თბილისი (GBC) - ამერიკელი ოფიციალური პირების განცხადებით, აშშ-ის ცენტრალურმა სარდლობამ (CENTCOM) ბოლო სამი კვირის განმავლობაში ჰორმუზის სრუტეში ფარულად უხელმძღვანელა და კოორდინაცია გაუწია 70-მდე კომერციული გემის უსაფრთხო გადაადგილებას. აღნიშნულ ინფორმაციას გამოცემა The New York Times ავრცელებს.
გემების გაცილების პროცესი იმ ფონზე მიმდინარეობს, როდესაც ირანთან კონფლიქტის დასასრულებლად წარმოებული მოლაპარაკებები ჩიხშია შესული, რის გამოც სტრატეგიულ საწყლოსნო დერეფანში ნაოსნობა კვლავ მაღალი რისკის ქვეშაა.
სამხედრო ოფიციალურმა პირმა, რომელმაც ვინაობის გამჟღავნება ოპერატიული უსაფრთხოების მოტივით არ ისურვა, The New York Times-სთან საუბარში აღნიშნა, რომ დაფიქსირებულ შემთხვევებში გემების უმეტესობას გამორთული ჰქონდათ ტრანსპონდერები (ავტომატური საიდენტიფიკაციო სისტემები), რათა თავიდან აეცილებინათ ირანული მხარის მიერ მათი აღმოჩენა.
უსაფრთხოების რისკები და ალტერნატიული მარშრუტი
პენტაგონი უარს ამბობს დააზუსტოს გემების ტიპები ან ზუსტი მარშრუტები, თუმცა ანალიტიკოსების შეფასებით, აშშ-ის ძალების მიერ კოორდინირებული გზა ომანის სანაპირო ზოლთან უფრო ახლოს გადის. ოფიციალური პირების განცხადებით, ირანის ნებართვის გარეშე მისი სანაპიროს სიახლოვეს გამავალი გემები თითქმის 100%-იანი ალბათობით დგანან ირანული დრონებისა და რაკეტების თავდასხმის საფრთხის წინაშე.
„მიუხედავად იმისა, რომ აშშ-ის ძალები სამხედრო ბადრაგირებას (ესკორტს) არ ახორციელებენ, ჩვენ ვაგრძელებთ კომუნიკაციასა და კოორდინაციას იმ კომერციულ გემებთან, რომელთაც სურთ უსაფრთხოდ გაიარონ ჰორმუზის სრუტე“, - ციტირებს გამოცემა ცენტრალური სარდლობის პრესსპიკერის კაპიტან ტიმ ჰოკინსის განცხადებას.
მედიის ცნობით, მიუხედავად იმისა, რომ სამხედრო დახმარების შესახებ საზღვაო წრეებში ცნობილია, ვაშინგტონი ამას საჯაროდ ფართოდ არ აფიშირებს, რათა თავად ეს გემები არ გახდნენ ირანის სამიზნე ამერიკულ ძალებთან თანამშრომლობის გამო.
ეკონომიკური გავლენა და გლობალური ენერგობაზარი
ირანთან მიმდინარე კონფლიქტმა გლობალურ ბაზრებზე ენერგორესურსების მიწოდების მკვეთრი შემცირება გამოიწვია. ომამდე ჰორმუზის სრუტის გავლით მსოფლიო ნავთობის 20% და ბუნებრივი აირის მნიშვნელოვანი წილი გადაიზიდებოდა. მიმდინარე წლის თებერვალში ირანზე აშშ-ის და ისრაელის იერიშებამდე, სრუტეს დღეში 100-ზე მეტი გემი კვეთდა, შესაბამისად, დღეში საშუალოდ 3 გემის გაცილება ნაოსნობის სრულ აღდგენას ვერ უზრუნველყოფს.
თუმცა, ანალიტიკოსების შეფასებით, აშშ-ის მიერ შეთავაზებული ალტერნატივა მნიშვნელოვანი შეღავათია იმ გემთმფლობელებისთვის, რომელთა ეკიპაჟებიც კვირების განმავლობაში იყვნენ გაჭედილი სპარსეთის ყურეში, და რომელთაც არ სურთ ირანისთვის ბაჟის გადახდა ან მისგან ნებართვის მიღება.
გასულ კვირას გავრცელებული ინფორმაციით, აშშ და ირანი ახლოს იყვნენ შეთანხმებასთან, რომელიც სრუტის გახსნას ითვალისწინებდა, თუმცა ოფიციალური პირების განცხადებით, პრეზიდენტმა დონალდ ტრამპმა ჩარჩო ხელშეკრულების პირობები გაამკაცრა.
მაისის დასაწყისში ტრამპმა გამოაცხადა ფართომასშტაბიანი სამხედრო მისია „პროექტი თავისუფლება“, რომელიც მალევე შეწყდა - ნაწილობრივ საუდის არაბეთის მხრიდან წამოსული წინააღმდეგობის გამო.
ამავდროულად, აპრილის შუა რიცხვებიდან აშშ ომანის ყურეში ახორციელებს ბლოკადას იმ გემების წინააღმდეგ, რომლებიც ირანის პორტებს სტუმრობდნენ. CENTCOM-ის მონაცემებით, მიმართულება უკვე შეეცვალა 116 გემს, რამაც თითქმის სრულად პარალიზება გაუკეთა ირანის ნავთობის ექსპორტს.
მიუხედავად ამისა, თეირანი რეგიონში დიდ გავლენას ინარჩუნებს. საზღვაო მონაცემების კომპანია Kpler-ის სტატისტიკით, 1 მარტიდან 19 მაისამდე დაფიქსირებული 895 გადაკვეთიდან ნახევარზე მეტი კვლავ ირანის მარშრუტით განხორციელდა, რაც იმაზე მიანიშნებს, რომ ბევრი გემთმფლობელი ნაოსნობას უშუალოდ თეირანთან ათანხმებს.
