თბილისი (GBC) - ევროკომისიის პრეზიდენტი ურსულა ფონ დერ ლაიენი უმაღლეს ოფიციალურ პირებს სუბსიდირებული ჩინური იმპორტის წინააღმდეგ მასშტაბური ზომების მხარდაჭერას სთხოვს. როგორც POLITICO წერს, აღნიშნული ინიციატივა საფუძველს უყრის სერიოზულ დაპირისპირებას ევროკავშირის იმ წევრ ქვეყნებთან, რომლებსაც პეკინთან ეკონომიკური კავშირების შენარჩუნება სურთ.
ევროკომისრები პარასკევს შეიკრიბებიან, რათა იმსჯელონ ბლოკისა და პეკინის მომავალ ურთიერთობებზე. განხილვა მიმდინარეობს იმ ფონზე, როდესაც საფრანგეთის მეთაურობით ეროვნული მთავრობები ითხოვენ ზომების მიღებას საკუთარი მრეწველობის დასაცავად აგრესიული სავაჭრო პრაქტიკისგან, ხოლო სხვები, მათ შორის მსხვილი ექსპორტიორი გერმანია, სიფრთხილისკენ მოუწოდებენ, რადგან შიშობენ, რომ შესაძლოა დაკარგონ წვდომა ჩინეთის უზარმაზარ ბაზარზე.
ეს დებატები მას შემდეგ დაიგეგმა, რაც ოფიციალურ პირებს დაევალათ ახალი ბერკეტების შემუშავება ერთიანი ბაზრის დასაცავად იაფი საქონლის მოზღვავებისგან. სავაჭრო მონაცემები აჩვენებს, რომ ევროკავშირის სავაჭრო დეფიციტმა ჩინეთთან საქონლის ნაწილში გასულ წელს €360 მლრდ-ს მიაღწია (2024 წლის €312 მილიარდიდან), ხოლო 1Q26-ში ეს მაჩვენებელი კიდევ უფრო მკვეთრად გაიზარდა.
შიდა პროცესებში გარკვეულმა სამმა ოფიციალურმა პირმა POLITICO-ს ანონიმურობის პირობით განუცხადა, რომ ფონ დერ ლაიენი და მისი აპარატის ხელმძღვანელი ბიორნ ზაიბერტი პეკინის მიმართ ბევრად უფრო მკაცრი მიდგომის მომხრენი არიან და არგუმენტების გასამყარებლად არსებულ ეკონომიკურ პრობლემებს იყენებენ.
„დღევანდელმა დებატებმა უნდა დაადასტუროს ევროპაში მზარდი კონსენსუსი იმის შესახებ, რომ აუცილებელია რეაგირება „ჩინურ შოკზე 2.0“ (China Shock 2.0)“, - განუცხადა POLITICO-ს ევროკავშირის მრეწველობის ხელმძღვანელმა სტეფან სეჟურნემ. - „მიმაჩნია, რომ ჩინეთთან კონსტრუქციული დიალოგის გზა ჯერ კიდევ არსებობს, მაგრამ ჩვენ ვერ მივცემთ უფლებას, რომ ევროპა გახდეს მსხვერპლი მტაცებლური სტრატეგიისა, რომელიც ანადგურებს ჩვენს მრეწველობას. საჭიროა ახალი ინსტრუმენტები, ახალი ზომები და ახალი პოლიტიკური ნება“.
კომისრებისგან მოსაზრებების მოსმენის შემდეგ, ფონ დერ ლაიენი 15 ივნისს საფრანგეთში დაგეგმილ „დიდი შვიდეულის“ (G7) სამიტზე სხვა ლიდერებს შეხვდება, რათა განიხილონ ჩინური ჭარბი წარმოება, რომელიც საექსპორტო ბაზრებს ტბორავს. ამის შემდეგ, ის პრეზიდენტებისა და პრემიერ-მინისტრების მხარდაჭერის მოპოვებას შეეცდება ევროპულ საბჭოზე, რომელიც 18 ივნისს ბრიუსელში იწყება.
კიდევ ორი ოფიციალური პირის თქმით, ამ ეტაპზე დისკუსიებიდან წერილობითი წინადადებები არ მომზადდება, რაც კომისიას მისცემს დროს, უფრო მეტად დახვეწოს თავისი გეგმები. კონკრეტული ზომები შესაძლოა წარდგენილ იქნეს სექტემბერში, ფონ დერ ლაიენის ყოველწლიური მოხსენებისას.
ევროკავშირის უსაფრთხოების კვლევების ინსტიტუტის უფროსი ანალიტიკოსის ტიმ რულიგის თქმით, რომელიც მანამდე კომისიას პეკინთან ურთიერთობის საკითხებში კონსულტაციას უწევდა, ფონ დერ ლაიენს ჩინეთის მიმართ გამკაცრება ბევრად ადრე სურდა.
„მას ნამდვილად მოუწია ამ საკითხის წინ წამოწევა“, - თქვა რულიგმა და დასძინა, რომ ფონ დერ ლაიენმა „ეკონომიკისა და უსაფრთხოების ურთიერთკავშირი ბევრად უფრო ადრე დაინახა, ვიდრე სხვა ეროვნულმა პოლიტიკოსებმა“.
ცვალებადი პოზიციები
გერმანია დიდი ხანია სიფრთხილით ეკიდება ნებისმიერ ქმედებას, რამაც შეიძლება გამოიწვიოს ჩინეთის საპასუხო რეაქცია და ზიანი მიაყენოს მის მიწოდების ჯაჭვებს. ეკონომიკის მინისტრმა კატერინა რაიხემ ამ კვირაში პეკინში ვიზიტისას განაცხადა, რომ ბერლინს სურს შეინარჩუნოს ბალანსი საექსპორტო ინდუსტრიების მხარდაჭერასა და იმ შიდა წარმოების დაცვას შორის, რომელიც ჩინეთის მხრიდან კონკურენციის საფრთხის წინაშე დგას.
„ბრიუსელში ჩვენ მხარს ვუჭერთ დაბალანსებულ მიდგომას, ისეთს, რომელიც აერთიანებს ეფექტიან დამცავ ინსტრუმენტებს ექსპორტისთვის მუდმივ ღიაობასთან“, - განაცხადა რაიხემ, რომელიც ქრისტიან-დემოკრატი კანცლერის, ფრიდრიხ მერცის პარტიული მოკავშირეა.
მიუხედავად ამისა, ბერლინის მზარდი შეშფოთება იმის გამო, თუ როგორ აზარალებს იმპორტი გერმანიის ერთ დროს დომინანტურ სამრეწველო სექტორს, ამცირებს მის წინააღმდეგობას უფრო მკაცრი პოზიციის მიმართ.
„ყველა აქტორი; ჩინეთი, კომისია, ყველა აცნობიერებს გერმანიის ცენტრალურ როლს ამ პროცესში. ახლა ისინი თავად გრძნობენ წნეხს, რაც გარკვეულ იმპულსს ქმნის“, - განმარტა რულიგმა.
თუმცა, ყველა დედაქალაქი ერთი მიმართულებით არ მოძრაობს. ევროკავშირის მსხვილ წევრ ქვეყნებს შორის აზრთა სხვადასხვაობა გაჩნდა: ესპანეთი - ევროკავშირის კიდევ ერთი ეკონომიკა, რომელიც მხარს უჭერს ღია ვაჭრობასა და ინვესტიციებს ჩინეთთან - დისტანცირდება საფრანგეთის მიერ ინიციირებული ერთობლივი ინიციატივისგან, რომელიც უფრო მკაცრი სავაჭრო ზომების მიღებას გულისხმობს.
ახალი ინსტრუმენტები ითვალისწინებს დამცავი გამოძიებების დაწყებას, რაც ბევრად უფრო ძლიერ პრევენციულ მექანიზმს ქმნის, ვიდრე არსებული ანტიდემპინგური თუ ანტისუბსიდირების ბაჟები. კრიტიკოსების შეფასებით, ძველი მიდგომები არასაკმარისია, რაც ციფრებითაც დასტურდება: 2024 წელს ჩინურ ელექტრომობილებზე 35%-იანი ტარიფების დაწესების საპასუხოდ, აზიელმა მწარმოებლებმა აქცენტი პლაგ-ინ ჰიბრიდებზე გადაიტანეს და ბაზარი ამჯერად დაბეგვრისგან თავისუფალი მოდელებით გააჯერეს.
ესპანეთის ეკონომიკის მინისტრმა კარლოს კუერპომ ხუთშაბათს საჯაროდ უარყო საფრანგეთის მიერ ინიციირებული პოზიციის დოკუმენტი და განაცხადა, რომ ეს საკითხი მხოლოდ ტექნიკურ და არა პოლიტიკურ დონეზე იყო განხილული. მიუხედავად ამისა, მან დასძინა, რომ ევროკავშირმა „ნაბიჯები უნდა გადადგას“ და „ჩინეთის ხელისუფლებასთან დიალოგი აწარმოოს“.
კითხვა, რომლის წინაშეც ახლა გერმანია დგას, არის ის, მზად არის თუ არა შეუერთდეს საფრანგეთს, სხვა ქვეყნებსა და კომისიას, „რათა დაიცვას ევროპული შიდა ბაზარი ჩინური საქონლის იმ მოზღვავებისგან, რომელიც ჩვენკენ მოდის“, - განაცხადა ევროპული რეფორმების ცენტრის (Centre for European Reform) მთავარმა ეკონომისტმა, სანდერ ტორდუამ.
„ჩინეთის ბაზარი ახლა განსაკუთრებულად ჩაკეტილია გერმანიისა და ევროპისთვის“, - განუცხადა ტორდუამ POLITICO-ს პოდკასტს Brussels Playbook Week Ender. მისი თქმით, ეს განპირობებულია არა მხოლოდ მაღალი ტარიფებით, არამედ იმითაც, რომ ბაზარი „ისე ძლიერადაა გადაჯერებული, რომ დასავლური კომპანიებისთვის, რომლებმაც... მოგება უნდა ნახონ, ძალიან რთულია ჩინეთში მოგებიანი ექსპორტის განხორციელება“.
ახალი ინსტრუმენტები
თავად ფონ დერ ლაიენის გუნდის წევრებიც ვერ მივიდნენ ჯერჯერობით სრულ კონსენსუსამდე. სეჟურნე მკაცრი ზომების ყველაზე აქტიური საჯარო მხარდამჭერია. კლიმატის საკითხებში ევროკომისარმა ვოპკე ჰუკსტრამაც განუცხადა POLITICO-ს, რომ ის ამ საკითხში „რადიკალური მიდგომის“ მომხრეა: „რასაც [პარასკევს] დისკუსიის ნაწილად ვაქცევ, არის ის, რომ მაწუხებს ჩვენი მნიშვნელოვანი დამოკიდებულება ჩინეთზე, სადაც თითქმის იგივე ისტორია გვაქვს, რაც რუსეთთან გვქონდა“.
თუმცა, სხვები, მაგალითად ტერეზა რიბერა, დებატებში უფრო დაბალანსებულ პოზიციას იკავებენ და ჩინეთთან მუშაობისთვის მეტ მზაობას გამოხატავენ. ისინი მიიჩნევენ, რომ თანამშრომლობა უფრო მეტად ემსახურება ევროპის ინტერესებს, ვიდრე პოტენციური კონფრონტაცია.
ვინაიდან დებატები მხოლოდ ახლა იწყება, მთავარი კითხვა შეიძლება იყოს – შეძლებს თუ არა ევროკავშირი თავისი სავაჭრო თავდაცვის მობილიზებას დროულად, რათა მოიგერიოს ჩინური ექსპორტის ნაკადი, რომელიც - აშშ-ის ბაზრიდან პრეზიდენტ დონალდ ტრამპის პროტექციონისტული ტარიფების გამო უკვე განდევნილი - ახლა ევროკავშირის უფრო ღია ბაზრისკენ გადამისამართდა.
„ჩვენი უდიდესი გამოწვევა აუცილებლად ინსტრუმენტების ნაკლებობა არ არის. საკითხავი ისაა, როგორ შევქმნათ და ავამოქმედოთ ისინი“, - განუცხადა MERICS-ის ანალიტიკური ცენტრის წარმომადგენელმა გჟეგოჟ სტეცმა Brussels Playbook Week Ender-ის პოდკასტს.
„ძალიან მნიშვნელოვანია, რომ შევქმნათ სანდო ევროპული შეკავების მექანიზმი“, - დასძინა სტეცმა. – „ეს არის ერთ-ერთი საკითხი, რომელზეც პეკინთან გვიწევს ბრძოლა“.
