თბილისი (GBC) - ევროპელთა ნდობა ამერიკული „უსაფრთხოების გარანტიების“ მიმართ ისტორიულ მინიმუმამდე დაეცა. გამოკითხვის თანახმად, 15 ქვეყანაში 10-დან მხოლოდ ერთი ადამიანი მიიჩნევს აშშ-ს მოკავშირედ, ხოლო უმრავლესობას ეჭვი ეპარება, რომ თავდასხმის შემთხვევაში ვაშინგტონი მათ დასახმარებლად მივა. ამის შესახებ The Guardian წერს.
კვლევა, რომელიც ოთხშაბათს ორგანიზაცია „ევროპის საგარეო ურთიერთობათა საბჭომ“ (ECFR) გამოაქვეყნა, მომავალ კვირებში საფრანგეთსა და თურქეთში დაგეგმილი „დიდი შვიდეულისა“ (G7) და NATO-ს კრიტიკული სამიტების წინ - ავტორების შეფასებით, „აშშ-ის მიმართ ევროპელთა ღრმა უნდობლობას“ ააშკარავებს.
ანგარიშის თანახმად, მიუხედავად იმისა, რომ ბევრი ევროპელი ელოდება ვაშინგტონთან ურთიერთობების გაუმჯობესებას დონალდ ტრამპის მიერ თანამდებობის დატოვების შემდეგ, ისინი ამავდროულად სულ უფრო მეტად არიან მზად, თავი დაიცვან აშშ-ის არასაიმედოობისგან და გააძლიერონ ევროპის თავდაცვა.
მოხსენების თანახმად, აშშ-ის პრეზიდენტის აგრესიამ ახლო აღმოსავლეთში, მუქარებმა გრენლანდიის მისამართით, ევროპული ბაზებიდან ჯარების გაყვანის პირობამ და NATO-ს მომავლის მიმართ სკეპტიციზმმა ევროპელებში პრაგმატიზმის ზრდა გამოიწვია.
„კონტინენტზე აშკარაა მხარდაჭერა ვაშინგტონზე დამოკიდებულების შემცირების მიმართ“, - განაცხადა იანა კობზოვამ, კვლევის თანაავტორმა და ECFR-ის უფროსმა მკვლევარმა. – „ევროპელები სულ უფრო მეტად უჭერენ მხარს თავდაცვის ხარჯების გაზრდას და, რაც მთავარია, გასაოცარ ნდობას ავლენენ იმის მიმართ, რომ კრიზისის დროს მათ დასახმარებლად მეზობელი ქვეყნები მივლენ“.
პაველ ზერკამ, კობზოვას თანაავტორმა და ასევე ECFR-ის უფროსმა მკვლევარმა, აღნიშნა, რომ საზოგადოების მკაფიო მოთხოვნამ მეტი თვითმყოფადობისკენ და აშშ-ის თავდაცვის გარანტიებისგან თავის დაზღვევის აუცილებლობამ „ევროპის ლიდერებს შეუქმნა შესაძლებლობა, უსაფრთხოების საკითხებში უფრო შორს და სწრაფად წავიდნენ“.
კვლევამ, რომელიც მაისში ჩატარდა ავსტრიაში, ბულგარეთში, დანიაში, ესტონეთში, საფრანგეთში, გერმანიაში, უნგრეთში, იტალიაში, ნიდერლანდებში, პოლონეთში, პორტუგალიაში, ესპანეთში, შვედეთში, შვეიცარიასა და გაერთიანებულ სამეფოში, აჩვენა, რომ გამოკითხულთა საშუალოდ მხოლოდ 11% მიიჩნევს აშშ-ს მოკავშირედ.
ეს მაჩვენებელი ექვსი თვის წინ 16%-ს შეადგენდა, ხოლო 2024 წლის ნოემბერში - 22%-ს. გაბატონებული მოსაზრებით, აშშ ახლა „აუცილებელი პარტნიორია“, თუმცა ევროპული საზოგადოების 13% მას კონკურენტად მიიჩნევს, ხოლო 12% - პირდაპირ მოწინააღმდეგედ.
ყველა ქვეყანაში უმრავლესობას აღარ აქვს იმედი, რომ თავდასხმის შემთხვევაში აშშ მათ დასახმარებლად მივა. ბულგარეთის გარდა, ადამიანების უმეტესობას, მათ შორის იმ ქვეყნებშიც, სადაც ძლიერი მემარჯვენე პარტიები არიან, როგორებიცაა საფრანგეთი, იტალია, ნიდერლანდები და შვედეთი, სჯერა, რომ მსგავს სცენარში მათ „მინიმუმ ზოგიერთი ევროპული ქვეყანა“ მაინც დაეხმარება.
გამოკითხვის მიხედვით, ევროპელები ახლა საშუალოდ 4%-ით უფრო მეტად უჭერენ მხარს ეროვნული თავდაცვის ხარჯების გაზრდას, ვიდრე გასულ წელს. იტალია ერთადერთი ქვეყანაა, სადაც მკაფიო უმრავლესობა ამის წინააღმდეგია.
საშუალოდ, რესპონდენტთა 47% მხარს უჭერს ევროკავშირის მიერ ერთობლივი სესხის აღებას თავდაცვის ხარჯების დასაფინანსებლად, ხოლო 35% ამის წინააღმდეგია. მხარდაჭერა ყველაზე ძლიერია პორტუგალიაში (59%), დანიაში (56%), ნიდერლანდებში (55%) და ესპანეთში. თითქმის ყველა გამოკითხულ ქვეყანაში რესპონდენტთა უმრავლესობამ აღნიშნა, რომ მათმა ქვეყანამ უნდა შეამციროს სტრატეგიული დამოკიდებულება აშშ-ის სამხედრო ტექნიკაზე. იდეას „იყიდე ევროპული“ ყველაზე მეტი მომხრე ჰყავს დანიაში (75%), ნიდერლანდებში (72%), შვედეთში (70%), პორტუგალიაში (69%), საფრანგეთში (66%), შვეიცარიაში (64%), გაერთიანებულ სამეფოსა და ესპანეთში (ორივეში 62%).
თუმცა, მნიშვნელოვნად ნაკლები მხარდაჭერა აქვს შიდა სახელმწიფოებრივი ხარჯების შემცირებას ეროვნული თავდაცვის ბიუჯეტების გასაზრდელად. ამ იდეის მიმართ წინააღმდეგობა ყველაზე დიდია იტალიაში (63%), ავსტრიაში (59%), გერმანიაში (56%), ესპანეთსა (54%) და დანიაში (52%).
ასევე მცირეა მხარდაჭერა (29%) NATO-ს ახალი, მხოლოდ ევროკავშირის თავდაცვის ორგანოთი ჩანაცვლების იდეის მიმართ. ბულგარეთის გარდა, თითქმის ყველა ქვეყანაში გაბატონებული მოსაზრებაა, რომ აშშ-ევროპის ურთიერთობები „სავარაუდოდ გაუმჯობესდება“ ტრამპის წასვლის შემდეგ - ამ პოზიციას იზიარებს გამოკითხულთა 60% ან მეტი საფრანგეთში, ესპანეთში, დანიაში, ნიდერლანდებსა და შვედეთში.
ენერგორესურსების გაზრდილი ფასების მიუხედავად, ევროპელთა 44% მიიჩნევს, რომ რუსეთიდან ნავთობისა და გაზის იმპორტის აღდგენა „უფრო ცუდი“ ან „ძალიან ცუდი“ იდეა იქნებოდა.
თუმცა, უკრაინის ამბიცია ევროკავშირში გაწევრიანებასთან დაკავშირებით კვლავ ყოფს ევროპულ აზრს. უნგრეთში, ბულგარეთში, ავსტრიაში, გერმანიასა და ესტონეთშიც კი, რომელიც კიევის ერთ-ერთი ყველაზე მტკიცე მხარდამჭერია, რესპონდენტები „არსებულ კონტექსტში“ უკრაინის მიღებას უფრო მეტად ეწინააღმდეგებიან, ვიდრე მხარს უჭერენ.
