თბილისი (GBC) - ბაქო-თბილისი-ყარსის (BTK) სარკინიგზო ხაზის სრულად ამოქმედების შემდეგ, მისი გამტარუნარიანობა წელიწადში 5 მილიონ ტონას მიაღწევს, რაც მნიშვნელოვნად გაზრდის რეგიონის სატრანზიტო პოტენციალს და შუა დერეფნის კონკურენტუნარიანობას. ამის შესახებ საქართველოს პრემიერ-მინისტრმა ირაკლი კობახიძემ, სამშაბათს, პროექტის ოფიციალურ გახსნის ცერემონიაზე სიტყვით გამოსვლისას განაცხადა.

მთავრობის მეთაურის შეფასებით, აღნიშნული სარკინიგზო ხაზი კიდევ უფრო აახლოებს ევროპასა და აზიას და აძლიერებს რეგიონის სტრატეგიულ როლს გლობალურ სავაჭრო და ლოგისტიკურ ქსელში. კობახიძემ ხაზგასმით აღნიშნა, რომ პროექტი საქართველოს, აზერბაიჯანისა და თურქეთის სტრატეგიული პარტნიორობისა და სამაგალითო თანამშრომლობის შედეგია.

ბაქო-თბილისი-ყარსის ახალი სარკინიგზო ხაზის საქართველოს მონაკვეთი რეგიონში ერთ-ერთი უმსხვილესი ინფრასტრუქტურული პროექტია. მისი საერთო სიგრძე მარაბდიდან თურქეთის საზღვრამდე 180 კილომეტრს შეადგენს. პროექტის ფარგლებში, რეაბილიტაცია და რეკონსტრუქცია ჩაუტარდა 153 კმ არსებულ ლიანდაგს, ხოლო 27 კმ სიგრძის სარკინიგზო ხაზი სრულიად ახალი, თანამედროვე სტანდარტებით აშენდა.

სარკინიგზო მარშრუტი 2017 წლიდან დღემდე სატესტო რეჟიმში ფუნქციონირებდა. ამ პერიოდის განმავლობაში, საპილოტე რეჟიმში გადაიზიდა 1.8 მილიონ ტონაზე მეტი ტვირთი, მათ შორის 90 ათასამდე კონტეინერი. პრემიერ-მინისტრის განცხადებით, სატვირთო გადაზიდვების მზარდი დინამიკა მკაფიოდ ადასტურებს ამ დერეფნის ეკონომიკურ მიზანშეწონილობას.

„ეს პროექტი კიდევ უფრო დიდ მნიშვნელობას იძენს გლობალური გამოწვევებისა და კრიზისების ფონზე, როდესაც საერთაშორისო სავაჭრო მარშრუტების დივერსიფიკაცია და უსაფრთხო სატრანსპორტო ქსელები ეკონომიკური განვითარების უმთავრესი წინაპირობებია“, - განაცხადა ირაკლი კობახიძემ.

ბაქო–თბილისი–ყარსის რკინიგზის პროექტი აზერბაიჯანის, საქართველოსა და თურქეთის პრეზიდენტებმა 2005 წელს დააანონსეს. პროექტის მიზანი იყო სამხრეთ კავკასიის გავლით ევროპისა და აზიის დამაკავშირებელი ახალი სატრანსპორტო დერეფნის შექმნა, რომელიც სომხეთის ტერიტორიას გვერდს აუვლიდა.

რკინიგზის საერთო სიგრძე დაახლოებით 827 კილომეტრია, საიდანაც 213 კილომეტრი საქართველოს ტერიტორიაზე გადის. სატესტო და შეზღუდული სატვირთო ექსპლუატაცია ხაზზე 2017 წლიდან მიმდინარეობდა.

პროექტის თავდაპირველი ღირებულება დაახლოებით 600 მილიონ დოლარად იყო შეფასებული, თუმცა მშენებლობის პროცესში ხარჯები მნიშვნელოვნად გაიზარდა. საერთაშორისო ფინანსურმა ინსტიტუტებმა, მათ შორის მსოფლიო ბანკმა და ევროპის რეკონსტრუქციისა და განვითარების ბანკმა, პროექტის დაფინანსებაზე უარი განაცხადეს, რის გამოც მისი ფინანსური ტვირთი ძირითადად აზერბაიჯანმა, საქართველომ და თურქეთმა აიღეს.

ყველაზე მსხვილი ფინანსური წვლილი აზერბაიჯანმა შეიტანა. ბაქომ საქართველოს მონაკვეთის მშენებლობისა და მოდერნიზაციისთვის თავდაპირველად 200 მილიონი დოლარის შეღავათიანი კრედიტი გამოყო, მოგვიანებით კი დაფინანსება 775 მილიონ დოლარამდე გაზარდა. თანხები აზერბაიჯანის სახელმწიფო ნავთობის ფონდიდან (SOFAZ) გაიცა.

საქართველოს ტერიტორიაზე განხორციელებული სამუშაოები მოიცავდა მარაბდა–ახალქალაქის არსებული ხაზის რეაბილიტაციას, ახალქალაქი–კარწახის ახალი მონაკვეთის მშენებლობას და ახალქალაქში სპეციალური სადგურის მოწყობას, სადაც საბჭოთა და ევროპული ლიანდაგების განსხვავებული სტანდარტების გამო მატარებლების გადაყვანა ხდება.

თურქეთმა საკუთარი ხარჯებით ააშენა ყარსი–კარწახის 76-კილომეტრიანი მონაკვეთი, ხოლო აზერბაიჯანმა დააფინანსა საკუთარი ინფრასტრუქტურის განვითარება და საქართველოს მონაკვეთის ძირითადი ნაწილი.

2023–2024 წლებში საქართველოს მონაკვეთზე დამატებითი მოდერნიზაცია ჩატარდა, რის შედეგადაც რკინიგზის წლიური გამტარუნარიანობა 1 მილიონი ტონიდან 5 მილიონ ტონამდე გაიზარდა. გრძელვადიან პერსპექტივაში დერეფნის საპროექტო ტევადობა 17 მილიონ ტონამდეა განსაზღვრული.

BTK დღეს შუა დერეფნის (Middle Corridor) ერთ-ერთ მთავარ კომპონენტად განიხილება, რომელიც ჩინეთიდან და ცენტრალური აზიიდან ევროპისკენ მიმავალ ტვირთებს რუსეთის ტერიტორიის გვერდის ავლით გადაადგილების შესაძლებლობას აძლევს.