თბილისი (GBC) – პარასკევს, ევროკავშირი-დასავლეთ ბალკანეთის ყოველწლიურ სამიტზე, საფრანგეთის პრეზიდენტი ემანუელ მაკრონი და გერმანიის კანცლერი ფრიდრიხ მერცი ევროკავშირის სხვა ლიდერებს შეუერთდებიან. შეხვედრის მთავარი მიზანი ბლოკის გაფართოების ტემპსა და ახალი წევრების მიღების პირობებზე კონსენსუსის მიღწევაა.
2013 წელს ხორვატიის გაწევრიანების შემდეგ, ევროკავშირს ახალი წევრი არ მიუღია. თუმცა, მიმდინარე გეოპოლიტიკური და ეკონომიკური გაურკვევლობის ფონზე, კანდიდატი ქვეყნები ბრიუსელზე ზეწოლას აძლიერებენ. ოფიციალური პირები შიშობენ, რომ გაწევრიანების პროცესის გაჭიანურებით შესაძლოა მტრულმა სახელმწიფოებმა ისარგებლონ და რეგიონში გავლენა მოიპოვონ.
ევროპული საბჭოს პრეზიდენტმა ანტონიუ კოშტამ POLITICO-სთან საუბარში დაადასტურა, რომ გაფართოების მიმართულებით აშკარა იმპულსია. მისი თქმით, მონტენეგრო უკვე მუშაობს ევროკავშირის ხელშეკრულების პროექტზე, ალბანეთი წინ მიიწევს, ხოლო მოლდოვამ და უკრაინამ მოლაპარაკებების პირველი რაუნდი გახსნეს.
მონტენეგრო, რომლის მოსახლეობა 600 000-ს ოდნავ აღემატება, იმედოვნებს, რომ ბლოკის 28-ე წევრი 2028 წლისთვის გახდეს. ქვეყანამ გაწევრიანებაზე განაცხადი ჯერ კიდევ 2008 წელს შეიტანა. იგი უკვე არის NATO-ს წევრი და ცალმხრივად იყენებს ევროს.
გასულ თვეში ქვეყანამ მნიშვნელოვან წარმატებას მიაღწია და გაწევრიანების ხელშეკრულების ოფიციალური პროექტის მომზადება დაიწყო. თუმცა, მონტენეგროს პირობები პრეცედენტული იქნება სხვა კანდიდატებისთვის, მათ შორის უკრაინისა და მოლდოვასთვის.
უნგრეთთან არსებული კრიზისების გამეორების თავიდან ასაცილებლად, ბრიუსელი მონტენეგროს ხელშეკრულებაში სპეციალურ სამართლებრივ „დამცავ ბარიერებს“ (guardrails) ნერგავს. ეს მექანიზმები ითვალისწინებს ფინანსური მხარდაჭერის შეჩერებას ან ხმის უფლების შეზღუდვას დემოკრატიული უკან დახევის შემთხვევაში. დოკუმენტის პირობების დაახლოებით მესამედი სრულიად ახალია.
მონტენეგროს პრემიერ-მინისტრმა, მილოიკო სპაიჩმა POLITICO-სთან განაცხადა, რომ ქვეყანა არ გაურბის დამცავ მექანიზმებს, თუ ისინი წესებზე იქნება დაფუძნებული და მხოლოდ ვალდებულებების შეუსრულებლობისას ამოქმედდება.
მიუხედავად გეოპოლიტიკური საჭიროებისა, საფრანგეთი, გერმანია და ნიდერლანდები მკაცრი რეფორმების მომხრედ რჩებიან, რათა მომავალში შიდა პრობლემები აიცილონ თავიდან.
ამის გამო, ევროკავშირი კანდიდატებს შუალედურ ბენეფიტებს სთავაზობს. ევროკომისიის პრეზიდენტი ურსულა ფონ დერ ლაიენი პარასკევს დასავლეთ ბალკანეთისთვის უფასო როუმინგის ამოქმედებას გამოაცხადებს.
გარდა ამისა, საფრანგეთმა და გერმანიამ შეიმუშავეს ინიციატივა, რომელიც შორს მიმავალი პერსპექტივის მქონე ქვეყნებს ერთიან ბაზარზე წვდომასა და შეხვედრებზე დამკვირვებლის სტატუსით დასწრებას სთავაზობს.
მნიშვნელოვანი წინსვლაა უკრაინისა და მოლდოვას მიმართულებითაც. 15 ივნისს მათთან მოლაპარაკებების ოფიციალური „კლასტერები“ გაიხსნება, მას შემდეგ, რაც უნგრეთის ახალმა პრემიერ-მინისტრმა, პეტერ მადიარმა, კიევთან შეთანხმების საფუძველზე ვეტო მოხსნა.
გაფართოების რეფორმირების საკითხს გერმანიის კანცლერი ფრიდრიხ მერცი 18 ივნისს, ბრიუსელში გამართულ ევროკავშირის სამიტზეც ოფიციალურად წამოჭრის.