თიბისი კაპიტალის მკვლევრების თქმით, პრაქტიკული თვალსაზრისით, მიმდინარე ანგარიშის პროფიციტი ნიშნავს, რომ საქართველო დანარჩენი მსოფლიოს მიმართ წმინდა კრედიტორი იყო, ანუ უცხოურ ვალუტაში რეზიდენტების შემოსავლები ხარჯებს აღემატებოდა. მიმდინარე ანგარიში სწორედ ამ ბალანსს ასახავს - ქვეყანა მეტ შემოსავალს იღებს თუ მეტს ხარჯავს დანარჩენ მსოფლიოსთან საგარეო ვაჭრობისა და ფულადი ნაკადების (მათ შორის, ფულადი გზავნილები, შრომის ანაზღაურება, დივიდენდები, რეინვესტიცია, საპროცენტო ხარჯები)  ჭრილში. სარკისებური პრინციპით, ფინანსური ანგარიში მიუთითებს, თუ როგორ დაიხარჯა პროფიციტი საზღვარგარეთ ან როგორ დაფინანსდა დეფიციტი საზღვარგარეთიდან (მაგალითად, პირდაპირი ან პორტფელური ინვესტიციების გზით).2025 წლამდე მიმდინარე ანგარიშის სეზონურად შესწორებული პროფიციტი მხოლოდ ერთხელ, 2022 წლის მესამე კვარტალში ფიქსირდებოდა, რუსეთ-უკრაინის ომის დაწყებიდან მალევე. 2025 წლის მეორე კვარტალიდან კი ეს ბალანსი, ზედიზედ ოთხი კვარტალია, დადებითია და ამ პერიოდში მშპ-ის 1%-ს შეადგენს, რაც ისტორიული მონაცემების ჭრილში ყველაზე მაღალი მაჩვენებელია. აღნიშნული გასული ერთ წლის განმავლობაში ლარის გაცვლითი კურსისა და სავალუტო რეზერვების ზრდის ერთ-ერთ ძირითად მხარდამჭერ ფაქტორს წარმოადგენს.რა განსაზღვრავს საგარეო ბალანსს? ბოლო ოთხ კვარტალში, სავალუტო შემოდინებების მხრივ, ყველაზე მსხვილი კომპონენტები საქონლის ექსპორტი (მშპ-ის 26.4%), ტურიზმიდან შემოსავლები (12.3%), წმინდა ფულადი გზავნილები (10.9%) და ინფორმაციისა და კომუნიკაციის ტექნოლოგიების (ICT) მომსახურების ექსპორტი (3.8%) იყო. გასავლების კუთხით, ყველაზე მსხვილი ნაკადი კვლავ საქონლის იმპორტია (44.1%), ხოლო დივიდენდებსა და საპროცენტო ხარჯებზე ერთობლივად მშპ-ის 4.5% მოდიოდა. საერთო ჯამში, როგორც ზემოთ აღინიშნა, მიმდინარე ანგარიში რეინვესტირებული შემოსავლების გამოკლებით პროფიციტშია, მისი ჩათვლით (მშპ-ის 2.9%) კი დეფიციტი მშპ-ის 1.9%-ს შეადგენს.რაც შეეხება უშუალოდ 2026 წლის პირველ კვარტალს, სეზონური ფაქტორების გამორიცხვამდე, მიმდინარე ანგარიშის ბალანსში 298 მილიონი აშშ დოლარის დეფიციტი ფიქსირდებოდა. ამასთან, დეფიციტი გასული წლის პირველ კვარტალთან შედარებით 271 მილიონი აშშ დოლარით, ანუ 48%-ით არის შემცირებული. საგარეო ბალანსის გაუმჯობესებას, ისევე როგორც 2025 წელს, მეტწილად ICT სექტორის მომსახურების ექსპორტი განაპირობებდა, რომელიც წლიურად 167 მილიონი აშშ დოლარით გაიზარდა. დამატებით 190 მილიონი აშშ დოლარის ზრდა მოდიოდა ფულადი გზავნილების მატებაზე, გადახდილი დივიდენდების შემცირებაზე, საქონლით ვაჭრობის ბალანსის გაუმჯობესებასა და უცხოეთში დასაქმებიდან მიღებული შემოსავლების ზრდაზე. საპირისპიროდ, 84 მილიონი აშშ დოლარით გაუარესდა ტრანსპორტირების მომსახურების წმინდა ექსპორტი, სატვირთო გადაზიდვების მომსახურების როგორც ექსპორტის კლების, ასევე იმპორტის ზრდის ფონზე.ფინანსური ანგარიშის მხრივ, პირდაპირმა უცხოურმა ინვესტიციებმა, რეინვესტირებული შემოსავლების გამორიცხვით, პირველ კვარტალში 110 მილიონი აშშ დოლარი შეადგინა და, წინა წლების დინამიკის მსგავსად, შედარებით დაბალ ნიშნულზე რჩება.პორტფელური ინვესტიციებიდან წმინდა შემოდინებებმა 452 მილიონ აშშ დოლარს მიაღწია, საიდანაც 265 მილიონი აშშ დოლარი რეზიდენტების მიერ უცხოური აქტივების რეალიზაციაზე მოდიოდა - ძირითადად, სავალო ფასიანი ქაღალდების გაყიდვის შედეგად - ხოლო 187 მილიონი აშშ დოლარი - საზღვარგარეთიდან მოზიდულ ახალ სახსრებზე. ამ ფონზე, საქართველოს რეზიდენტების მფლობელობაში არსებული უცხოური პორტფელური აქტივების მოცულობა, რომელიც ბოლო წლებში მნიშვნელოვნად გაიზარდა, მარტის მდგომარეობით, 2025 წლის ბოლოსთან შედარებით, 4.5%-ით შემცირდა 4.6 მილიარდ აშშ დოლარამდე, რაც მშპ-ის 11.7%-ია.ამავდროულად, ქვეყანამ 137 მილიონი აშშ დოლარით მეტი საგარეო ვალი დაფარა, ვიდრე აიღო, რაც გასული წლის დინამიკასთან თანხვედრაშია. მათ შორის, მთავრობის ვალის წმინდა კლებაზე 73 მილიონი აშშ დოლარი მოდიოდა.ჯამურად, ვინაიდან ერთობლივი შემოდინებები გასავლებს აღემატებოდა, მთლიანი სავალუტო რეზერვები პირველ კვარტალში 148 მილიონი აშშ დოლარით გაიზარდა. უახლესი მონაცემებით, ზრდა მეორე კვარტალში კიდევ უფრო დაჩქარდა, რაც სავალუტო ბაზარზე ბოლო თვეებში არსებულ სიჭარბეს უკავშირდება. ივნისის მდგომარეობით, მთლიანმა რეზერვებმა 7.1 მილიარდ აშშ დოლარს მიაღწია, რაც წინა კვარტალთან შედარებით 800 მილიონი აშშ დოლარით მეტია. ამავე პერიოდში წმინდა სავალუტო რეზერვებმა, საერთაშორისო სავალუტო ფონდის ნასესხობის სპეციალური უფლების გარეშე (469 მილიონი აშშ დოლარი), ჩვენი შეფასებით, 4.6 მილიარდი აშშ დოლარი შეადგინა.გაზრდილი წმინდა სავალუტო შემოდინებების გათვალისწინებით, მოსალოდნელია, რომ მიმდინარე ანგარიშის ბალანსი მეორე კვარტალში დამატებით გაუმჯობესდა. წლის მეორე ნახევარში საბაზო სცენარი კვლავ სავალუტო შემოდინებების შედარებით ნორმალიზებას მოიაზრებს, თუმცა ახლო აღმოსავლეთში ხელახალი ესკალაციის ფონზე გაურკვევლობის დონე კვლავ გაზრდილია. თიბისი კაპიტალის პროგნოზით, 2026 წელს მიმდინარე ანგარიშის დეფიციტი მშპ-ის 1.5% იქნება, რეინვესტირებული შემოსავლების გამორიცხვით კი პროფიციტი, დაახლოებით, 1%-ს მიაღწევს.

1784114679

თბილისი (GBC) - საქართველოს ბანკი, როგორც განათლების მთავარი მხარდამჭერი, ახალგაზრდებისთვის ხარისხიან განათლებაზე ხელმისაწვდომობის გაზრდასა და ახალი შესაძლებლობების შექმნას აქტიურად აგრძელებს.სწორედ ამ მიზნით, საქართველოს ბანკმა, კომაროვის სკოლასთან ერთად, შექმნა STEM სკოლა - საგანმანათლებლო პროექტი, რომელიც საქართველოში ზუსტი და საბუნებისმეტყველო მეცნიერებების სწავლების ხელშეწყობასა და პოპულარიზაციას ემსახურება.STEM სკოლა, მთელი საქართველოს მასშტაბით, VII-XI კლასის მოსწავლეებს აძლევს შესაძლებლობას, გაიარონ ერთწლიანი სასწავლო კურსი და კომაროვის პროფესიონალი მასწავლებლებისგან მიიღონ ხარისხიანი თეორიული ცოდნა და პრაქტიკული გამოცდილება.პროექტში მოსწავლეები საქართველოს ყველა რეგიონიდან არიან ჩართულნი. სრულად დისტანციური სწავლება კი მათ შესაძლებლობას აძლევს, საცხოვრებელი ადგილის მიუხედავად, დაეუფლონ მომავლის პროფესიებისთვის საჭირო ცოდნასა და უნარებს.პროექტის წარმატებაზე ციფრებიც მეტყველებს: STEM სკოლის პირველი, მეორე და მესამე მოდული უკვე 2 000-ზე მეტმა მოსწავლემ დაასრულა, საქართველოს ბანკის სტიპენდიით კი 500-ზე მეტმა მოსწავლემ ისარგებლა.სასწავლო კურსის ფარგლებში მოსწავლეები სწავლობენ ფიზიკას, ქიმიას, ბიოლოგიას, კომპიუტერულ პროგრამირებას, ელექტროინჟინერიას, მიკროელექტრონიკას, ლოგიკურ აზროვნებასა და ალგორითმების შექმნას. ასევე, ეუფლებიან Tinkercad-ის გამოყენებას, Arduino-ს დაპროგრამებასა და სენსორების მართვას. კურსის ბოლოს კი საკუთარი ინტერესების მიხედვით STEM პროექტებს ქმნიან და მიღებულ ცოდნას პრაქტიკაში იყენებენ.STEM სკოლის კურიკულუმი დასავლური საგანმანათლებლო პრინციპებისა და გამოცდილების საფუძველზეა შემუშავებული, სასწავლო პროცესს კი STEM სწავლების გამოცდილების მქონე კომაროვის პროფესიონალები უძღვებიან.პროექტის ფარგლებში საქართველოს ბანკი საუკეთესო შედეგების მქონე მოსწავლეებს სწავლის დაფინანსების შესაძლებლობასაც აძლევს, ყოველწლიურად 90 მოსწავლიდან 60 სრულ, ხოლო 30 - 50%-იან დაფინანსებას იღებს.შედეგად, საქართველოს ბანკისა და კომაროვის ერთობლივი პროექტი ათასობით მოსწავლეს აძლევს შესაძლებლობას, საქართველოს ნებისმიერი რეგიონიდან მიიღოს ხარისხიანი განათლება და გადადგას პირველი ნაბიჯები მომავლის პროფესიებისკენ.STEM სკოლის ახალი მიღება აგვისტოს ბოლოს გამოცხადდება და მოსწავლეებს მთელი საქართველოდან კვლავ ექნებათ შესაძლებლობა, ჩაერთონ პროექტში და მოიპოვონ საქართველოს ბანკის სტიპენდია.პროექტის შესახებ დეტალური ინფორმაციის მისაღებად ეწვიეთ ვებგვერდს: ganatleba.bog.ge(R)

1784114324

საქართველოს ნაკრების შემადგენლობაში არიან:  მათე რეხვიაშვილი - ვ. კომაროვის თბილისის ფიზიკა-მათემატიკის N199 საჯარო სკოლა. ნიკოლოზ ყიფშიძე -136-ე საჯარო სკოლა. ნიკოლოზ გეგენავა - ვ. კომაროვის თბილისის ფიზიკა-მათემატიკის N199 საჯარო სკოლა. გიორგი მაისურაძე - ვ. კომაროვის თბილისის ფიზიკა-მათემატიკის N199 საჯარო სკოლა. ლუკა ბერიკელაშვილი - ვ. კომაროვის თბილისის ფიზიკა-მათემატიკის N199 საჯარო სკოლა. ანტონი ინგოროყვა - ვ. კომაროვის თბილისის ფიზიკა-მათემატიკის N199 საჯარო სკოლა. ნიკოლოზ კილაძე - გ. ზალდასტანიშვილის სახელობის ამერიკული აკადემია. გიორგი ცქიტიშვილი - ვ. კომაროვის თბილისის ფიზიკა-მათემატიკის N199 საჯარო სკოლა. საერთაშორისო ასპარეზისთვის მოსამზადებლად მათ გაიარეს GAIA-ს საოლიმპიადო AI კურსი, რომელიც ხელოვნური ინტელექტის, მანქანური სწავლებისა და მონაცემთა მეცნიერების პრაქტიკულ მიმართულებებს მოიცავდა.ნაკრებს ხელმძღვანელობს შოთა ელყანიშვილი, თანახელმძღვანელები კი ნიკა მიქაბერიძე და ლუკა დარსალია არიან. ოლიმპიადის პარტნიორი, თიბისისთან ერთად, ბიზნესისა და ტექნოლოგიების უნივერსიტეტი და მის ბაზაზე შექმნილი ტექ ოლიმპიადების ჰაბია.განათლებისა და ტექნოლოგიური ეკოსისტემის გაძლიერება თიბისისთვის ერთ-ერთი სტრატეგიული პრიორიტეტია. სწორედ ამიტომ, კომპანია აგრძელებს ისეთი ინიციატივების მხარდაჭერას, რომლებიც ახალგაზრდებს თანამედროვე ტექნოლოგიების მიმართულებით განვითარების შესაძლებლობას აძლევს და მათ საერთაშორისო ასპარეზზე წარმატების მიღწევაში ეხმარება. საქართველოს ნაკრების მონაწილეობა IOAI 2026-ში ამ მიზნის კიდევ ერთი მნიშვნელოვანი გამოხატულებაა.(R)

1784110912

ეს მნიშვნელოვანი სიახლეა, რადგან გასულ წელს საფერავსა და სხვა ჯიშის ყურძენზე მხოლოდ ერთი ფასი იყო დადგენილი. ფასების დიფერენცირება „ვაზისა და ღვინის შესახებ“ კანონის შესაბამისად, ნებადართული ჯიშების ყურძნის შემთხვევაში, შაქრიანობის პროცენტული მაჩვენებლით მოხდება.სააგენტოს ინფორმაციით, ნებადართული ჯიშების (გარდა საფერავისა) და საფერავის შესასყიდი ტარიფები შაქრიანობის მიხედვით ასე განისაზღვრა: რა ეღირება 2026 წლის რთველის სუბსიდირება ბიუჯეტისთვის?მთავრობამ 2026 წლის რთვლისთვის ჯერჯერობით მხოლოდ ერთი განკარგულება გამოსცა, რომლის თანახმად, სუბსიდირებაზე ₾60 მლნ უნდა დაიხარჯოს. თუმცა, გასული წლების გამოცდილება აჩვენებს, რომ რეალური ხარჯი, როგორც წესი, ბევრად აღემატება პირვანდელ გეგმას.შედარებისთვის, 2025 წლის რთველის სუბსიდირებისთვის მთავრობას თავდაპირველად ასევე ₾60 მლნ ჰქონდა განსაზღვრული, თუმცა საბოლოოდ ფაქტობრივი ხარჯი 3.5-ჯერ მეტი - ₾220 მლნ აღმოჩნდა (ჯამურად კერძო სექტორის გარეთ დარჩენილი ყურძნის შესაძენად ბიუჯეტიდან ₾241 მლნ დაიხარჯა).შეგახსენებთ, რომ რთველი 2025-ის ფარგლებში, ჭარბი მოსავლისა და კერძო სექტორის მხრიდან დაბალი მოთხოვნის გამო, სახელმწიფოს ბიუჯეტის სახსრებით 145 742 918 კილოგრამი ყურძნის შესყიდვა მოუწია.

1784110488

საჩუქარი, როგორც კანონის „ხვრელი“მოქმედი კანონმდებლობით, თანამდებობის პირები ვალდებულნი არიან დეკლარაციაში მიუთითონ ნებისმიერი საჩუქარი, რომლის ღირებულებაც 500 ლარს აღემატება. ამასთან, მათ ეკრძალებათ ისეთი საჩუქრების მიღება, რომელთა ღირებულება მათი წლიური ხელფასის 5%-ზე მეტია.თუმცა, ეს შეზღუდვები არ ვრცელდება ოჯახის წევრებისა და ახლო ნათესავებისგან მიღებულ საჩუქრებზე. ორგანიზაციაში მიიჩნევენ, რომ სწორედ ეს გამონაკლისი შეიძლება იქცეს კანონის „ხვრელად“, რომლითაც არაკეთილსინდისიერი მოხელეები არალეგალური შემოსავლების დეკლარირებას ახლო ნათესავებისგან მიღებული საჩუქრის სახით მოახდენენ.TI-ის რეკომენდაცია: სახელმწიფო აუდიტის სამსახურმა თითოეულ მსხვილ საჩუქარზე უნდა შეისწავლოს, ჰქონდა თუ არა მჩუქებელს ასეთი ძვირად ღირებული საჩუქრის გაცემის რეალური ფინანსური შესაძლებლობა.რა სახის საჩუქრებს იღებენ საჯარო მოხელეები?დეკლარაციების მიხედვით, საჩუქრების უდიდესი ნაწილი უძრავ ქონებასა და ფულად თანხებზე მოდის: უძრავი ქონება: 100-მა პირმა ჯამში ₾12.2 მლნ-ზე მეტი ღირებულების უძრავი ქონება მიიღო (მათ შორის 48 საცხოვრებელი სახლი და 69 მიწის ნაკვეთი). ფულადი საჩუქრები: 233-მა თანამდებობის პირმა ჯამურად ₾11 მლნ მიიღო (საშუალოდ ერთ პირზე 47 ათასი ლარი). ამასთან, 28-მა მოხელემ 100 ათას ლარზე მეტი მიიღო. ფულადი საჩუქრებიდან 5.6 მლნ ლარი დოლარში იყო გაცემული, ხოლო 1.7 მლნ - ევროში. სხვა საჩუქრები: დეკლარირებულია 29 ავტომობილი, 14 სამკაული და 6 იარაღი. საჩუქრების განაწილება სახეობის მიხედვით (09.2025 - 04.2026)მნიშვნელოვანი ფაქტია ისიც, რომ ჯამური ღირებულების მიხედვით, საჩუქრების 60.78% (₾14.9 მლნ) მშობლებისგან არის მიღებული. ₾4.3 მლნ-ის ღირებულების საჩუქრები და-ძმამ გადასცა, ₾2.4 მლნ  ნათესავებისგან მიიღეს, ხოლო ₾1.3 მლნ - შვილებისგან.რომელი უწყებები ლიდერობენ საჩუქრების მიღებაში?საჩუქრები სულ 158 სხვადასხვა უწყების თანამდებობის პირმა დაადეკლარირა. ყველაზე დიდი ჯამური ღირებულების საჩუქრები ძალოვან უწყებებსა და დიპლომატიურ კორპუსში მიიღეს: შინაგან საქმეთა სამინისტრო: 46-მა თანამშრომელმა ჯამში 2,333,876 ლარი მიიღო. საგარეო საქმეთა სამინისტრო: 12-მა თანამშრომელმა ჯამში 2,040,167 ლარი მიიღო. გარემოს დაცვისა და სოფლის მეურნეობის სამინისტრო: 9-მა თანამშრომელმა ჯამში 1,626,886 ლარი მიიღო. თავდაცვის სამინისტრო: 23-მა თანამშრომელმა ჯამში 1,573,431 ლარი მიიღო. საქართველოს პარლამენტი (წევრები): 16-მა დეპუტატმა ჯამში 875,987 ლარი მიიღო. ვინ მიიღო ყველაზე ძვირად ღირებული საჩუქრები? (ტოპ-5)საანგარიშო პერიოდში ყველაზე მსხვილი საჩუქრების მიმღებთა ხუთეული ასე გამოიყურება:აი, მაქსიმალურად შეკუმშული, მარტივი და თვალსაჩინო ვერსია. ზედმეტი ტექსტი ამოღებულია, ხოლო მთავარი აქცენტები (ვინ, რა თანამდებობაზე, რა მიიღო და ვისგან) გამოყოფილია პირდაპირ: თამარ დოლიძე (საგარეო უწყების შიდა აუდიტის ხელმძღვანელის მოადგილე) - ₾930,060 მამისგან (შვილებს): 4 უძრავი ქონება (₾900,000), ₾15,000 და €5,000 ნაღდი ფული. დემურ სულაბერიძე (ხონის საკრებულოს ყოფილი თავმჯდომარე) - ₾900,000 ; დედისგან: 900,000 ლარად შეფასებული ფართი. ზურაბ გოზალიშვილი (სოფლის განვითარების სააგენტოს დირექტორი) - ₾800,000 დედისგან: ორი უძრავი ქონება (თითო ₾400,000). მიხეილ სარჯველაძე (ჯანდაცვის მინისტრი) - ₾500,000; ცოლის ძმისგან (მეუღლეს): ₾500,000-ის უძრავი ქონება. პაატა პატიაშვილი (თავდაცვის მინისტრის პირველი მოადგილე) - ₾446,080; ძმისგან: $164,000-ის უძრავი ქონება. ხათუნა თოთლაძე (საგარეო საქმეთა მინისტრის მოადგილე) - ₾408,000; დედისგან: $150,000 ნაღდი ფული. კახაბერ გავაშელი (საბურთალოს გამგებლის მოადგილე) - ₾408,000; ცოლის დისგან (მეუღლეს): $150,000-ის ბინა. ნინო მდინარაძე (სახელმწიფო აუდიტის პრეზიდიუმის წევრი) - ₾389,677; მშობლებისგან: $142,218 ნაღდი ფული. სანდრო ცაბუტაშვილი (შსს საპატრულოს ყოფილი სამმართველოს უფროსი) - ₾377,800; ნათესავებისგან (მეუღლესთან ერთად): ₾377,800 ნაღდი ფული. თინათინ მეძმარიშვილი (რეგიონული განვითარების სამინისტროს სამმართველოს უფროსი) - ₾338,750; დედამთილისგან (მეუღლეს): ორი ბინა (ჯამში $125,000 ).

1784109470

„მცირე მარნის“ სტატუსის შეკვეცა და 375 000 ლარი ბიზნესის ჯიბიდანგარემოს დაცვისა და სოფლის მეურნეობის სამინისტროს მიერ მომზადებული საკანონმდებლო ინიციატივა რამდენიმე ფუნდამენტურ რეფორმას ითვალისწინებს, რაც პირდაპირ ავიწროებს მცირე მეწარმეობის საზღვრებს. ახალი წესით, იცვლება „მცირე ზომის მარნის“ დეფინიცია და მისი წლიური წარმადობის მაქსიმალური ზღვარი 40 000 ლიტრიდან 25 000 ლიტრამდე მცირდება.ამასთანავე, თუ აქამდე სავალდებულო ორგანოლეპტიკურ (სენსორულ) შემოწმებას მხოლოდ საექსპორტო პროდუქცია გადიოდა, ახალი რეგულაციით, როგორც საექსპორტოდ, ისე ადგილობრივ სამომხმარებლო ბაზარზე რეალიზაციისთვის განკუთვნილი ყველა კატეგორიის ღვინო სავალდებულო დეგუსტაციას დაექვემდებარება.სააგენტოს მონაცემებით, შიდა ბაზარზე მოქმედი 900-მდე აქტიური კომპანიისგან სარეალიზაციოდ განკუთვნილი დაახლოებით 5 000 ლოტირებული პროდუქცია სწორედ ამ სავალდებულო ფილტრში გატარდება. თითოეული ლოტის შემოწმება კერძო სექტორს 75 ლარი უჯდება, რაც ჯამურად ბიზნესის ჯიბიდან 375 000 ლარის ამოღებას ნიშნავს.სახელმწიფო აპარატი ამ ნაბიჯს განმარტავს და აცხადებს, რომ ეს დამატებითი ფინანსური რესურსი მევენახეობა-მეღვინეობის განვითარების პროგრამებს მოხმარდება. თუმცა, ეკონომიკური კანონზომიერება სხვაა: ნებისმიერი დამატებითი მოსაკრებელი საბოლოოდ პროდუქტის თვითღირებულებაზე აისახება და ამ ტვირთის გადახდა ისევ მომხმარებელს მოუწევს.ამ ფონზე ჩნდება კითხვა შერჩევითი მიდგომის თაობაზეც: ორგანოლეპტიკური შემოწმების ვალდებულება არ გავრცელდება მხოლოდ „ბუნებრივ ღვინოზე“ (რომელიც კანონში ტერმინ „სახლის ღვინოს“ ანაცვლებს და ითვალისწინებს წარმოებას ქიმიური სინთეზური საშუალებების გარეშე). რატომ ტოვებს სახელმწიფო ამ კატეგორიას კონტროლის მიღმა, მაშინ როცა სხვა ყველასთვის ფილტრს ამკაცრებს?ამ კითხვით GBC-მ კომპანია „ღვინუკას“ დამფუძნებელ ზუკა მაისაშვილს მიმართა. იგი ამ გამონაკლისს ბუნებრივი ღვინის სპეციფიკით ხსნის და მიიჩნევს, რომ ეს დიდ სურათს არ ცვლის: „იმდენად ცოტა ბუნებრივი ღვინო იწარმოება ქვეყანაში იმ რაოდენობასთან შედარებით, რაც არის ინდუსტრიული ღვინო, რომ მისი კონტროლი ქვეყნიდან გასული ღვინის ხარისხზე გავლენას ვერ ახდენს დიდ სურათში. ბუნებრივ ღვინოზე როცა ვსაუბრობთ, იქ მანიპულაციები და მეღვინის ჩარევა ნაკლებია. შესაძლებელია დაშვებები იყოს და რაღაც ნაკლოვანებები გააჩნდეს ღვინოს, რაც ინდუსტრიული და მეცნიერული მიმართულებით დაუშვებელია, მაგრამ ბუნებრივი ღვინის მოყვარულებისთვის და ამ დარგის მეღვინეებისთვის ჩვეულებრივად დასაშვებია. ალბათ, ეს სხვაობა ამან გამოიწვია“.ბიუროკრატიული ოპტიმიზმი და რეალური რესურსების დეფიციტიყველაზე მეტ კითხვას დარგში მაინც ის ლოგისტიკური სქემა აჩენს, რომლითაც სახელმწიფო აპარატი გაზრდილი ნაკადების მართვას გეგმავს. სააგენტო ოფიციალურ პასუხში ირწმუნება, რომ ადგილობრივი ბაზრისთვის 5 000 ახალი ლოტის დამატების პირობებში, სადეგუსტაციო კომისია მუშაობას ყოველგვარი დამატებითი ადამიანური თუ ფინანსური რესურსის მობილიზების გარეშე გააგრძელებს.არსებული სისტემა ეყრდნობა 70-კაციან პროფესიულ ბაზას, საიდანაც ყოველდღიურად, როტაციის პრინციპით, მხოლოდ 5 დეგუსტატორი მუშაობს. სახელმწიფო დარწმუნებულია, რომ ეს მოდელი სრულად აიცილებს თავიდან კომისიის წევრების გადაწვასა და რიგებს, თუმცა პრაქტიკოსები შიშობენ, რომ ადმინისტრაციული რესურსის გარეშე დატოვებული ბიუროკრატია პროცესებს გააჭიანურებს, რაც საბოლოოდ საცალო ქსელებში პროდუქციის მიწოდებას შეაფერხებს.კომისიის ობიექტურობის დასაცავად სააგენტოს მთავარ არგუმენტად ინტერესთა კონფლიქტის პრევენცია და ანონიმურობა მოჰყავს. წესის მიხედვით, მოქმედი მეღვინეები საკუთარი კომპანიის პროდუქციის შეფასებას არ ესწრებიან. ანონიმურობის დაცულობის ნაწილში კომპანია „ღვინუკას“ დამფუძნებელი, ზუკა მაისაშვილი, მეტ-ნაკლებად ოპტიმისტურად არის განწყობილი და მიუთითებს, რომ კომისიის მუშაობის სპეციფიკა სუბიექტურობის რისკებს მინიმუმამდე ამცირებს: „სადეგუსტაციო კომისიაზე, როგორც წესი, არც ერთი და არც ორი ღვინის დეგუსტაცია არ ხდება, აქ ხდება 30, 40, 50 ნიმუშის შეფასება დღის მანძილზე. თან ეს ბოთლები შეფუთულია და მხოლოდ წელსა და ჯიშს ამბობენ. აქედან გამომდინარე, საკმაოდ რთული იქნება დადგენა, თუ ვისი ღვინოა, თუ იმ იშვიათ და ენდემურ ჯიშებს არ ვგულისხმობთ, რომლებიც შეიძლება მხოლოდ რამდენიმე მეღვინეს ან მცირე მარანს გააჩნდეს მთელი ქვეყნის მასშტაბით. პრაქტიკულად მგონია, რომ ანონიმურობა 95% შემთხვევაში დაცული იქნება“.მიუხედავად ამისა, თავად მწარმოებლები ადასტურებენ, რომ სენსორული შეფასება თავისი ბუნებით მაინც შეიცავს სუბიექტურობის ელემენტებს და სახელმწიფო ფილტრი ზოგჯერ რეალურ სურათს აცდენილია: „მთავარია, ღვინოს არ ჰქონდეს მიკრობიოლოგიური დაავადება, ანუ ზადი. ამის შემდგომ შეფასებები არომატზე, ფერზე, გემოზე მეტ-ნაკლებად სუბიექტურია. ჩვენ გვქონია პრაქტიკაში, რომ საკმაოდ კარგი ღვინოები, რომლებითაც შემდეგ საერთაშორისო გამოფენებზეც წავსულვართ, ადგილობრივ ბაზარზე სადეგუსტაციო კომისიებს პირველ ჯერზე დაუწუნიათ, თუმცა მომდევნო დეგუსტაციაზე უკვე ძალიან მაღალი შეფასება მიგვიღია. აქედან გამომდინარე, ეს ჩვეულებრივი პრაქტიკაა“, - აღნიშნავს ზუკა მაისაშვილი.ხელოვნურად დაწეული თამასა და გაურკვეველი მომავალიკრიტიკის საგანია თავად შეფასების კრიტერიუმებიც. სააგენტო ხაზს უსვამს, რომ ადგილობრივი ბაზრის კონტროლისთვის საერთაშორისოდ აღიარებულ გერმანულ 5-ქულიან მოდელს იყენებს, თუმცა გამსვლელ ნიშნულად კრიტიკულად დაბალ - 1.5 ქულას აწესებს.თუკი 5-ქულიანი სისტემიდან მხოლოდ 1.5 ქულაა საკმარისი იმისათვის, რომ ღვინო მაღაზიის დახლზე მოხვდეს, ჩნდება ლოგიკური კითხვა: რეალურად ხარისხის სტანდარტის ამაღლებაზეა ორიენტირებულია ეს ფილტრი, თუ უბრალოდ აშკარად დაავადებული პროდუქციის გაფილტვრაზე? და თუკი ბარიერი ასე დაბალია, რატომ უჯდება ბიზნესს ამ ფორმალური ნიშნულის გადალახვა ყოველწლიურად 375 000 ლარი?ზუკა მაისაშვილი განმარტავს, რომ სააგენტოს მიერ დაწესებული მინიმალური ზღვარი მკვეთრად ჩამოუვარდება იმ კრიტერიუმებს, რომლებსაც კერძო სექტორი თავად აწესებს: „თუ გავითვალისწინებთ, რომ ადგილობრივ ბაზარზე არსებობენ მაღაზიები და რესტორნები, რომლებსაც საკუთარი კომისია გააჩნიათ და იქ სადეგუსტაციო შეფასება გაცილებით მკაცრად ხდება (ხშირად 5-დან 2.5 ან 3 ქულაა მოთხოვნა), მათ ფონზე სააგენტოს 1.5 ქულა ნამდვილად მინიმალურია. პრაქტიკულად ეს ნიშნავს, რომ თუ ღვინოს რაიმე მიკრობიოლოგიური დაავადება არ გააჩნია, ის ამ ქულას ნებისმიერ შემთხვევაში დააკმაყოფილებს“.კანონის ეფექტურობას კიდევ უფრო სკეპტიკურად უყურებს ღვინის ეროვნული სააგენტოს ყოფილი ხელმძღვანელი გიორგი სამანიშვილი. მისი შეფასებით, სავალდებულო ორგანოლეპტიკური შემოწმება ბაზარზე რეალურ ხარისხს ვერ უზრუნველყოფს: „შეფასების სისტემას მე საერთოდ არ დავუკავშირებდი იმას, რომ ადგილობრივ ბაზარზე იყოს ხარისხიანი ღვინო. ეს არის სერტიფიცირების სისტემა, რომელიც ერთი პატარა აგურია ამ სისტემაში, თუმცა ის არანაირი გარანტია არ არის. ორგანოლეპტიკური შემოწმება არის ისეთივე ანალიზი, როგორიც ლაბორატორიული, ოღონდ მას ცოცხალი ადამიანები ატარებენ“.ამასთანავე, ახალი წესით მწარმოებლებს ეძლევათ უფლება, დაწუნებული ნიმუში კომისიაზე განმეორებით, სულ სამჯერ გაიტანონ, საბოლოო ვერდიქტი კი სამივე შეფასების საშუალო არითმეტიკულით გამოითვალოს. დარგის ნაწილი ამ მექანიზმს მიიჩნევს ბიუროკრატიულ დათმობად, რომელიც პროცესს ხელოვნურად აჭიანურებს და ბაზარზე არასტაბილური ხარისხის პროდუქციის მოხვედრის რისკს მაინც ტოვებს.ფინანსური დარტყმა: მილიონობით ლარი ნიშანდებიდანამ საკანონმდებლო რეფორმის ყველაზე მასშტაბურ ნაწილს სავალდებულო ნიშანდების (სპეციალური QR-კოდების) სისტემის შემოღება წარმოადგენს, რომელიც გარემოს დაცვისა და სოფლის მეურნეობის მინისტრის მიერ დადგენილი წესით უნდა განხორციელდეს. სამინისტროს განმარტებით ბარათში აღნიშნულია, რომ თითოეულ ბოთლზე უნიკალური სახელმწიფო ნიშნის დატანა უზრუნველყოფს პროდუქტის ხარისხისადმი მაღალ სანდოობას.თუმცა, ამ „სანდოობის“ მიღმა კონკრეტული ციფრები დგას: უწყების გათვლებით, ალკოჰოლიანი სასმლის ნიშანდების სავარაუდო ღირებულება ერთ ბოთლზე 10 თეთრი იქნება. თუ გავითვალისწინებთ წინა წლების რეალიზაციის საშუალო მაჩვენებელს – წლიურად 140-დან 150 მილიონამდე ბოთლს - ეს რეგულაცია სსიპ ღვინის ეროვნული სააგენტოს შემოსავლებს კოლოსალური თანხით, დაახლოებით 14 000 000 – 15 000 000 ლარით გაზრდის.ზუკა მაისაშვილი მიიჩნევს, რომ მცირე მწარმოებლებისთვის ეს გადასახადი ფინანსურად კატასტროფული არ არის, თუმცა ბიუროკრატიულ თავსატეხს ნამდვილად აჩენს: „წარმოიდგინეთ, ყველაზე მცირე, 1 000-ბოთლიანი მეღვინეობაც კი მაქსიმუმ გადაიხდის 100 ლარს. აქედან გამომდინარე, ეს არ მგონია იყოს რაიმე მძიმე ფინანსური ტვირთი. ეს უბრალოდ არის დამატებითი ბიუროკრატია, რომელიც მცირე მარნებისთვის შესაძლოა იყოს რაიმე თავსატეხი ან პროცესის უფრო გართულება მოჰყვეს ამ ამბავს.საერთოდ, ღვინის ხარისხის გაუმჯობესება ეს დიდი პროცესია, რომელიც იწყება ნიადაგიდან. ჰაერიდან ფასი ვერ გაუმჯობესდება, მით უფრო როცა სამყაროში ამხელა კონკურენციაა. თუმცა, ისეთი ტიპის რეგულაციები, რომლებიც რეალურად ხარისხზეა ორიენტირებული, ვფიქრობ, დარგზე დადებითად აისახება“.სრულიად საპირისპირო და ბევრად კრიტიკული პოზიცია აქვს სააგენტოს ყოფილ ხელმძღვანელს, გიორგი სამანიშვილს, რომელიც ამ გადაწყვეტილებას დარგისთვის უსარგებლო და უკიდურესად საზიანო ნაბიჯად აფასებს:„ნიშანდების წესთან დაკავშირებით, დარგს იმედი გვაქვს, რომ ეს წესი არ ამუშავდება და რაღაც შეიცვლება - ან მთავრობაში, ან გადაწყვეტილების მიღების ნაწილში, იმიტომ, რომ ალბათ ეს არის ყველაზე არასერიოზული გადაწყვეტილება, რაც ამ ბოლოს მინახავს. ეს გადაწყვეტილება დარგს დაუჯდება ძალიან ძვირი, თუმცა არანაირი შედეგი არ ექნება“.ხარისხის დაცვა თუ ახალი ადმინისტრაციული ლაბირინთი?მთავარი კითხვა კი კვლავ პასუხგაუცემელი რჩება: რამდენად შეძლებს დამატებითი ადამიანური და მატერიალური რესურსების გარეშე დატოვებული სახელმწიფო აპარატი ამ მასშტაბის კონტროლის ეფექტიანად განხორციელებას ისე, რომ ქართული ღვინის წარმოება ხელოვნურ ჩიხში არ შეიყვანოს?ღვინო ცოცხალი ორგანიზმია. მას ესმის მზრუნველობა, მაგრამ ვერ იტანს ბორკილებს. ისევე, როგორც ქვევრის მუცელში, სადაც ყურძნის წვენი ყოველგვარი ხელოვნური ჩარევის გარეშე, სრულ სიბნელესა და თავისუფლებაში გარდაიქმნება დიდებულ სასმელად, ნამდვილი მეღვინეობაც ხომ ნდობაზე დგას და არა მკაცრ შაბლონებზე. სანამ ბიუროკრატიული მანქანა ახალ-ახალი ბარიერების აგებითაა დაკავებული, ქართული ვაზი კვლავაც დუმილში, მიწის სიღრმიდან ეძებს გზას სინათლისკენ, რათა მან თავისი სათქმელი ბოლომდე თქვას.ხარისხის დაცვა აუცილებელია, თუმცა ის არ უნდა გახდეს უღელი მათთვის, ვინც ამ რვაათასწლოვან საიდუმლოს საკუთარი ხელებით უფრთხილდება და აგრძელებს. ბოლოს და ბოლოს, ისტორიას მხოლოდ ის ბოთლები რჩება, რომლებშიც, თიხის სურნელთან ერთად, თავისუფლების გემოც იგრძნობა.

1784104608