ტელეკომპანია Newsmax-თან ინტერვიუში ტრამპმა განაცხადა, რომ დიზელის ქარხნებზე იერიშებით უკრაინა ნავთობის გლობალურ ფასებს ზრდის და „მსოფლიოს კარგ სამსახურს არ უწევს“. აშშ-ის პრეზიდენტმა ასევე აღნიშნა, რომ იგი ზელენსკის „დიდი ფანი არ არის“ და მასთან ურთიერთობა უფრო რთულია, ვიდრე ვლადიმერ პუტინთან.ორ ქვეყანას შორის ურთიერთობები განსაკუთრებით მას შემდეგ დაიძაბა, რაც ვაშინგტონმა მოსკოვს სანქციები შეუმსუბუქა გლობალურ ბაზარზე დიზელის მიწოდების სანაცვლოდ, ხოლო უკრაინაში Starlink-ის სერვისები შეიზღუდა. ზელენსკიმ შეთანხმება გააკრიტიკა და აღნიშნა, რომ ეს რუსეთს აგრესიის გაგრძელების საშუალებას აძლევს.ვაშინგტონთან დაძაბულობის ფონზე, ევროპელმა ლიდერებმა კიევს სრული მხარდაჭერა გამოუცხადეს. ბრიუსელში ევროკომისიის პრეზიდენტმა ურსულა ფონ დერ ლაიენმა განაცხადა, რომ რუსეთმა ენერგეტიკული ცეცხლის შეწყვეტა არ დაიცვა, რის გამოც ევროკავშირი სანქციების 22-ე პაკეტს ამზადებს და ზეწოლას არ შეასუსტებს, სანამ მოსკოვი ომს არ შეწყვეტს.

1792142325

ლონდონში ვიზიტად მყოფმა ზელენსკიმ აღნიშნა, რომ 100 მილი/საათში (160 კმ/სთ) მეტი სიჩქარით გადაადგილებისას Starlink-ის გათიშვამ მწყობრიდან გამოიყვანა უკრაინული დრონების უმეტესობა და შეასუსტა საჰაერო თავდაცვის სისტემები. უკრაინის პრეზიდენტის თქმით, ეს გადაწყვეტილება ფრონტზე დამატებით მსხვერპლსა და ადამიანების დაღუპვას გამოიწვევს.ილონ მასკის განმარტებით, შეზღუდვის გადაწყვეტილება მას არ მიუღია. სამხედრო ქსელ Starshield-ს აშშ-ის მთავრობა და სამხედრო უწყება აკონტროლებს, შესაბამისად, გამოყენებაზე ნებისმიერ ლიმიტს ვაშინგტონი და უშუალოდ პრეზიდენტი ტრამპი დააწესებენ.ვიზიტის ფარგლებში ზელენსკი ბრიტანეთის პრემიერ-მინისტრ ენდი ბერნემსა და მეფე ჩარლზ III-ს შეხვდა. ბერნემმა დაადასტურა, რომ ლონდონის მხარდაჭერა უკრაინისადმი უცვლელი რჩება, დააჩქარებს სამხედრო დახმარების მიწოდებას და ჩერნობილის ატომური ელექტროსადგურის დამცავი საფარის სარეაბილიტაციოდ 17 მილიონ ფუნტს გამოყოფს.

1792053393

გამოცემის ცნობით, დიპლომატიური ინიციატივის ფარგლებში აშშ-ის პრეზიდენტის წარმომადგენლებმა სტივ უიტკოფმა და ჯარედ კუშნერმა, 9 ოქტომბერს მაიამიში მოაწყვეს შეხვედრა უკრაინის, აშშ-ის, დიდი ბრიტანეთის, საფრანგეთისა და გერმანიის წარმომადგენელთა მონაწილეობით. შეხვედრაზე უკრაინულ მხარეს მოუწოდეს, შეაჩეროს შეტევები რუსულ ნავთობგადამამუშავებელ ქარხნებზე.როგორც The Washington Post წერს, სამშვიდობო პაკეტი ოთხ ძირითად კომპონენტს მოიცავს: უკრაინის აღდგენა: მსოფლიო ბანკი და საინვესტიციო კომპანია BlackRock გეგმავენ ფინანსური მექანიზმის შექმნას ომით დაზარალებული რეგიონების აღსადგენად და ეკონომიკის გაჯანსაღებისთვის. კიევს უკვე სთხოვეს ხარჯების დეტალური შეფასებისა და ანტიკორუფციული გარანტიების წარდგენა. უსაფრთხოების გარანტიები: უკრაინა აშშ-ისა და ევროპული ქვეყნებისგან მიიღებს სამხედრო ჩარევის ვალდებულებას რუსეთის მხრიდან ხელახალი თავდასხმის შემთხვევაში, რაც ნატოს მე-5 მუხლის ექვივალენტური იქნება. პარალელურად, იგეგმება შეთანხმება, რომელიც რუსეთის უსაფრთხოების ინტერესებსაც გაითვალისწინებს. ეკონომიკური და ენერგეტიკული ინტეგრაცია: იგეგმება რუსეთის, უკრაინისა და ევროპის ეკონომიკური ინტეგრაცია ენერგეტიკული შეთანხმების მეშვეობით. ერთ-ერთი ვარიანტია მილსადენი, რომლითაც რუსული ნავთობი და გაზი ევროპას მიეწოდება, ხოლო შემოსავალი რუსეთსა და უკრაინას შორის გაინაწილება. შეთანხმება ასევე განსაზღვრავს რუსეთისთვის სანქციების მოხსნის ეტაპებს. ტერიტორიული კომპრომისი: გეგმის მიხედვით, ცეცხლი უნდა შეწყდეს არსებული ფრონტის ხაზის გასწვრივ, რაც ორივე მხარისთვის არასასურველი კომპრომისია, რუსეთს უარის თქმა მოუწევს მთელი უკრაინის დაპყრობაზე, ხოლო უკრაინას მოუწევს დროებით შეეგუოს ოკუპირებულ ტერიტორიებზე რუსეთის კონტროლს. ამერიკელი ოფიციალური პირის განცხადებით, ინიციატივის მთავარი გზავნილი მოსკოვისადმი არის არა მხოლოდ ომის შეწყვეტა, არამედ ევროპასთან ეკონომიკური და უსაფრთხოების ისეთი შეთანხმების დადება, რაც რეგიონში ხანგრძლივ სტაბილურობას უზრუნველყოფს.

1791890233

დიპლომატის განმარტებით, აღნიშნული გადაწყვეტილება, ძლიერ სანქციურ ზეწოლასთან ერთად, ომში გარდამტეხი მომენტი გახდება. მისი თქმით, რუსეთი 2027 წელს სამხედრო სფეროზე რეკორდული 180 მილიარდი ევროს დახარჯვას გეგმავს (რაც 40%-ით მეტია 2026 წლის მაჩვენებელზე), ხოლო 2027–2029 წლების ბიუჯეტის პროექტით თავდაცვისა და უსაფრთხოებისთვის ჯამში 669 მილიარდი ევროა გათვალისწინებული.„ეს ციფრები ნათლად აჩვენებს, რომ მოსკოვს ომი სურს. რადგან ომის ფასი იზრდება, ის აგრესორისთვის უფრო სწრაფად უნდა გაიზარდოს“, - აღნიშნავს უკრაინის საგარეო უწყების ხელმძღვანელი.სტატიაში ხაზგასმულია, რომ 2022 წელს G7-ის მიერ გაყინული 300 მილიარდი ევროს რუსული რეზერვებიდან დაახლოებით 210 მილიარდი ევრო ევროკავშირში (ძირითადად ბელგიურ Euroclear-ში) ინახება. უკრაინული მხარე ევროკომისიას სთავაზობს მკაფიო გეგმას: აქტივები მოექცეს ევროკავშირის კოლექტიური კონტროლის ქვეშ, რათა სამართლებრივი და ფინანსური პასუხისმგებლობა არა მხოლოდ ბელგიამ, არამედ მთლიანად ევროკავშირმა გაიზიაროს.უკრაინის საგარეო საქმეთა მინისტრი ასევე პასუხობს სკეპტიკოსების არგუმენტებს და განმარტავს: სამართლის უზენაესობა: გაეროს გენერალური ასამბლეის რეზოლუციებისა და საერთაშორისო სამართლის მიხედვით, აგრესორი ვალდებულია აანაზღაუროს ზიანი. უკრაინა არ ითხოვს ქონების პირდაპირ კონფისკაციას - საკუთრების უფლება ევროპულ სტრუქტურაში დარჩება, ხოლო მექანიზმი გაუქმდება იმ დღესვე, როდესაც რუსეთი მიყენებულ ზარალს გადაიხდის. ევროს სტაბილურობა: 2022 წელს რეზერვების გაყინვას გლობალურ ბაზარზე ევროს პოზიციები არ შეურყევია, რადგან საერთაშორისო თანამეგობრობას ესმის, რომ ეს ზომა ეხება მხოლოდ გაეროს წესდების დამრღვევ აგრესორ სახელმწიფოს. მოლაპარაკებების ბერკეტი: 669 მილიარდი ევროს ომისთვის გამოყოფილი ქვეყანა რეზერვების გამო ომს არ შეაჩერებს. რუსეთს შეაკავებს მხოლოდ უკრაინის ბრძოლისუნარიანობა, რასაც სწორედ ეს ფინანსები დააფინანსებს. დასავლური აქტივების ჩამორთმევა: პუტინი დასავლური კომპანიების (Nestlé, Auchan, Danone, Carlsberg და ა.შ.) ქონების ნაციონალიზაციას 2022 წლიდან ისედაც ახორციელებს, ასე რომ, გაყინული აქტივების შეუხებლობა მას ხელიდან არ აკავებს. „ევროპამ სწორი სიგნალი უნდა გაუგზავნოს მოსკოვს, რომ ის ვერ დაძლევს ჩვენს სიმტკიცეს. უკრაინის თავდაცვის მზარდი ხარჯები ევროპელი გადასახადების გადამხდელების ნაცვლად რუსეთის ხარჯზე უნდა დაიფაროს“, - აცხადებს უკრაინის საგარეო საქმეთა მინისტრი და ევროკავშირის ლიდერებს პოლიტიკური ნების გამოვლენისა და გადაწყვეტილების დაუყოვნებლივ მიღებისკენ მოუწოდებს.

1791809487

კატარის შუამავლობა უშედეგოდ დასრულდაკატარელმა შუამავალმა ალი ალ-თავადიმ ნიუ-იორკში ირანის საგარეო საქმეთა მინისტრ აბას არაყჩისთან და მის გუნდთან აშშ-ისა და ირანისთვის შეთავაზებული ორგვერდიანი კომპრომისის გეგმა განიხილა. გეგმა ითვალისწინებდა ირანის ბირთვულ პროგრამაზე გარკვეულ დათმობებს სანაცვლოდ იმისა, რომ აშშ საზღვაო ბლოკადას მოხსნიდა.აშშ-ის წარმომადგენლებმა მოლაპარაკებებს „პოზიტიური და კონსტრუქციული“ უწოდეს და განაცხადეს, რომ ირანმა ბირთვულ საკითხზე მოქნილობის მზადყოფნა გამოხატა. თუმცა, დონალდ ტრამპმა მოგვიანებით Truth Social-ზე დაწერა, რომ ირანისთვის არაფერი შეუთავაზებია.Axios-ის წყაროს თქმით, „მოლაპარაკებები ჩიხში შევიდა. ირანელები ითხოვენ იმას, რაზეც აშშ ვერ დათანხმდება, ხოლო აშშ მიიჩნევს, რომ იმარჯვებს და ამიტომ კომპრომისის საჭიროებას ვერ ხედავს“.ტრამპი: „ისინი დანებდებიან“ტრამპის განცხადებით, ირანის ხელისუფლება საბოლოოდ დანებდება.„არ ვიცი, აპირებენ თუ არა ისინი უკვე დანებებას. მაგრამ დანებდებიან. მათ საქმე ძალიან ცუდად აქვთ“, – განაცხადა მან.ტრამპმა ასევე თქვა, რომ ბოლო დღეებში ჰორმუზის სრუტის გავლით ნავთობის რეკორდული მოცულობის ტრანსპორტირება განხორციელდა და კიდევ ერთხელ აღნიშნა, რომ ირანს ბირთვული იარაღი არასოდეს ექნება.„ძალიან მალე ამ ყველაფერს ბოლო მოეღება“ვაშინგტონში გამართულ AI კონფერენციაზე ტრამპმა განაცხადა, რომ ომის დასრულების შემდეგ ნავთობის გლობალური ფასები შემცირდება და ომამდელ დონეს დაუბრუნდება.„ირანს ბირთვული იარაღი არ ექნება და ისინი სერიოზულ მარცხს განიცდიან. ძალიან სერიოზულ მარცხს. ძალიან მალე ამ ყველაფერს ბოლო მოეღება“, – თქვა მან.ტრამპის შეფასებით, ირანთან ომი მისი ადმინისტრაციის ერთ-ერთი ყველაზე მნიშვნელოვანი ნაბიჯი გახდება.

1790744579

„ალ-ჯაზირას“ ინფორმაციით, არაყჩიმ ჟურნალისტებს განუცხადა, რომ ირანმა აშშ-სთან ნიუ-იორკში, კატარის შუამავლობით, არაპირდაპირი მოლაპარაკებები გამართა და იმედი აქვს, რომ ვაშინგტონი ირანის წინადადებებს ოფიციალურად უპასუხებს.არაყჩის თქმით, ნიუ-იორკში, გაეროს გენერალური ასამბლეის ფარგლებში ვიზიტისას, ირანულმა მხარემ კრიზისის მოგვარებისა და ჰორმუზის სრუტის მუშაობის აღდგენის გეგმა წარადგინა.„ჩვენი მისია იყო, ეს პირობები ამერიკული მხარისთვის და სხვა ქვეყნებისთვის მიგვეწოდებინა და დავრწმუნებულიყავით, რომ საერთაშორისო საზოგადოებამ იცის, ირანს ამ მიმართულებით გეგმა აქვს“, – განაცხადა ირანის საგარეო საქმეთა მინისტრმა.მისივე თქმით, ბოლო შეხვედრისას კატარის შუამავლებმა ახალი იდეები წარადგინეს, რომლებიც მხარეებს შორის არსებული უთანხმოების დაძლევას ისახავს მიზნად. ეს წინადადებები, არაყჩის ინფორმაციით, ვაშინგტონს გადაეცემა.ირანი: მოლაპარაკებები ბირთვულ პროგრამას არ ეხებაამასთან, ირანული Press TV, ქვეყნის ერთ-ერთ მაღალჩინოსანზე დაყრდნობით ავრცელებს ინფორმაციას, რომ ვაშინგტონთან მიმდინარე მოლაპარაკებები ირანის ბირთვულ პროგრამას არ ეხება.„ირანის პოზიცია ბირთვულ საკითხზე უცვლელია. ამ საკითხზე განხილვები არ მიმდინარეობს“, – განაცხადა ირანელმა მაღალჩინოსანმა.ირანის საგარეო საქმეთა მინისტრმა აბას არაყჩიმ მანამდე უარყო მოსაზრებები, თითქოს თეირანი ბირთვული იარაღის შექმნასთან ახლოს იყოს. მისი თქმით, ირანი 1970 წლიდან ბირთვული იარაღის გაუვრცელებლობის ხელშეკრულების (NPT) მონაწილეა და საკუთარი ბირთვული პროგრამის მშვიდობიან ხასიათზე მიუთითებს.თეირანი NPT-დან გასვლას განიხილავსპარალელურად, ირანის პარლამენტის თავმჯდომარის მოადგილემ ალი ნიკზადმა განაცხადა, რომ პარლამენტი ბირთვული იარაღის გაუვრცელებლობის ხელშეკრულებიდან (NPT) გასვლის შესახებ წინადადებას განიხილავს.„NPT-დან გასვლის კანონპროექტი გადაუდებელი განხილვის სტატუსით არის პარლამენტში. როგორც კი ის პარლამენტში შევა, მას იმავე დღეს განვიხილავთ“, – ნიკზადის განცხადებას სააგენტო Fars ციტირებს.მისივე თქმით, პარლამენტი ამ ნაბიჯის საერთაშორისო შედეგებსაც შეისწავლის.ნიკზადმა ასევე განაცხადა, რომ ირანელი კანონმდებლები არ ენდობიან ატომური ენერგიის საერთაშორისო სააგენტოს (IAEA) და მის გენერალურ დირექტორს, რაფაელ გროსის. მისი თქმით, გროსი ირანის ბირთვულ ობიექტებზე მხოლოდ „ზედაპირულ“ ვიზიტებს ახორციელებს და შემდგომ უარყოფით ანგარიშებს აქვეყნებს.Bloomberg: ირანში შეთანხმების მიღწევის პერსპექტივას სკეპტიკურად უყურებენBloomberg-ის წყაროების ინფორმაციით, ირანელი ოფიციალური პირები სკეპტიკურად არიან განწყობილი იმის მიმართ, რომ ნოემბერში აშშ-ის კონგრესის შუალედურ არჩევნებამდე ვაშინგტონთან შეთანხმება მიიღწევა და ჰორმუზის სრუტე სრულად გაიხსნება.სააგენტოს ცნობით, ირანელი ოფიციალური პირები კერძო საუბრებში გამოთქვამენ პესიმიზმს ვაშინგტონთან კონფლიქტის დასრულებისა და ჰორმუზის სრუტის გახსნის თაობაზე.Bloomberg-ის ინფორმაციით, გასულ კვირას, გაეროს გენერალური ასამბლეის ფარგლებში, ნიუ-იორკში გამართულ არაპირდაპირ მოლაპარაკებებში თეირანმა და ვაშინგტონმა მხოლოდ მცირე პროგრესს მიაღწიეს.სააგენტოს წყაროების შეფასებით, ირანში ასევე მიიჩნევენ, რომ 3 ნოემბრის კენჭისყრის შემდეგ კონფლიქტის ესკალაციის მაღალი ალბათობა არსებობს.ამასთან, ბოლო დღეებში შუამავლების მონაწილეობით აშშ-სა და ირანს შორის კომუნიკაცია კვლავ მიმდინარეობს. მოლაპარაკებების ერთ-ერთი მთავარი საკითხი ჰორმუზის სრუტის გახსნაა. ირანის წინადადება სრუტის შვიდ დღეში გახსნას ითვალისწინებს, თუკი ვაშინგტონი თეირანის პირობებს მიიღებს.

1790657618

ნახშირბადის ბოჭკო საკვანძო მასალაა დრონის კორპუსისა და შიდა კონსტრუქციების სიმტკიცისა და სიმსუბუქის უზრუნველსაყოფად.ექსპერტების შეფასებით, კარბონის წარმოების ეს ზრდა რუსეთს საშუალებას მისცემს, წელიწადში დამატებით 28 000 ერთეული „გერანის“ ტიპის (რომელიც ირანულ „შაჰედს“ ეფუძნება) საბრძოლო დრონი აწარმოოს. ეს არსებული წარმოების 78%-იან ზრდას ნიშნავს, ამჟამად უკრაინის ოფიციალური შეფასებით, რუსეთს წელიწადში 36 000-ზე მეტი კამიკაძე დრონის გამოშვება შეუძლია.ბიზნეს-გეგმები, საპროექტო ნახაზები და ტექნიკური დოკუმენტაცია თავდაპირველად უკრაინის უსაფრთხოებისა და თანამშრომლობის ცენტრმა (USCC) მოიპოვა. დოკუმენტების ავთენტურობა დაადასტურეს როგორც უკრაინის მთავრობამ, ისე აშშ-ის წარმომადგენელთა პალატის სპეციალურმა კომიტეტმა.თანამგზავრული ფოტოების ანალიზი აჩვენებს, რომ „ალაბუგა-ვოლოკნოს“ არსებული ქარხნის მიმდებარედ გამოყოფილი ტერიტორია სამშენებლოდ უკვე გაწმენდილია და ახალი საწარმოს საძირკვლის მომზადება მიმდინარეობს. ვაშინგტონში ბაზირებული „მეცნიერებისა და საერთაშორისო უსაფრთხოების ინსტიტუტის“ (ISIS) დამფუძნებლის, დევიდ ოლბრაითის განცხადებით, პროექტის 2027-2029 წლებში დასასრულებლად რუსეთს სწრაფი ტემპით მშენებლობა სჭირდება.გარდა ამისა, დოკუმენტები აჩვენებს, რომ „როსატომი“ გეგმავს ააგოს თანამედროვე PAN-ქარხანა (პოლიაკრილონიტრილი - კარბონის დასამზადებელი ქიმიური პრეკურსორი), რათა შეამციროს ჩინეთიდან იმპორტზე დამოკიდებულება და წარმოება სრულად გადაიტანოს ქვეყნის შიგნით.ქარხანა „ალაბუგა-ვოლოკნო“ და მისი მშობელი კომპანია UMATEX სანქცირებულია დიდი ბრიტანეთის, აშშ-ისა და დასავლეთის სხვა ქვეყნების მიერ. მიუხედავად ამისა, ირკვევა, რომ მიმდინარე წლის დასაწყისში საწარმომ ჩინური სახელმწიფო კორპორაციიდან შენიღბული გზით მიიღო 46 ტონა ნახშირბადის ბოჭკოს ქიმიკატები. ვაშინგტონში ჩინეთის საელჩომ განაცხადა, რომ არ ფლობს ინფორმაციას გაფართოების გეგმებზე და ორმაგი დანიშნულების პროდუქციის ექსპორტს მკაცრად აკონტროლებს.სამხედრო ანალიტიკოსები აღნიშნავენ, რომ კამიკაძე დრონები მოსკოვს საშუალებას აძლევს განახორციელოს მასირებული იერიშები უკრაინის ღრმა ზურგში მდებარე ობიექტებზე და გადატვირთოს საჰაერო თავდაცვის სისტემები.თუმცა, USCC-ის ხელმძღვანელის, სერჰი კუზანისა და ვაშინგტონის CSIS-ის ექსპერტების შეფასებით, ალაბუგას სპეციალურ ეკონომიკურ ზონაში დრონების წარმოების გაფართოება ცდება მხოლოდ უკრაინის ფრონტის მასშტაბებს. ეს არის გრძელვადიანი გამოწვევა მთელი ევროპისთვის. რუსეთი უკვე იყენებს რეაქტიული ძრავის მქონე გაუმჯობესებულ დრონებს და ამოწმებს ნატოს აღმოსავლეთ ფლანგის (მათ შორის პოლონეთისა და რუმინეთის) რეაგირებას, რაც მიუთითებს იმაზე, რომ კრემლი ევროპასთან გრძელვადიანი დაპირისპირებისთვის ემზადება.

1789976611

დამოუკიდებელი სააგენტოს შეფასებით, სამხედრო კონფლიქტი, რომელმაც უკვე წაიღო ტრამპის ადმინისტრაციის მიერ მოთხოვნილი მთლიანი სამხედრო ბიუჯეტის ნახევარზე მეტი, თვეში დაახლოებით 2-დან 3 მილიარდ დოლარამდე ჯდება.ამასთან, CBO ადასტურებს, რომ საბრძოლო ოპერაციებმა აშშ-ის შეიარაღების მარაგები, მათ შორის ჰაერსაწინააღმდეგო თავდაცვის კრიტიკულად მნიშვნელოვანი რაკეტები-გადამჭერები სერიოზულად შეამცირა.საერთო ხარჯიდან ყველაზე დიდი წილი, $21.7 მილიარდი სწორედ რაკეტებისა და საჰაერო თავდაცვის სისტემების ჩანაცვლებაზე მოდის (მათ შორის 13.1 მილიარდი - რაკეტა-გადამჭერებზე, 7.3 მილიარდი - ფრთოსან რაკეტებზე). ანგარიშის მიხედვით, ამ მარაგების სრულად აღდგენას სულ მცირე 5 წელი დასჭირდება, რაც ჩინეთთან პოტენციური კონფლიქტის შემთხვევაში ამერიკის საბრძოლო მზადყოფნას რისკის ქვეშ აყენებს.პრეზიდენტმა დონალდ ტრამპმა ივნისში კონგრესს $67 მილიარდის დამატებითი დაფინანსება სთხოვა, თუმცა საკანონმდებლო ორგანოში პროცესი შეფერხებულია და, სავარაუდოდ, ნოემბრის შუალედურ არჩევნებამდე არ განახლდება.CBO აღნიშნავს, რომ ომმა ასევე ხელი შეუწყო გლობალური ინფლაციის ზრდას, რაც გამოწვეულია ჰორმუზის სრუტეში ნავთობისა და გაზის მიწოდების შეფერხებითა და წითელ ზღვაში ნაოსნობის პრობლემებით. ოპოზიციონერი დემოკრატები მიიჩნევენ, რომ ომის ხარჯები და ენერგორესურსების გაძვირება ამერიკელი გადასახადის გადამხდელების ჯიბეებს მძიმე ტვირთად აწევს.

1789545804

იემენში ჰუსიტების სწრაფი სამხედრო წინსვლა უკვე აღარ არის მხოლოდ ქვეყნის შიდა კონფლიქტის მორიგი ესკალაცია. მოვლენები პირდაპირ უკავშირდება ახლო აღმოსავლეთში მიმდინარე უფრო ფართო დაპირისპირებას და განსაკუთრებით მნიშვნელოვანი ხდება იმის გამო, რომ ამავე დროს ჰორმუზის სრუტე პრაქტიკულად შეფერხებულია.ბოლო დღეებში ჰუსიტებმა იემენის წითელი ზღვის სანაპიროზე მნიშვნელოვანი ტერიტორიები დაიკავეს. მათ შორის არის საპორტო ქალაქი მოხა, რომელიც ბაბ-ელ-მანდების სრუტიდან 80 კილომეტრზე ნაკლებ მანძილზე მდებარეობს. შემდეგ ჰუსიტები დუბაბის მიმართულებითაც დაწინაურდნენ და პერიმის კუნძულს მიაღწიეს. Reuters-ის ინფორმაციით, პერიმი, რომელსაც მაიუნის სახელითაც მოიხსენიებენ, სწორედ იმ ვიწრო საზღვაო გასასვლელს გადაჰყურებს, რომელიც წითელ ზღვას ადენის ყურესთან აკავშირებს.ამ ფონზე იემენის სამთავრობო ძალებმა ჰუსიტების პოზიციებზე მასირებული საჰაერო იერიში დაიწყეს, ხოლო საუდის არაბეთმა მოხას აეროპორტზე დარტყმები განახორციელა. პარალელურად, აშშ-ის ცენტრალური სარდლობის (CENTCOM) ხელმძღვანელი, ადმირალი ბრედ კუპერი, საუდის არაბეთში ჩავიდა. მისი ვიზიტი ჰუსიტების წინსვლის ფონზე სასწრაფო კოორდინაციას უკავშირდება.რატომ არის ბაბ-ელ-მანდები ასე მნიშვნელოვანი?ბაბ-ელ-მანდები მსოფლიო ვაჭრობის ერთ-ერთი ყველაზე მნიშვნელოვანი საზღვაო „ვიწრო ყელია“. სრუტე წითელ ზღვას ადენის ყურესთან და შემდეგ ინდოეთის ოკეანესთან აკავშირებს. მისი გავლით გემები სუეცის არხისკენ მიემართებიან, რაც აზიასა და ევროპას შორის ერთ-ერთი უმოკლესი საზღვაო მარშრუტია.თუ გემი ამ მარშრუტს იყენებს, მას შეუძლია არაბეთის ნახევარკუნძულის შემოვლისა და აფრიკის სამხრეთით, კეთილი იმედის კონცხის გავლით გრძელი გზის თავიდან აცილება.სწორედ ამიტომ ბაბ-ელ-მანდების უსაფრთხოების გაუარესება მხოლოდ ნავთობის საკითხი არ არის. მისი შეფერხება ზრდის გადაზიდვის მანძილს, საწვავისა და დაზღვევის ხარჯებს, აგრძელებს მიწოდების ვადებს და საბოლოოდ შეიძლება გდლობალურად საქონლის ფასებზეც აისახოს.ჰუსიტების მიერ წითელ ზღვაში გემებზე თავდასხმებმა ეს პრობლემა უკვე ერთხელ გამოიწვია. 2023 წლიდან მოყოლებული უსაფრთხოების რისკების გამო მრავალი საერთაშორისო გადამზიდავი სუეცის არხის ნაცვლად აფრიკის გარშემო, კეთილი იმედის კონცხის გავლით გადაერთო. AP-ის მიხედვით, წითელ ზღვაში გემების მოძრაობა დაახლოებით 60%-ით შემცირდა.ახლა განსხვავება ის არის, რომ ეს რისკი ჩნდება ჰორმუზის სრუტის კრიზისის პარალელურად.ორი სრუტე, ერთი ენერგეტიკული პრობლემაჰორმუზი და ბაბ-ელ-მანდები ერთმანეთის პირდაპირი შემცვლელები არ არიან, თუმცა გლობალური ენერგეტიკული სისტემისთვის ისინი ერთმანეთთან მჭიდროდ არის დაკავშირებული.ჰორმუზის სრუტე სპარსეთის ყურის ქვეყნებიდან მსოფლიო ბაზრებზე ნავთობისა და LNG-ის მთავარი გასასვლელია. ბაბ-ელ-მანდები კი წითელი ზღვისა და სუეცის არხის მიმართულებას აკონტროლებს.სწორედ ამიტომ ჰორმუზის შეფერხების შემდეგ საუდის არაბეთმა უფრო მეტად დაიწყო ალტერნატიული მარშრუტების გამოყენება – ნავთობის ნაწილის გადამისამართება წითელი ზღვის მიმართულებით და მისი გატანა იენბუს პორტიდან.ახლა სწორედ ეს ალტერნატივა აღმოჩნდა საფრთხის ქვეშ.Reuters-ის ინფორმაციით, საუდის არაბეთის ნავთობის ექსპორტი უკვე მკვეთრად არის შემცირებული, ხოლო ჰორმუზის პრობლემის გამო წითელი ზღვის მიმართულებას უფრო დიდი სტრატეგიული მნიშვნელობა ჰქონდა. ჰუსიტების პერიმთან მისვლამ ამ მარშრუტისთვის დამატებითი რისკი შექმნა.ანუ ვითარება შეიძლება ასე ჩამოყალიბდეს:ჰორმუზი – სპარსეთის ყურედან ნავთობის გასასვლელის პრობლემაბაბ-ელ-მანდები – წითელი ზღვისა და სუეცის მიმართულების პრობლემათუ ორივე მიმართულებაზე საფრთხე ერთდროულად გაიზარდა, ნავთობისა და სხვა ტვირთების გადამზიდავებისთვის ალტერნატიული მარშრუტების რაოდენობა მნიშვნელოვნად მცირდება.რატომ არის საუდის არაბეთი განსაკუთრებით მოწყვლადი?საუდის არაბეთი მსოფლიოში ნავთობის ერთ-ერთი უმსხვილესი ექსპორტიორია და სწორედ ამიტომ მისი ინფრასტრუქტურის უსაფრთხოებას გლობალური ბაზრისთვის განსაკუთრებული მნიშვნელობა აქვს.ჰორმუზის შეფერხებამ ერ–რიადი აიძულა უფრო აქტიურად გამოეყენებინა დასავლეთის მიმართულებით მოქმედი ინფრასტრუქტურა, მათ შორის East-West ნავთობსადენი და იენბუს პორტი წითელ ზღვაზე.ეს მარშრუტი ჰორმუზის გვერდის ავლის საშუალებას იძლევა.მაგრამ ახლა ჰუსიტების სამხედრო წინსვლა სწორედ წითელი ზღვის სამხრეთ ნაწილში ხდება.ამიტომ პრობლემა უკვე მხოლოდ ის აღარ არის, როგორ გაიტანს საუდის არაბეთი ნავთობს ჰორმუზის გვერდის ავლით. ახალი კითხვა ჩნდება – რამდენად უსაფრთხო იქნება ეს ალტერნატიული მარშრუტი.ირანისთვის ეს რატომ არის მნიშვნელოვანი?ჰუსიტები ირანთან დაახლოებული ძალაა და თეირანი მათთვის სამხედრო, ფინანსურ და ტექნიკურ მხარდაჭერას უზრუნველყოფს, თუმცა ირანი უარყოფს ჰუსიტებზე სრულ სამხედრო კონტროლს.ამიტომ ჰუსიტების წინსვლა ირანისთვის ოფიციალურად პირდაპირი კონტროლის გარეშე ქმნის მნიშვნელოვან სტრატეგიულ ბერკეტს.თუ ჰორმუზის მიმართულებით ირანი ზეწოლას ახდენს სპარსეთის ყურიდან ნავთობის გასასვლელზე, ხოლო მის მოკავშირე ჰუსიტებს შეუძლიათ ბაბ-ელ-მანდების მიმართულებით საზღვაო მიმოსვლისთვის საფრთხის შექმნა, ახლო აღმოსავლეთში ენერგეტიკული გადაზიდვების წინააღმდეგ ზეწოლის გეოგრაფია მნიშვნელოვნად ფართოვდება.სწორედ ამიტომ საერთაშორისო მედია ჰუსიტების დღევანდელ წინსვლას უკვე განიხილავს როგორც მეორე ფრონტის გაჩენას. Financial Times-ის შეფასებით, ჰორმუზის პრობლემასა და იემენში ჰუსიტების ესკალაციას ერთმანეთისგან დამოუკიდებელი სამხედრო მიზეზები აქვს, თუმცა ორივე ერთად მნიშვნელოვნად ზრდის ზეწოლას ენერგეტიკულ ბაზარზე.ნავთობის ფასი უკვე რეაგირებსბაზარმა რისკი სწრაფად შეაფასა. Brent-ის ფასი 100 დოლარს გაცდა და 11 სექტემბერს დაახლოებით $108-მდე გაიზარდა. ბაზრისთვის მთავარი შიში მხოლოდ არსებული მიწოდების შემცირება აღარ არის. სულ უფრო მნიშვნელოვანი ხდება იმის რისკი, რომ ენერგორესურსების გადაზიდვის კიდევ ერთი მნიშვნელოვანი არხი შეფერხდეს.ეს განსაკუთრებით პრობლემურია იმის გამო, რომ ენერგეტიკული ბაზარი ჰორმუზის კრიზისის პირობებში ისედაც შემცირებული მიწოდებისა და გაზრდილი რისკის წინაშეა.თუ ბაბ-ელ-მანდების მიმართულებითაც შეიქმნება მდგრადი ბლოკადის ან თავდასხმების საფრთხე, გემების ნაწილი კვლავ კეთილი იმედის კონცხის მიმართულებით გადაერთვება. ეს კი ნიშნავს უფრო გრძელ მარშრუტს, მეტ საწვავს, უფრო ძვირ დაზღვევას და მიწოდების უფრო ხანგრძლივ ვადებს.აშშ-ის ახალი პრობლემა – მეორე ფრონტიაშშ-ისთვის ჰუსიტების წინსვლა განსაკუთრებით არასასიამოვნო ვითარებაში ხდება.ვაშინგტონის მთავარი სტრატეგიული პრობლემა ამ მომენტში ჰორმუზის მიმართულებაა, სადაც ირანთან დაპირისპირება მიმდინარეობს. ახლა კი წითელ ზღვაზე ახალი ფრონტის გაჩენის საფრთხე იზრდება.საუდის არაბეთისთვის ეს იმდენად სერიოზული გახდა, რომ საუდის არაბეთის მემკვიდრე პრინცმა მუჰამედ ბინ სალმანმა დონალდ ტრამპს ჰუსიტებზე ამერიკული დარტყმების განხორციელება ორჯერ სთხოვა, Axios-ის ინფორმაციით. აშშ ამ ეტაპზე ცდილობს ერ–რიადისთვის მხარდაჭერის გაზრდას ისე, რომ პირდაპირი სამხედრო ჩართულობა ახალ ფრონტში არ გადაიზარდოს.ამიტომ CENTCOM-ის ხელმძღვანელის საუდის არაბეთში ვიზიტი მხოლოდ ტექნიკური სამხედრო კოორდინაციის საკითხი არ არის. ის მიუთითებს, რომ ვაშინგტონში ბაბ-ელ-მანდების მიმართულებით შექმნილ საფრთხეს უკვე ცალკე სტრატეგიულ პრობლემად განიხილავენ.და სად არის ამ სურათში საქართველო?საქართველოსთვის ეს ვითარება ერთდროულად რისკიც არის და შესაძლებლობაც.თუ სუეცის არხისა და წითელი ზღვის გავლით აზია-ევროპის საზღვაო ვაჭრობა კიდევ უფრო გაძვირდება და შენელდება, ალტერნატიული სახმელეთო და სარკინიგზო მარშრუტების მნიშვნელობა გაიზრდება.ამ კონტექსტში კიდევ ერთხელ აქტიურდება შუა დერეფნის საკითხი. ჩინეთიდან ცენტრალური აზიისა და კასპიის ზღვის გავლით აზერბაიჯანში, შემდეგ საქართველოში და თურქეთის მიმართულებით ევროპაში.თუმცა აქ ერთი მნიშვნელოვანი განსხვავებაა: წითელი ზღვის კრიზისი ავტომატურად არ ნიშნავს, რომ ყველა ტვირთი შუა დერეფანზე გადმოვა. ამისთვის საჭიროა საკმარისი გამტარუნარიანობა, კონკურენტული ფასი, სტაბილური საბაჟო პროცედურები და დროში პროგნოზირებადი ტრანზიტი.მაგრამ, რაც უფრო ძვირი და რისკიანი ხდება სუეცის მარშრუტი, მით უფრო მიმზიდველი ხდება ალტერნატიული მარშრუტების ეკონომიკური ღირებულებაც.ამიტომ ჰორმუზის კრიზისის პარალელურად ბაბ-ელ-მანდების გარშემო განვითარებული მოვლენები საქართველოსთვის მხოლოდ შორეული ახლოაღმოსავლური კონფლიქტი აღარ არის. ეს არის გლობალური ლოგისტიკური ქსელის გადალაგების კიდევ ერთი ფაქტორი, რომელმაც შესაძლოა პირდაპირ იმოქმედოს ნავთობის ფასზე, ტრანსპორტირების ღირებულებაზე, ინფლაციაზე და შუა დერეფნის კონკურენტუნარიანობაზე.მთავარი კითხვა ახლა ის არის, შეძლებენ თუ არა იემენის სამთავრობო ძალები და საუდის არაბეთი ჰუსიტების წინსვლის შეჩერებას ბაბ-ელ-მანდების უშუალო მისადგომებთან. თუ ეს ვერ მოხერხდა, მსოფლიო ენერგეტიკული ბაზარი შეიძლება აღმოჩნდეს სიტუაციაში, როდესაც ჰორმუზის პრობლემას წითელი ზღვის კრიზისიც დაემატება და ორი ერთმანეთთან დაკავშირებული საზღვაო „ვიწრო ყელი“ ერთდროულად გახდება გლობალური ვაჭრობის რისკის წყარო.

1789148671

კუშნერი და უიტკოფი კიევში მატარებლით ჩავიდნენ, მას შემდეგ რაც რუსულმა ძალებმა დედაქალაქის ორი მთავარი აეროპორტი დაბომბეს. აშშ-ის დელეგაციის უსაფრთხო გადაადგილების უზრუნველსაყოფად, მხარეებმა აიღეს ვალდებულება, შაბათ-კვირას თავი შეეკავებინათ დედაქალაქებზე თავდასხმებისგან. მოლაპარაკებებს შეუერთდნენ დიდი ბრიტანეთის, საფრანგეთისა და გერმანიის ეროვნული უსაფრთხოების მრჩევლებიც. უიტკოფმა ზელენსკისთან დისკუსიას „ძალიან კონსტრუქციული და შინაარსიანი“ უწოდა, ხოლო კუშნერმა აღნიშნა, რომ ეს არის „ხანგრძლივი, მძიმე და ემოციური ომი“.შეხვედრისას უკრაინის პრეზიდენტმა ხაზი გაუსვა, რომ ქვეყანა მომავალი ზამთრის წინ აშშ-ისა და ევროპისგან კვლავ ელის მხარდაჭერას, განსაკუთრებით საჰაერო თავდაცვის გაძლიერებისა და ენერგეტიკული სექტორის მიმართულებით. ზელენსკის თქმით, უკრაინა განსაკუთრებულ იმედებს ამყარებს ამერიკული თხევადი ბუნებრივი აირის (LNG) სერიოზულ მოცულობებზე. მან ასევე დასძინა, რომ სურს გააკეთოს ყველაფერი უკრაინას, აშშ-სა და ევროპას შორის სამმხრივი შეხვედრების ორგანიზებისთვის.მოლაპარაკებები ეფუძნება 20-პუნქტიან სამშვიდობო გეგმას, თუმცა პროცესი რამდენიმე თვის განმავლობაში შეფერხებული იყო ვაშინგტონის ყურადღების ირანის კონფლიქტზე გადატანის გამო. მთავარ შეუთანხმებელ საკითხად კვლავ აღმოსავლეთ უკრაინის ტერიტორიებზე კონტროლის მოპოვება და შენარჩუნება რჩება.

1788766321