აშშ-ის პრეზიდენტის, დონალდ ტრამპის განცხადებით, მან საზღვაო ძალებს , რ ჰორმუზის სრუტეში ნაღმების განლაგებაში მონაწილე ნებისმიერი გემისთვის ცეცხლის გახსნა უბრძანა.ტრამპის ინფორმაციით, სრუტე სუფთავდება გამნაღმველი გემების მიერ, თუმცა "მე ვბრძანებ, რომ ეს საქმიანობა გაგრძელდეს, სამმაგი ინტენსივობით“, – აღნიშნა პრეზიდენტმა.

1776951926

როგორც იუწყება სააგენტო „აპა–ეკონომიკსი“, განცხადება გაკეთდა ბაქოში, კასპიისა და ცენტრალური აზიის ნავთობის ვაჭრობისა და ლოგისტიკის II ფორუმზე, რომელიც ორგანიზებული იყო GLENMAR Group-ის მიერ.ჰაბიბის თქმით, ბირჟას შესაძლოა ეწოდოს ბაქოს ბირჟა ან ენერგეტიკული ბირჟა. პროექტი, მისი შეფასებით, შეიძლება განხორციელდეს ერთობლივი საწარმოს ფორმატში Intercontinental Exchange (ICE)-თან თანამშრომლობით და ისეთი საერთაშორისო ფინანსური ინსტიტუტების მხარდაჭერით, როგორიცაა JPMorgan Chase და Goldman Sachs.მისი თქმით, კასპიის რეგიონში უკვე დიდი ხანია განიხილება ტრეიდერებს, გამყიდველებსა და მყიდველებს შორის ჰეჯირების ეფექტიანი მექანიზმის შექმნა. „ვფიქრობ, გარკვეულ ეტაპზე ბაქოში სასაქონლო ბირჟის შექმნისთვის საჭირო პირობები ჩამოყალიბდება“, — განაცხადა ჰაბიბმა.მან ასევე აღნიშნა, რომ არსებული ინფრასტრუქტურა მხოლოდ დროებით აკმაყოფილებს მოთხოვნებს და მომავალში საჭირო იქნება ახალი სიმძლავრეების განვითარება. ბაქოში უკვე ფუნქციონირებს ალიათის პორტი, რომელიც თავისუფალი ეკონომიკური ზონის პრინციპით მუშაობს. ჰაბიბის შეფასებით, ჩრდილო-დასავლეთ ევროპის – ამსტერდამის, როტერდამის და ანტვერპენის ლოგისტიკური და ენერგეტიკული ჰაბების მოდელი შესაძლოა კასპიის ზღვის სანაპიროზეც განხორციელდეს.ექსპერტების შეფასებით, ბაქოში სასაქონლო ბირჟის შექმნა აზერბაიჯანისთვის შეიძლება ნიშნავდეს ენერგეტიკული ვაჭრობის რეგიონულ ცენტრად ჩამოყალიბების მცდელობას. ამჟამად კასპიის რეგიონში ნავთობისა და ნავთობპროდუქტების ფასების განსაზღვრა ძირითადად გლობალურ ბირჟებზე ხდება, ხოლო ადგილობრივ მოთამაშეებს საკუთარი ჰეჯირების ინსტრუმენტები შეზღუდულად აქვთ.ბირჟის შექმნის შემთხვევაში, აზერბაიჯანი შეძლებს გაზარდოს ტრანზაქციური მოცულობები, განავითაროს ფინანსური სერვისები და გააძლიეროს პოზიციები ტრანზიტული დერეფნების – მათ შორის შუა დერეფნის – ფარგლებში.ამასთან, პროექტი ბაქოს პირდაპირ კონკურენციაში შეიყვანს რეგიონის სხვა ჰაბებთან, მათ შორის თურქეთთან, რომელიც ენერგეტიკული სავაჭრო პლატფორმის განვითარებას ცდილობს, და ყაზახეთთან, რომელიც კასპიის რეგიონში ლოგისტიკურ როლს აძლიერებს.ანალიტიკოსების თქმით, მსგავსი ბირჟის წარმატება დამოკიდებული იქნება არა მხოლოდ ინფრასტრუქტურაზე, არამედ სამართლებრივ ჩარჩოზე, გამჭვირვალობაზე და საერთაშორისო ფინანსური ინსტიტუტების ნდობაზე.

1776944139

მიუხედავად იმისა, რომ ბრიუსელსა და ტრამპს შორის მანამდეც არსებობდა უთანხმოება ვაჭრობის, უკრაინისა და სამხედრო ხარჯების გამო, „სამხრეთის ინტერკონექტორის“ (Southern Interconnection) პროექტში ჩარევა პირველი შემთხვევაა, როდესაც ევროკავშირმა პრეზიდენტის ახლო გარემოცვის კომერციულ საქმიანობას დაუპირისპირდა.მილსადენმა ბოსნია და ჰერცეგოვინაზე უნდა გაიაროს. ბოსნიური წყაროების ცნობით, აშშ-ის ოფიციალური პირების მხრიდან მრავალთვიანი ზეწოლის შედეგად, ქვეყნის ლიდერებმა დაიწყეს მზადება კონტრაქტის პირდაპირ გადასაცემად ვაიომინგში ბაზირებული ნაკლებად ცნობილი კომპანიისთვის.კომპანია AAFS Infrastructure and Energy გასული წლის ნოემბერში დაფუძნდა და მისი მფლობელების ვინაობა უცნობია. კომპანიას სათავეში უდგანან ტრამპის საარჩევნო კამპანიის წამყვანი წევრები: ჯესი ბინალი - ადვოკატი, რომელიც ტრამპს კაპიტოლიუმის მოვლენებისას იცავდა და ჯო ფლინი - პრეზიდენტის ეროვნული უსაფრთხოების ყოფილი მრჩევლის ძმა.მიუხედავად იმისა, რომ კომპანიას მსგავს პროექტებზე მუშაობის გამოცდილება არ გააჩნია, მისი ადგილობრივი წარმომადგენლის თქმით, AAFS მილსადენსა და სხვა ინფრასტრუქტურულ პროექტებში 1.5 მილიარდი დოლარის ინვესტირებას გეგმავს.მარტში ბოსნიელმა კანონმდებლებმა დაამტკიცეს ნორმა, რომელიც Transparency International-ის შეფასებით, „სახიფათო პრეცედენტს“ ქმნის, რადგან კონტრაქტის ტენდერის გარეშე, პირდაპირ AAFS-ისთვის გადაცემას ითვალისწინებს.ამის საპასუხოდ, ბრიუსელის წარმომადგენელმა სარაევოში ბოსნიის ლიდერები გააფრთხილა, რომ ეს ნაბიჯი ქვეყნის ევროინტეგრაციის პროცესს საფრთხეს უქმნის. 13 აპრილით დათარიღებულ კონფიდენციალურ წერილში ევროკავშირის ოფიციალური პირი, ლუიჯი სორეკა ხაზს უსვამს, რომ ენერგეტიკული კანონმდებლობა აუცილებლად უნდა იყოს კოორდინირებული ევროკავშირთან.ჯესი ბინალმა განაცხადა, რომ ეს მილსადენი „ტრამპის ადმინისტრაციის პრიორიტეტია“. ევროკავშირის ჩარევის შესახებ კითხვაზე მან აღნიშნა, რომ მათი მიზანი ბოსნიისთვის ენერგეტიკული უსაფრთხოების უზრუნველყოფაა.ეს პროექტი ბოსნიას საშუალებას მისცემს, მიიღოს ამერიკული გაზი ხორვატიის თხევადი ბუნებრივი აირის (LNG) ტერმინალიდან და ამით სრულად ჩაანაცვლოს რუსული მომარაგება. თუმცა, ბრიუსელი დგას დილემის წინაშე: ევროპის ენერგეტიკული რუკის ეს მნიშვნელოვანი ნაწილი შესაძლოა აღმოჩნდეს არა უბრალოდ ამერიკული კომპანიის, არამედ იმ პირების კონტროლის ქვეშ, რომლებიც პერსონალურად არიან დაკავშირებულნი ანტაგონისტურად განწყობილ პრეზიდენტთან.AAFS-ის გარდა, ბოსნიით ტრამპის სხვა ახლობლებიც დაინტერესდნენ. მაიკლ ფლინი ლობირებდა ბოსნიელ სერბთა ლიდერს, მილორად დოდიკს, რის შედეგადაც ოქტომბერში დოდიკს აშშ-ის სანქციები მოეხსნა. აპრილში სარაევოს დონალდ ტრამპ უმცროსიც ეწვია. მიუხედავად იმისა, რომ ისინი პროექტში პირდაპირ არ ფიგურირებენ, დოდიკი მილსადენის გეგმას აქტიურად უჭერს მხარს.

1776941889

თუმცა, სამყარო, რომელმაც ეს ბლოკი შვა, აღარ არსებობს. ბრიუსელსა და მის ფარგლებს გარეთ სულ უფრო იზრდება უკმაყოფილება იმ სიჩქარისა და ოპერატიულობის - ან მათი ნაკლებობის გამო, რომლითაც 27 ლიდერი (ცნობილი როგორც ევროპული საბჭო) უმკლავდება გამოწვევებს და იღებს გადაწყვეტილებებს, განსაკუთრებით უსაფრთხოებისა და საგარეო პოლიტიკის სფეროში.„ევროპა დღეს მუდმივი კრიზისის რეჟიმშია, მისი გადაწყვეტილების მიღების არქიტექტურა კი უბრალოდ არ იყო ამისთვის შექმნილი“, - განუცხადა POLITICO-ს დანიის ყოფილმა პრემიერ-მინისტრმა და NATO-ს ყოფილმა გენერალურმა მდივანმა ანდერს ფოგ რასმუსენმა. – „თქვენ ვერ დაელოდებით საბჭოს მიერ განცხადების შეთანხმებას მაშინ, როცა სამყარო იწვის“.ევროკავშირმა ბოლო თვეების განმავლობაში არაერთხელ ვერ შეძლო ერთიანი პოზიციის დაფიქსირება გეოპოლიტიკური მნიშვნელობის საკითხებზე - დაწყებული უკრაინისთვის 90 მილიარდი ევროს გამოყოფის ბლოკირებით, დასრულებული რუსეთისა და დასავლეთ სანაპიროს მოძალადე მოსახლეების წინააღმდეგ სანქციებითა და ირანის ომზე კოორდინირებული რეაგირებით. მარტის ბოლო სამიტზე ლიდერები საათობით კამათობდნენ ნახშირბადის ემისიების (ETS) სქემის დეტალებზე, მაშინაც კი, როცა თეირანმა ახლო აღმოსავლეთში ევროპის ენერგომომარაგებას დაარტყა.„იმის თქმა, რომ ETS ყველაზე დიდი პრობლემაა, როცა გიგანტური გაზის საბადოები იწვის, ცოტა უცნაურია“, - განუცხადა POLITICO-ს ევროკავშირის ერთ-ერთმა გაბრაზებულმა მაღალჩინოსანმა ანონიმურობის პირობით. ოქტომბრის, დეკემბრისა და მარტის სამიტების დღის წესრიგის დიდი ნაწილი დაეთმო წინა შეხვედრებიდან დარჩენილ დაუსრულებელ საქმეებს და იმ საკითხების ხელახლა განხილვას, რომლებიც ვერასდროს გადაიჭრა: თავდაცვის მზადყოფნიდან დაწყებული, კიევის დაფინანსებითა და ევროკავშირის ეკონომიკის გამოსწორების გეგმებით დასრულებული.იდეა, რომ ევროპა გადაწყვეტილებებს ძალიან ნელა იღებს, თითქმის კლიშედ იქცა. ნიდერლანდების პრემიერ-მინისტრმა რობ იეტენმა გასავ თვეში ბრიუსელში პირველი ვიზიტი გამოიყენა, რათა ევროკავშირს დაჩქარებისკენ მოუწოდოს. „ჩვენ ვერ ავუხსნით ჩვენს ამომრჩეველს, რატომ არის ევროპა ზოგჯერ ასეთი ნელი რეაგირებაში იმ დიდ საკითხებზე, რომლებიც ყველას გვეხება“, - თქვა მან.იანვარში, დავოსის მსოფლიო ეკონომიკურ ფორუმზე, საფრანგეთის პრეზიდენტმა ემანუელ მაკრონმა განაცხადა, რომ ევროკავშირი „ზოგჯერ ძალიან ნელია, ეს ფაქტია, და რეფორმას საჭიროებს, ესეც ფაქტია“.გასულ კვირას კი, ევროკომისიის პრეზიდენტმა ურსულა ფონ დერ ლაიენმა გააკრიტიკა საერთაშორისო საკითხებში ერთსულოვნების საჭიროება და აღნიშნა, რომ ამან „სისტემური ბლოკირებები“ შექმნა. მან მოითხოვა ეროვნული ვეტოს გაუქმება, კონკრეტულად საგარეო პოლიტიკაში. რასმუსენი კი მიიჩნევს, რომ ევროკავშირი უნდა მოერიდოს ღამის თევას „სალაპარაკო კლუბებში“ და გააძლიეროს უსაფრთხოების საფრთხეებზე რეაგირების უნარი „სწრაფი სტრუქტურებით, რასაც ეს ეპოქა მოითხოვს“.ნუ დაადანაშაულებთ ევროპასრა თქმა უნდა, ევროკავშირის ბუნება და მისი არსებობის აზრი სწორედ წევრ ქვეყნებს შორის კონსენსუსზე დაფუძნებული გადაწყვეტილების მიღებაა.მისი რთული სტრუქტურის მიხედვით, 27-ვე ლიდერი პერიოდულად იკრიბება პრიორიტეტების განსახილველად და პოლიტიკური მიმართულების დასასახად. ბევრი რამ წინასწარ თანხმდება დიპლომატების მიერ Coreper-ის (ელჩების კომიტეტი) ფორმატში.„შეიძლება თუ არა ეს უფრო ეფექტური იყოს?“ - დაფიქრდა ევროკავშირის ერთ-ერთი მაღალჩინოსანი POLITICO-სთან საუბრისას. „ალბათ. მე მესმის კრიტიკის. არის საკითხები, რომელთა მოგვარება ევროპული საბჭოს დონეზე ცოტა რთულია. ახლა მთავარი ფოკუსი იმაზეა, როგორ გარდაიქმნას ეს პოლიტიკური შეთანხმებები კონკრეტულ ქმედებებად, რადგან ევროპაზე ძალიან დიდი ზეწოლაა“.ამის მიუხედავად, ჩინოვნიკი ამტკიცებს, რომ საბჭო მაინც „საუკეთესო ფორუმია“ მიმდინარე მწვავე პრობლემების გადასაჭრელად. ამას ეთანხმება მეორე მაღალჩინოსანიც: „ეს არის დემოკრატიული ინსტიტუტი, ის აერთიანებს სახელმწიფოს მეთაურებს, ეს სწორი ადგილია ასეთი საკითხების განსახილველად“. მისი თქმით, საბჭოს მანდატსა და ლეგიტიმაციას რეალური ალტერნატივა არ აქვს.ლივენის უნივერსიტეტის პროფესორი სტივენ ვან ჰეკე ამბობს, რომ „მთლად სამართლიანი არ არის“ საბჭოს შეფასება მხოლოდ კრიზისებზე რეაგირებით, რადგან ის „გრძელვადიანი“ პოლიტიკური მიზნებისთვის შეიქმნა. თუმცა, საჭიროების შემთხვევაში ის „უმაღლესი აღმასრულებელი ორგანოსავით“ მოქმედებდა, მათ შორის ფინანსური კრიზისისა და კოვიდ-პანდემიის დროს.საბჭოს ჰყავს დამცველებიც, მათ შორის ბელგიის ყოფილი პრემიერ-მინისტრი ალექსანდრ დე კრო. „ევროპულ მშენებლობას გადაწყვეტილებების მისაღებად ზოგჯერ დრო სჭირდება“, - განუცხადა მან POLITICO-ს. დე კრომ, რომელიც საბჭოს წევრი იყო 2020-დან 2025 წლამდე, მიუთითა 2020 წლის პანდემიაზე, როდესაც ევროკავშირმა სწრაფად შექმნა აღდგენის ფონდი და ვაქცინების კოორდინაცია.„გადაწყვეტილების აღსრულების სიჩქარე სინამდვილეში საკმაოდ მაღალი იყო, ისევე როგორც რეაგირების ეფექტურობა. ამიტომ არ ვფიქრობ, რომ ეს სტრუქტურული პრობლემაა“, - აღნიშნა მან. დე კროს თქმით, სამყაროში, სადაც დონალდ ტრამპის გადაწყვეტილებები საგარეო პოლიტიკასა და ტარიფებზე ყველაფერს თავდაყირა აყენებს, ევროპის უფრო დინჯი მიდგომა უპირატესობაც კია. „ზოგჯერ ცუდი არ არის პარტნიორებთან კონსულტაცია და წინასწარ დაფიქრებამ. ევროპულ ქვეყნებს ვერ დაადანაშაულებ იმაში, რომ ისინი დაფიქრებულნი და ფრთხილნი არიან სწორი პასუხის ძიებაში“.მაკრონმაც მსგავსი აზრი გამოთქვა დავოსში და თქვა, რომ ევროპამ დაამტკიცა, რომ არის „პროგნოზირებადი“ და „ლოიალური“ პარტნიორი.ახალი სამყაროთუმცა, მაშინაც კი, თუ ევროკავშირი პროგნოზირებადია, სამყარო სულ უფრო არაპროგნოზირებადი ხდება.ბოლო ათწლეულში საერთაშორისო წესრიგი მკვეთრად შეიცვალა, ძველი ალიანსები დაიმსხვრა და კრიზისები გამრავლდა. რასმუსენის თქმით, გადაწყვეტილების მიღების ევროპული ძველი გზები ამას ვეღარ აუდის.„როდესაც ევროპულ საბჭოს 2001-2009 წლებში ვესწრებოდი, სამყარო ფუნდამენტურად სხვა ადგილი იყო“, - თქვა მან. „რუსეთი ჯერ კიდევ G8-ის პარტნიორი იყო, ამერიკა - უპირობო მოკავშირე. გვქონდა კრიზისები, მაგრამ გვქონდა დროც განხილვისთვის. ის სამყარო აღარ არსებობს“.რასმუსენმა მოუწოდა ევროკავშირს, „ფუნდამენტურად ხელახლა გამოიგონოს თავისი უსაფრთხოების ჩარჩო“. გაჟღერებულ იდეებს შორისაა საგარეო პოლიტიკაში ვეტოს გაუქმება, „ევროპის უსაფრთხოების საბჭოს“ შექმნა (მაღალი დონის ორგანო თავდაცვითი გადაწყვეტილებებისთვის) და ევროკომისიის უფლებამოსილების გაძლიერება. „რა თქმა უნდა, თუ იტყვით, რომ რეფორმაა საჭირო, ჩნდება კითხვა - როგორ?“ - ამბობს ჟილ პიტორსი, პოლიტოლოგიის ლექტორი.„შეგიძლიათ, მაგალითად, შემოიღოთ კვალიფიციური უმრავლესობით კენჭისყრა (QMV) საგარეო პოლიტიკის საკითხებზე. მაგრამ ეს წარმოშობს უზარმაზარ დემოკრატიულ პრობლემას“, - აღნიშნა მან. მისივე თქმით, ახალი ორგანოების შექმნა ვერაფერს გადაწყვეტს: „თუ მართლა გინდათ ევროკავშირი უფრო სწრაფი გახდეს, საუკეთესო გზა კომისიის უფლებამოსილების გაძლიერებაა“. თუმცა, წევრი ქვეყნები სკეპტიკურად უყურებენ აღმასრულებელი ხელისუფლებისთვის ზედმეტი ძალაუფლების გადაცემას.POLITICO წერს, როდესაც ლიდერები ამ კვირაში სამიტზე შეიკრიბებიან, ერთი შესამჩნევი დანაკლისი იქნება: უნგრეთის პრემიერ-მინისტრი ვიქტორ ორბანი, რომელმაც ამ თვეში არჩევნებში გამანადგურებელი მარცხის შემდეგ განაცხადა, რომ შეხვედრას არ დაესწრებოდა. ერთ-ერთი ჩინოვნიკის თქმით, „კონსენსუსის ქრონიკული ბლოკერის“ გარეშე საბჭომ, შესაძლოა, უფრო სწრაფად მიაღწიოს კომპრომისებს.მაგრამ დრო არ ითმენს. შეხვედრის დღის წესრიგს კვლავ ომი და გეოპოლიტიკა ჩაიგდებს ხელში - აშშ-მა ჰორმუზის სრუტე დაბლოკა მას შემდეგ, რაც ვაშინგტონსა და თეირანს შორის მოლაპარაკებები ჩაიშალა, გლობალური ენერგეტიკული შოკის დასასრული კი არ ჩანს.თუმცა, ერთი თავისტკივილი მაინც მოგვარდება: უკრაინა საბოლოოდ მიიღებს თავის 90-მილიარდიან სესხს, ოთხი თვის შემდეგ მას შემდეგ, რაც ლიდერები ამაზე პირველად დეკემბრის სამიტზე შეთანხმდნენ. მაგრამ ამ თვეების განმავლობაში არსებული ჩიხის მეხსიერება ასე ადვილად არ გაქრება.„უკრაინისა და 90-მილიარდიანი სესხის გარშემო არსებული გამოცდილება არის მაგალითი იმისა, თუ რამდენად ადვილად შეიძლება გაიჭედოს ევროკავშირი“, - თქვა პიტორსმა.

1776927502

The Guardian წერს, რომ გადაწყვეტილება მას შემდეგ გახდა შესაძლებელი, რაც უნგრეთმა და სლოვაკეთმა, რომლებიც თვეების განმავლობაში ბლოკავდნენ ორივე საკითხს, საკუთარი პოზიცია შეცვალეს. ბლოკირების მთავარი მიზეზი „დრუჟბას“ ნავთობსადენის დაზიანება იყო, რის გამოც აღნიშნული ქვეყნები რუსულ ნავთობს ვერ იღებდნენ.ოთხშაბათს უკრაინულმა მხარემ ოფიციალურად განაცხადა სარემონტო სამუშაოების დასრულებისა და ნავთობის ტრანზიტის აღდგენის შესახებ, რამაც ბუდაპეშტსა და ბრატისლავას ვეტოს მოხსნისკენ უბიძგა.„ორივე საკითხზე მიღწეულია წინასწარი შეთანხმება. ახლა დაიწყება წერილობითი პროცედურა საბოლოო დამტკიცებისთვის“, - განაცხადა კვიპროსის თავმჯდომარეობის წარმომადგენელმა.The Guardian წერს, ოფიციალური პროცედურა, სავარაუდოდ, ხუთშაბათს შუადღისას დასრულდება, რაც სიმბოლურად ემთხვევა კვიპროსში დაგეგმილ ევროკავშირის ლიდერების სამიტს. 90 მილიარდი ევროს ოდენობის კრედიტი უკრაინის 2026-2027 წლების ფინანსური საჭიროებების დაახლოებით ორ მესამედს დაფარავს.რაც შეეხება სანქციების მე-20 პაკეტს, ის რუსეთის წინააღმდეგ მიმართულ ახალ შეზღუდვებს ითვალისწინებს, თუმცა მისი დეტალები საბოლოო დამტკიცების შემდეგ გახდება ცნობილი. სლოვაკეთის პრემიერ-მინისტრმა რობერტ ფიცომ მანამდე განაცხადა, რომ სანქციებს მხარს მხოლოდ მილსადენის რეალურად ამოქმედების შემთხვევაში დაუჭერდა, რაზეც ელჩების დღევანდელი გადაწყვეტილება მიუთითებს.

1776860501

IEA-მ სამშაბათს განაცხადა, რომ ეს არის ყველაზე მძიმე ენერგეტიკული კრიზისი, რაც კი მსოფლიოს უნახავს, განსაკუთრებით თუ მას დავუმატებთ 2022 წელს რუსეთის უკრაინაში შეჭრით გამოწვეული ევროპული გაზის კრიზისის ნარჩენ ეფექტებს. შეფერხების მასშტაბებმა გააცოცხლა შედარებები წარსულ ენერგეტიკულ შოკებთან - 1973 წლის არაბული ნავთობის ემბარგოდან დაწყებული, 1978-79 წლების ირანის რევოლუციითა და 1991 წლის ყურის ომით დასრულებული. ამავდროულად, კრიზისმა აჩვენა, თუ რამდენად შეიცვალა გლობალური ენერგეტიკული ბაზრები.განსხვავებული ტიპის ენერგეტიკული შოკიReuters წერს, რომ ადრინდელი კრიზისებისგან განსხვავებით, ირანის ომმა ერთდროულად დაარტყა ნედლი ნავთობის, ბუნებრივი აირის, გადამუშავებული საწვავისა და სასუქების მიწოდებას. ამან გამოავლინა ახალი მოწყვლადობა, რომელიც ათწლეულების განმავლობაში მზარდმა მოთხოვნამ, ღრმა გლობალურმა სავაჭრო კავშირებმა და ახლო აღმოსავლეთის, როგორც მზა საწვავის მიმწოდებლის, გაფართოებულმა როლმა შექმნა.1970-იანი წლების ენერგეტიკულმა შოკებმა გამოიწვია ხანგრძლივი ეკონომიკური ზიანი, დაასუსტა მთავრობები და დღემდე შემორჩა ინდუსტრიული ქვეყნების (მაგალითად, აშშ-ის) მოქალაქეთა მეხსიერებაში, რომლებიც მაშინ საწვავის დეფიციტსა და ბენზინგასამართ სადგურებთან გრძელ რიგებს თვეების განმავლობაში აწყდებოდნენ. სწორედ არაბული ნავთობის ემბარგოს კვალდაკვალ დაარსდა IEA, რათა გაეწია კონსულტაცია ინდუსტრიული ქვეყნებისთვის ენერგოუსაფრთხოების საკითხებში. IEA ასევე მართავს წევრი ქვეყნების საგანგებო ნავთობის მარაგებს და მიმდინარე კრიზისს სტრატეგიული რეზერვებიდან რეკორდული 400 მილიონი ბარელის გამოთავისუფლებით უპასუხა, რათა მოხდეს ფასების სტაბილიზაცია და ახლო აღმოსავლეთიდან დაკარგული მიწოდების კომპენსირება.როგორ ედრება მიმდინარე შეფერხება წარსულს მასშტაბით?მიმდინარე კრიზისის დროს მიწოდების პიკურმა დანაკარგმა დღეში 12 მილიონ ბარელზე მეტი შეადგინა. ეს გლობალური მოთხოვნის 11.5%-ის ტოლფასია (წელს მოთხოვნა საშუალოდ 104.3 მლნ ბარელი იქნება დღეში).IEA-ს განცხადებით, დღიური მიწოდების ეს დანაკარგი აღემატება 1973-74 წლების არაბული ემბარგოს (4.5 მლნ ბარელი/დღეში) და 1978-79 წლების ირანის რევოლუციის (5.6 მლნ ბარელი/დღეში) პიკურ მაჩვენებლებს ერთად აღებულს. ის ასევე აღემატება 1991 წლის ყურის ომის პიკურ დანაკარგს (4.3 მლნ ბარელი/დღეში). გარდა ამისა, ირანის ომმა გამოიწვია კატარში გათხევადებული ბუნებრივი აირის (LNG) მსოფლიო წარმოების დაახლოებით მეხუთედის გაჩერება. დღეს მსოფლიო ბევრად მეტ გაზს მოიხმარს, ვიდრე 70-90-იანი წლების შოკების დროს. მაშინ LNG ინდუსტრია ჩანასახოვან მდგომარეობაში იყო (კატარმა ექსპორტი მხოლოდ 1996 წელს დაიწყო).მიმდინარე შეფერხება ნავთობისა და გაზის მიღმა საწვავის ბაზრებზეც გავრცელდა. ომმა შეაფერხა ყურის ქვეყნების გადამამუშავებელი ქარხნებიდან მილიონობით ბარელი საწვავის წარმოება და ექსპორტი, რამაც გამოიწვია საავიაციო ნავთისა და დიზელის დეფიციტი. ბოლო ათწლეულებში ყურეში აშენებული გიგანტური ქარხნები საკვანძოა გლობალური მიწოდებისთვის (მაგალითად, ისინი საავიაციო საწვავით ამარაგებენ აფრიკას, ევროპასა და აზიას).ხანგრძლივობა და ჯამური დანაკარგებიIEA-ს დაუყოვნებლივ არ უპასუხია Reuters-ის მოთხოვნაზე, თუ როგორ ედრება მიმდინარე კრიზისი წარსულს კუმულაციური დანაკარგებით. ოფიციალური შედარებების არარსებობის პირობებში, Reuters-მა თავად დათვალა ჯამური დანაკარგები.ამ მიდგომით, მიმდინარე კონფლიქტი უკვე 52 დღეა გრძელდება და, თუ ვივარაუდებთ დღეში 12 მილიონი ბარელის დანაკარგს, ბაზარს ჯამში დაახლოებით 624 მილიონი ბარელი დააკლდა. მშვიდობის სწრაფად დამყარების შემთხვევაშიც კი, მიწოდების შეფერხებები თვეების განმავლობაში შენარჩუნდება, გაზის შემთხვევაში კი - წლების განმავლობაშიც, რაც საბოლოო კუმულაციურ გავლენას მნიშვნელოვნად გაზრდის.შედარებისთვის: ირანის რევოლუცია (1978-79): პიკური დანაკარგი იყო 5.6 მლნ ბარელი/დღეში, თუმცა კუმულაციური დანაკარგი უფრო დიდი იყო. აშშ-ის ენერგეტიკის დეპარტამენტის თანახმად, ირანის წარმოება 1978-1981 წლებში საშუალოდ 3.9 მილიონი ბარელით შემცირდა, რაც სამ წელიწადში 4.27 მილიარდ ბარელს შეადგენს (თუმცა ამის ნაწილი მეზობელმა ქვეყნებმა დააკომპენსირეს). მიმდინარე კრიზისის თავისებურება: ქვეყნები, რომლებსაც აქვთ თავისუფალი სიმძლავრეები (საუდის არაბეთი, არაბთა გაერთიანებული საამიროები), კომპენსირებას ვერ ახერხებენ, რადგან თავად არიან დაბლოკილნი ჰორმუზის სრუტის გამო. არაბული ნავთობის ემბარგო (1973-74): გაგრძელდა 1973 წლის ოქტომბრიდან 1974 წლის მარტამდე. Reuters-ის გამოთვლებით, ჯამურმა დანაკარგმა 530-დან 650 მილიონ ბარელამდე შეადგინა. ეს ნიშნავს, რომ არაბული ემბარგოს კუმულაციური გავლენა უკვე შედარებადია ირანის ომით გამოწვეულ მიმდინარე დანაკარგებთან. დეფიციტი აზიასა და აფრიკაშიმიმდინარე კრიზისმა პირველი დარტყმა აზიასა და აფრიკას მიაყენა. 1973 წელს აშშ ბევრად უფრო დაზარალდა, რაც ენერგოპოლიტიკის სრულ გადახედვას დაედო საფუძვლად. 1991 წლის ყურის ომი: მიწოდება 4 თვის განმავლობაში იყო შეფერხებული, ჯამურმა დანაკარგმა კი, Reuters-ის გამოთვლით, 516 მილიონი ბარელი შეადგინა (რაც ნაკლებია მიმდინარე კრიზისსა და არაბულ ემბარგოზე). უკრაინაში შეჭრა (2022): 2022 წლის აპრილში რუსეთის წარმოება დაახლოებით 1 მილიონი ბარელით შემცირდა, რაც ბევრად მცირეა მიმდინარე შეფერხებასთან შედარებით. რუსეთმა მოგვიანებით მოახერხა ექსპორტის გადამისამართება, თუმცა 2026 წელს უკრაინული დრონების თავდასხმები კვლავ იწვევს წარმოების კლებას.

1776847959

წყაროებზე დაყრდნობით უკრაინული მედია წერს, რომ ორივე საკითხი ევროკავშირის ელჩების დღის წესრიგში დამატებულია, როგორც „საკითხები განხილვის გარეშე".თუ უნგრეთისა და სლოვაკეთის ელჩები, რომლებიც მანამდე ბლოკავდნენ კრედიტსა და სანქციებს, პრინციპულად არ წავლენ ამ გადაწყვეტილებების მიღების წინააღმდეგ, მაშინ მათი დამტკიცების მიზნით წერილობითი პროცედურა გამოცხადდება.წერილობითი პროცედურა, როგორც წესი, 24 საათს გრძელდება (სავარაუდოდ, ის 23 აპრილის დილამდე გაგრძელდება). ამავდროულად, გამოცემა ხაზს უსვამს, რომ გადაწყვეტილება შესაძლოა უფრო ადრეც იქნეს მიღებული, თუ ყველა სახელმწიფო დოკუმენტს ხელს მოაწერს. იმ შემთხვევაში, თუ უნგრეთისა და/ან სლოვაკეთის ელჩები შენიშვნებს გამოთქვამენ (მაგალითად, თუ მათთვის პრინციპული იქნება დაელოდონ რუსული ნავთობის ფიზიკურ მიღებას „დრუჟბას“ ნავთობსადენით), ორივე საკითხის განხილვა გადაიდება.21 აპრილს პრეზიდენტმა ვოლოდიმირ ზელენსკიმ განაცხადა, რომ უკრაინამ შეაკეთა ნავთობსადენი „დრუჟბა“, რომელიც 2026 წლის იანვარში რუსული სარაკეტო დარტყმის შედეგად დაზიანდა.სლოვაკეთის საგარეო საქმეთა მინისტრმა, იურაი ბლანარმა ხაზგასმით აღნიშნა, რომ მისი ქვეყანა მზადაა მხარი დაუჭიროს სანქციების მე-20 პაკეტს, ოღონდ მხოლოდ მაშინ, როცა „რუსული ნავთობი სლოვაკეთში „დრუჟბას“ მილით შევა“.უნგრეთის პრემიერ-მინისტრმა ვიქტორ ორბანმა ასევე განაცხადა, რომ ბუდაპეშტი უკრაინისთვის 90 მილიარდიან კრედიტს მხოლოდ „დრუჟბათი“ ნავთობის მიწოდების აღდგენის შემდეგ განბლოკავს.ევროპული დიპლომატიის ხელმძღვანელმა, კაია კალასმა 21 აპრილს ოპტიმისტური პროგნოზი გააკეთა და აღნიშნა, რომ უკრაინისთვის 90 მილიარდი ევროს გამოყოფის შესახებ გადაწყვეტილებას უახლოესი 24 საათის განმავლობაში მიიღებენ.

1776846197

ტრამპის მეორე ვადის დაწყებიდან წელიწადზე მეტი გავიდა, თუმცა ტრამპის აგრესიულ სავაჭრო ნაბიჯებს პეკინის ეკონომიკური თუ სამხედრო მოქმედებები ფუნდამენტურად არ შეუცვლია. პირიქით, ვაშინგტონის პოლიტიკა ჩინეთის მიმართ თითქოს კალაპოტიდანაა ამოვარდნილი, რაც ოფიციალურ პირებში გაუგებრობას იწვევს და ურთიერთგამომრიცხავი გადაწყვეტილებების მიზეზი ხდება.ბოლო თვეებში ადმინისტრაციის არაპროგნოზირებადი ნაბიჯები პეკინის მიმართ განსაკუთრებით თვალსაჩინო გახდა. მაგალითად, წამყვანი ჩინური კომპანიების სამხედრო „შავ სიაში“ შეყვანა და რამდენიმე წუთში ამ სიის გაუქმება; ასევე, ტრამპის გადაწყვეტილება, მწვანე შუქი აენთო ჩინეთისთვის AI ნახევარგამტარების მიყიდვისთვის იმ ფონზე, როდესაც მისივე მთავრობა ამ ტექნოლოგიაზე პეკინის წვდომას ეროვნული უსაფრთხოების საფრთხედ აფასებდა.Reuters წერს, რომ ტრამპი 14-15 მაისს ჩინეთში ვიზიტს გეგმავს პრეზიდენტ სი ძინპინთან შესახვედრად - ეს ბოლო რვა წლის განმავლობაში ამერიკის პრეზიდენტის პირველი ვიზიტი იქნება ცისქვეშეთში. კრიტიკოსები მიიჩნევენ, რომ მსგავსი არათანმიმდევრულობა და ტრამპის იმპროვიზაციული სტილი პეკინთან კონკურენციაში ამერიკის პოზიციებს ასუსტებს. „დეპარტამენტები და სააგენტოები ხშირად საკუთარი შეხედულებებისამებრ, განსხვავებული მიზნებით და ზოგჯერ ერთმანეთის საწინააღმდეგოდაც კი მოქმედებენ“, - აცხადებს ელაი რატნერი, თავდაცვის მდივნის ყოფილი თანაშემწე ინდოეთისა და წყნარი ოკეანის უსაფრთხოების საკითხებში.ამ კრიტიკის საპასუხოდ, თეთრი სახლის სპიკერმა კუშ დესაიმ განაცხადა, რომ ტრამპის სავაჭრო დღის წესრიგმა „შეცვალა თამაშის წესები“ და დაასრულა ათწლეულების განმავლობაში არსებული წარუმატებელი პოლიტიკა. დესაის თქმით, ტრამპმა ამერიკას საშუალება მისცა, გლობალურ დიპლომატიასა და ვაჭრობაში ძლიერი პოზიციიდან იმოქმედოს.„გეგმა B“ არ არსებობსტრამპმა მეორე ვადა ჩინურ საქონელზე ტარიფების 145%-მდე გაზრდით დაიწყო. თუმცა, პეკინმა უკან არ დაიხია და საპასუხო ტარიფები დააწესა. საბოლოოდ, ქვეყნებს შორის დაძაბულობა მას შემდეგ დამყარდა, რაც ჩინეთმა, რომელიც მიწაიშვიათი ლითონების გადამუშავების მსოფლიო მონოპოლისტია, ამერიკული ინდუსტრიისთვის საჭირო მინერალების მიწოდების შეწყვეტით დაიმუქრა.თებერვალში უზენაესი სასამართლოს გადაწყვეტილებამ, რომელმაც ტრამპის მიერ დაწესებული მრავალი ბაჟი ძალადაკარგულად გამოაცხადა, ადმინისტრაციის სტრატეგიას კიდევ ერთი დარტყმა მიაყენა. „მათი მთელი სტრატეგია დაფუძნებული იყო ტარიფებით ზეწოლაზე, რათა ჩინეთს დათმობებზე წასულიყო. ეს მცდელობა სწრაფად ჩაიფუშა, თანმიმდევრული "გეგმა B" კი არ არსებობს“, - ამბობს სკოტ კენედი, სტრატეგიული და საერთაშორისო კვლევების ცენტრის (CSIS) ექსპერტი.ტარიფებმა მაინც გამოიღო ერთი შედეგი: 2025 წელს ჩინეთთან სავაჭრო დეფიციტი 32%-ით შემცირდა და 202 მილიარდი დოლარი შეადგინა. თუმცა, ამას არ შეუცვლია პეკინის მერკანტილური პოლიტიკა, ხოლო ტარიფების არასტაბილურმა გამოყენებამ შეამცირა ინდუსტრიების სტიმული, წარმოება ამერიკაში დაებრუნებინათ. გასული წლის თებერვლიდან დეკემბრამდე აშშ-მა წარმოების სექტორში 91 000 სამუშაო ადგილი დაკარგა.ურთიერთგამომრიცხავი სიგნალებიადმინისტრაციის უკან დახევა მხოლოდ ტარიფებს არ ეხება. დეკემბერში ტრამპმა სოციალურ ქსელში გამოაცხადა, რომ დაამტკიცა Nvidia H200-ის მოწინავე ჩიპების ჩინეთში გაყიდვა. ეს მოხდა ზუსტად 30 წუთის შემდეგ მას მერე, რაც იუსტიციის დეპარტამენტმა განაცხადა, რომ სწორედ ამ ჩიპების კონტრაბანდა ჩინეთში ეროვნულ უსაფრთხოებას საფრთხეს უქმნიდა.თებერვალში პენტაგონმა ჩინური ტექნოლოგიური გიგანტები სამხედრო დახმარების ბრალდებით შავ სიაში შეიყვანა, თუმცა ერთ საათში სია აუხსნელად გააუქმა. შემოდგომაზე კი კომერციის დეპარტამენტმა ჩინური კომპანიების შვილობილებზე ექსპორტის კონტროლის გაფართოება სცადა, მაგრამ ეს ზომებიც შეჩერდა მას შემდეგ, რაც პეკინი კვლავ მიწაიშვიათი ლითონების შეზღუდვით დაიმუქრა.„პაიკების აყვანა“Reuters-ის ცნობით, მიუხედავად ქაოსისა, ტრამპის ზოგიერთმა ნაბიჯმა პეკინი რთულ მდგომარეობაში ჩააყენა. მისმა სამხედრო ოპერაციებმა ირანსა და ვენესუელაში დაასუსტა ჩინეთის ორი უახლოესი პარტნიორი და ნავთობის მიმწოდებელი. დეკემბერში მან ტაივანისთვის 11 მილიარდი დოლარის იარაღის მიყიდვა დაამტკიცა, ასევე ზეწოლა მოახდინა პანამაზე, რათა შეეზღუდა ჩინური გავლენა პანამის არხზე.„ირანის შემთხვევა ჩინეთისთვის იყო ძლიერი სიგნალი, რომ აშშ კვლავ ფლობს უპირატესობას“, - ამბობს ალექს გრეი, ეროვნული უსაფრთხოების ყოფილი მაღალჩინოსანი. თუმცა, ირანთან ძვირად ღირებულმა ომმა გამოფიტა ამერიკის სარაკეტო მარაგები და სამხედრო აქტივები აზიიდან სხვა მიმართულებით გადაისროლა. გარდა ამისა, ტაივანის მხარდაჭერას ჩრდილავს შიში, რომ ტრამპმა შესაძლოა ეს მხარდაჭერა სი ძინპინთან სავაჭრო გარიგებაში „გადაცვალოს“.„თუ ეს ჭადრაკის პარტიაა, აშშ პაიკებს აჰყავს პერიფერიებზე, ნაცვლად იმისა, რომ დაფის ცენტრს აკონტროლებდეს. პეკინისთვის ეს უსიამოვნოა, მაგრამ არა სტრატეგიული მარცხი“, - აღნიშნავს ჯონათან ცინი ბრუკინგსის ინსტიტუტიდან.ამავდროულად, ტრამპის ანტაგონიზმი მოკავშირეების - NATO-ს წევრებისა და ევროპის მიმართ შესაძლოა იმ საერთო კონსენსუსის რღვევის მიზეზი გახდეს, რომელიც ჩინეთის შესაკავებლად წლების განმავლობაში ყალიბდებოდა. პეკინისთვის ვაშინგტონის ქმედებები ინსტიტუციურ რღვევას ჰგავს. როგორც პეკინის უნივერსიტეტის პროფესორმა ვანგ დონგმა აღნიშნა, ჩინეთი საკუთარ სტრატეგიულ კურსს მოკლევადიანი „გამბიტების“ გამო არ შეიცვლის: „ეს არათანმიმდევრულობა მხოლოდ ამერიკისადმი ნდობას ასუსტებს“.

1776760254

„ჩვენ შემოგვაქვს სავალდებულო იდენტიფიკაცია და მოთხოვნა, სოციალურ ქსელებში ინფორმაციის გაზიარებაზე“, – აღნიშნა თურქეთის ლიდერმა. მისივე თქმით, ადგილობრივი კანონების დაცვის უზრუნველყოფის მიზნით „აუცილებელია ტექნიკური  ზომების მიღება VPN-ის წინააღმდეგ“.ცალკე ყურადღება დაეთმობა ქსელის ჩრდილოვანი სეგმენტის მონიტორინგს. ერდოღანის თქმით, სახელმწიფო ზედამხედველობის მიზნით მოწინავე ტექნოლოგიების გამოყენებას გეგმავს: „კიდევ უფრო გავაძლიერებთ ჩვენ ყოფნას ინტერნეტის ბნელ ჩიხებში და ამისთვის ხელოვნურ ინტელექტს გამოვიყენებთ“.

1776750354

„ევროკავშირის სამოქალაქო მისია, რომელიც სომხეთში 2023 წლიდან მოქმედებს, წვლილი შეიტანა ჩვენი ქვეყნის სტაბილურობაში მისი აღმოსავლეთ საზღვრების გასწვრივ. 2024 წელს მიღებულ იქნა და ხორციელდება ევროკავშირის პროგრამა „მდგრადობა და ზრდა“, რომელიც სომხეთის მხარდაჭერისკენაა მიმართული. ევროკავშირის წევრი ქვეყნები სომხეთს მხარს უჭერდნენ „ევროპული მშვიდობის ფონდის“ ფარგლებში კონსენსუსის საფუძველზე.2025 წელს მიღებულ იქნა კანონი ევროკავშირში სომხეთის გაწევრიანების პროცესის დაწყების შესახებ. დაიწყო დიალოგი სომხეთის რესპუბლიკასა და ევროკავშირს შორის სავიზო რეჟიმის ლიბერალიზაციის შესახებ და ამ მიმართულებით სამოქმედო გეგმა სომხეთს უკვე გადაეცა. დაიწყო სომხეთ-ევროკავშირის კონსულტაციები უსაფრთხოებისა და თავდაცვის საკითხებზე. იმავე წელს ხელი მოეწერა სომხეთ-ევროკავშირის სტრატეგიული პარტნიორობის პროგრამას. სომხეთსა და ევროკავშირს შორის ყოვლისმომცველი და გაფართოებული პარტნიორობის შეთანხმება (CEPA) 2018 წლიდან მოქმედებს.სომხეთის რესპუბლიკა გააგრძელებს აუცილებელი რეფორმების გატარებას ევროკავშირის წევრობის კრიტერიუმების შესასრულებლად მანამ, სანამ ის სრულად არ დააკმაყოფილებს ამ კრიტერიუმებს. როდესაც სომხეთი შეასრულებს ამ კრიტერიუმებს, ევროკავშირში წევრობა გახდება პოლიტიკური გადაწყვეტილების საკითხი და იქნება დამოკიდებული იმაზე, არის თუ არა ევროკავშირი მზად მიიღოს სომხეთი, - თუ კი, სომხეთის რესპუბლიკა შეიტანს განაცხადს ევროკავშირში გაწევრიანებაზე, როგორც სრულუფლებიანი წევრი. თუ არა, - მაშინ ზემოაღნიშნული რეფორმების განხორციელება იქნება სტრატეგიული მიღწევა სომხეთის რესპუბლიკისთვის, რადგან სომხეთი გახდება ქვეყანა, რომელიც სრულად შეესაბამება ევროპულ სტანდარტებს“, - განაცხადა ფაშინიანმა.ევრაზიის ეკონომიკურ კავშირსა (EAEU) და სომხეთს შორის ურთიერთობებზე საუბრისას და მმართველი პარტიის წინასაარჩევნო პროგრამაში შესაბამის პუნქტთან დაკავშირებით, ფაშინიანმა აღნიშნა, რომ სომხეთის ხელისუფლებას ესმის, რომ შეუძლებელია ერთდროულად იყო ევრაზიის ეკონომიკური კავშირის წევრიც და ევროკავშირის წევრიც.„მაგრამ, სანამ რეფორმები, რომლებიც მიმართულია ევროკავშირთან დაახლოებისა და ევროკავშირის წევრობის კრიტერიუმებთან შესაბამისობისკენ, თავსებადია ევრაზიის ეკონომიკურ კავშირში წევრობასთან, სომხეთის რესპუბლიკა გააგრძელებს ევრაზიული კავშირის წევრობას და განავითარებს სავაჭრო-ეკონომიკურ ურთიერთობებს მის წევრ სახელმწიფოებთან“, - აღნიშნა სომხეთის პრემიერ-მინისტრმა.

1776695056