, რაც ბაზარზე ახალი პროდუქციის სწრაფ შემოსვლას შეუწყობს ხელს.რეფორმის ფარგლებში, კომისია ერთიანი, კოორდინირებული მონიტორინგის სისტემის დანერგვას ითხოვს. სისტემამ უნდა უზრუნველყოს: რეგულაციების გავლენის მუდმივი ანალიზი, რათა არ მოხდეს ასორტიმენტის შემცირება ან ნაკლებად მომგებიანი მედიკამენტების ბაზრიდან გასვლა. მედიკამენტების დეფიციტის პრევენცია მომწოდებლებთან ხელშეკრულებების პირობების გადახედვისა და უწყვეტი მიწოდების გარანტიების გზით. კომისიის დასკვნა, რომელიც ფასწარმოქმნის ჯაჭვის გაჯანსაღებას ისახავს მიზნად, საშუალოვადიან პერიოდში ფასების დინამიკასა და პროდუქციის ხელმისაწვდომობაზე დადებით გავლენას მოახდენს.

ქირის ფასი თბილისში კვადრატულზე $9.9-ს შეადგენს, ამონაგები კი 8.5%-ია

მოთხოვნა 2026 წლის მარტში, საჯარო რეესტრის მონაცემებით, გაყიდული ბინების რაოდენობამ 4,121 შეადგინა, აქედან:  მეორად ბაზარზე გაყიდვები წლიურად 26.9%-ით გაიზარდა და 2,068 შეადგინა (პირველ კვარტალში +15.1% წ/წ) პირველად ბაზარზე გაყიდვები, რაზეც გავლენას დაგვიანებული რეგისტრაციები ახდენს, წლიურად 36%-ით გაიზარდა და 2,053 შეადგინა (პირველ კვარტალში +16.6% წ/წ) გალტ & თაგარტის მიერ ჩატარებული დეველოპერების გამოკითხვის მიხედვით, რომელიც პირველადი ბაზრის ტენდენციებს რეალურ დროში ასახავს, 2026 წლის მარტში მოთხოვნა პირველად ბაზარზე შენელდა, თუმცა, მიუხედავად ამისა, წლიურად 8.6%-იანი ზრდა დაფიქსირდა (ჯამურად 1Q26-ში +16.9% წ/წ). ზრდა მეტწილად გასული წლის  დაბალ ბაზას ასახავს, რაც ქვეყნის შიდა პოლიტიკური არასტაბილურობით იყო განპირობებული.1Q26-ში თბილისში სულ 10,907 ტრანზაქცია დარეგისტრირდა და გაყიდული ბინების ჯამურმა ღირებულებამ 958 მლნ აშშ დოლარი შეადგინა (+23.1% წ/წ).მიწოდება 2026 წლის მარტში ნებართვა გაიცა 17 საცხოვრებელ პროექტზე, რომელთა ჯამურმა საცხოვრებელმა ფართმა 150,241 კვ.მ შეადგინა (-6.7% წ/წ). აღსანიშნავია, რომ გაცემული ნებართვების საცხოვრებელი ფართი ზედიზედ მეექვსე თვეა წლიურად მცირდება, რაც წინა წლებში მკვეთრად გაზრდილი მიწოდების დასტაბილურების ნიშანია. ჯამურად, 1Q26-ში გაცემული ნებართვების მოცულობა წლიურად 29.9%-ით შემცირდა.ფასები 2026 წლის მარტში, უძრავი ქონების ფასის ზრდის ტემპი პირველად ბაზარზე შენელდა და თვიურად 0.4%-ით გაიზარდა 1,403 აშშ დოლარამდე. ამასთან, მეორადი ბაზრის ახალ პროექტებში (რაც 2013 წლიდან გაცემული ნებართვებით აშენდა) ფასი გასულ თვესთან შედარებით 0.1%-ით გაიზარდა  და 1,305 აშშ დოლარი შეადგინა.ქირა 2026 წლის მარტში, თბილისში საშუალო ზომის ბინის (50-60 კვ.მ) ქირის ფასი თვიურად მაღალ დონეზე შენარჩუნდა და კვადრატულზე 9.9 აშშ დოლარი შეადგინა (-1.2% თ/თ), ქირის ამონაგებმა კი - 8.5%.

ფასების კომისიის დასკვნა: მაღალი ფასების მიზეზი არა „ზემოგება“, არამედ...

კომისიის თავმჯდომარემ შოთა ბერეკაშვილმა, დოკუმენტი სხდომაზე წარადგინა და აღმასრულებელი ხელისუფლებისთვის მომზადებულ რეკომენდაციებზე ისაუბრა.ფასწარმოქმნის „უხილავი“ ბარიერებიბერეკაშვილის განცხადებით, FMCG (სწრაფი მოხმარების საქონლის) სექტორის კვლევამ აჩვენა, რომ ფასების ზრდას საოპერაციო ხარჯების სიმძიმე იწვევს, რაც საბოლოო ჯამში მომხმარებელზე აისახება.„ფასწარმოქმნის ჯაჭვში არსებული გაურკვეველი კომერციული ურთიერთობები, არაეფექტური საოპერაციო ხარჯები და გამჭვირვალობის ნაკლებობა არის ის ძირითადი ფაქტორები, რაც პროდუქტებზე საბოლოო ფასს ზრდის. სურათმა აჩვენა ქსელიდან დაწყებული, მწარმოებლით და იმპორტიორით დამთავრებული, ძირითადი პრობლემა არა გადაჭარბებულ მოგებებშია, არამედ არაეფექტურ საოპერაციო ხარჯებში“.კომისიამ რამდენიმე სისტემური ხარვეზი გამოკვეთა: გამჭვირვალობის დეფიციტი: არსებობს მარკეტინგული გადასახადები, რომლებიც სტანდარტულ კომერციულ ლოგიკას არ ექვემდებარება. გადახდების დაგვიანება: ქსელების მხრიდან თანხის დაგვიანებით გადახდა დისტრიბუტორებსა და მწარმოებლებს დამატებით ფინანსურ წნეხს უქმნის. ინფორმაციული ასიმეტრია: მწარმოებლებს არ აქვთ წვდომა საკუთარი პროდუქციის ნაშთების ბრუნვაზე, რაც დაგეგმარებას აფერხებს. ევროპული სტანდარტი და „არასამართლიანი ვაჭრობის“ წინააღმდეგ ბრძოლაკომისიის მთავარი რეკომენდაციაა ევროკავშირში არსებული „არასამართლიანი სავაჭრო პრაქტიკის შესახებ“ დირექტივის (UTP Directive) ანალოგიური საკანონმდებლო ჩარჩოს შექმნა. ეს გულისხმობს გვიან გადახდების აკრძალვას და მწარმოებელსა და რიტეილს შორის ურთიერთობის სტანდარტიზაციას.„ჩვენი რეკომენდაციაა, რომ ამ დირექტივის ფარგლებში შესაბამისი კანონპროექტი უნდა შემოვიდეს პარლამენტში... ეს არის საშუალოვადიანი პერიოდი. სექტორი არის ძალიან დიდი, ის შეადგენს ჩვენი ეკონომიკის 21%-ს და რაიმე აგრესიული ტიპის ჩარევა ქმნის სისტემურ რისკებს. აქ მიდგომა უნდა იყოს ძალიან თარგეტირებული, ძალიან წერტილოვანი და დეტალებში გაწერილი“.ბერეკაშვილის ვარაუდით, სისტემის სრული გაჯანსაღება და ახალ მოდელზე გადაწყობა 6-დან 9 თვემდე ვადაშია შესაძლებელი.ადგილობრივი წარმოების მხარდაჭერა და ჯაჭვის შემცირებაკომისია ხელისუფლებას მცირე და საშუალო მეწარმეებისთვის სპეციალური საგადასახადო შეღავათებისა და მხარდაჭერის პროგრამების გააქტიურებისკენ მოუწოდებს.„მცირე და საშუალო მწარმოებლებს განსაკუთრებული ყურადღება უნდა დაეთმოს... რეკომენდაციის ნაწილი მოიცავს იმასაც, რომ მათთვის რიგი კომერციული ხარჯები უნდა შემცირდეს ან გაუქმდეს, რომ მათ უფრო ადვილად შეეძლოთ ქსელში თავიანთი პროდუქციის განთავსება. ეს არის სისტემური გარდაქმნა, რომელიც აუცილებელია. ძირითადი გამოწვევა არის არა კომერციული მექანიზმების, არამედ სამუშაო კაპიტალის სიმცირე.“გარდა ამისა, დასკვნაში ხაზგასმულია მიწოდების ჯაჭვის დამოკლების აუცილებლობა - მწარმოებელსა და საცალო ქსელებს შორის შუალედური რგოლების ელიმინაცია და ცენტრალიზებული სადისტრიბუციო ცენტრების განვითარება.პოლიტიკური უთანხმოება დასკვნის გარშემომიუხედავად იმისა, რომ კომისიამ დოკუმენტს მხარი დაუჭირა, სხდომაზე ოპოზიციური და ზოგიერთი სახელისუფლებო ფრთის წარმომადგენლების მხრიდან კრიტიკა მაინც გაისმა.პარტია „გახარია საქართველოსთვის“ წევრმა შალვა კერესელიძემ აქცენტი კორუფციაზე გააკეთა: „საქართველოში თუ გვინდა, რომ ფასებმა დაიწყოს კლება, ამისთვის საჭიროა ჯანსაღი კონკურენცია. ჯანსაღი კონკურენცია ვერ შეიქმნება ვერც ერთ შემთხვევაში თუ არ მოისპო ნეპოტიზმი, არ მოისპო ლობირება და არ მოისპო კორუფცია“.ხოლო „ხალხის ძალის“ ლიდერმა დიმიტრი ხუნდაძემ, მხარდაჭერისგან თავის შეკავება დოკუმენტის გვიან მიწოდებით ახსნა: „დღეს გაგვიჭირდება მხარდაჭერა... დოკუმენტი საკმაოდ მოცულობითია. უბრალოდ, გუშინ 21:00 საათზე მოგვეწოდა და ფიზიკურად ვერ მოვასწრებდით ამის სრულფასოვნად გაცნობას“.დროებითი საპარლამენტო კომისია თებერვლის დასაწყისში შეიქმნა, მას შემდეგ რაც მთავრობამ ევროპულთან შედარებით საქართველოში სურსათზე მაღალ ფასებზე გაამახვილა ყურადღება. წარდგენილი დასკვნა ახლა პარლამენტის ბიუროს გადაეგზავნება და სესიაზე განიხილება.