კობახიძე: საქართველოს რკინიგზის გამტარუნარიანობა გაორმაგდება, აღდგება „კუკუშკა“ და თბილისი-ახალციხის რეისი

საერთაშორისო ბაზრებზე ნავთობის ფასების ზრდამ და აქციების ბაზარზე ინვესტორთა სენტიმენტების გაუარესებამ პორტფელების წლიურ დინამიკაში კორექცია გამოიწვია. ყველაზე მეტად ეს აისახა იმ პორტფელებზე, რომლებიც საერთაშორისო აქციებში მაღალი წილით არიან წარმოდგენილნი: დინამიკური პორტფელი: -3.08%-იანი კლება დაბალანსებული პორტფელი: -1.85%-იანი კლება კონსერვატიული პორტფელი: -0.39%-იანი მცირე კლება ფონდის განმარტებით, პორტფელების მდგრადობა ადგილობრივი აქტივების სტაბილურმა შემოსავლიანობამ შეინარჩუნა. მიუხედავად მარტის ვარდნისა, სამივე პორტფელი წლის დასაწყისიდან დღემდე დადებით ნიშნულზე რჩება, ხოლო მათი შექმნიდან დღემდე გაწლიურებული ამონაგები 11%-დან 13%-მდე მერყეობს.საპენსიო სქემაში ამჟამად 1 მილიონ 727 ათასი ადამიანია გაწევრიანებული. 2026 წლის 31 მარტის მდგომარეობით, დაგროვებითი პენსიით უკვე ისარგებლა 30,138-მა პირმა, რომლებზეც ჯამში ₾145,5 მლნ გაიცა.ფონდი ასევე აფრთხილებს მოქალაქეებს, რომ 9 აპრილიდან 13 აპრილის ჩათვლით, უქმე დღეების გამო, მომსახურების მიღება როგორც ცხელ ხაზზე, ისე იუსტიციის სახლის ფილიალებსა და ფონდის მისაღებ სივრცეში შეუძლებელი იქნება.

1775641529

მთავრობის მეთაურის განმარტებით, გადაწყვეტილება ბიზნესსექტორთან აქტიური კონსულტაციების შედეგად იქნა მიღებული. მიზეზად დასახელდა კერძო სექტორის ინტერესები და რეგულაციის შესაძლო გავლენა სამომხმარებლო ფასებზე.„პლასტმასის მოხმარება ზიანს აყენებს როგორც ადამიანების ჯანმრთელობას, ისე გარემოს... თუმცა, ამავდროულად, უნდა გავითვალისწინოთ ამ პროცესთან დაკავშირებული გვერდითი ფაქტორები, მათ შორის ბიზნესის სუბიექტური ინტერესები, ასევე, კონკრეტული რეგულაციების შესაძლო გავლენა სამომხმარებლო ფასებზე“, - განაცხადა ირაკლი კობახიძემ.ცვლილებები და მოქმედი რეგულაციებითავდაპირველი გეგმით, პლასტმასის ბოთლებში სასმელების წარმოება (გარდა ექსპორტისა), იმპორტი და რეალიზაცია 2027 წლის 1 თებერვლიდან უნდა აკრძალულიყო. მიღებული გადაწყვეტილებით, აღნიშნულმა ვადამ 4 წლით გადაიწია.მიუხედავად ამისა, რეგულაციის სხვა ნაწილები ძალაში რჩება: 2026 წლის 1 ივლისიდან: საზოგადოებრივი კვების ობიექტებს (რესტორნები, სასადილოები, ჯიხურები, ტრანსპორტი) აეკრძალებათ მომხმარებლისთვის სასმლის მიწოდება პლასტმასის ბოთლებით. უკვე მოქმედი აკრძალვა: აკრძალულია მზა სურსათის მიწოდება ერთჯერადი პლასტმასის კონტეინერებითა და ჭიქებით. აღსანიშნავია, რომ შეზღუდვები არ ვრცელდება ექსპორტისთვის განკუთვნილ პროდუქციასა და დაფასოებული სურსათის შესაფუთ ნაკეთობებზე. პრემიერის განცხადებით, პლასტმასის მოხმარების შემცირების პროცესი ეტაპობრივად გაგრძელდება.

1775637161

მისი თქმით, გასული რამდენიმე თვის განმავლობაში განხორციელდა არსებული ხელშეკრულებების ფარგლებში გასაწევი სახელმწიფო ხარჯების სერიოზული ოპტიმიზაცია სხვადასხვა მიმართულებით. სხვა ხელშეკრულებებთან ერთად, გადაიხედა ანაკლიის ღრმაწყლოვანი ნავსადგურის დაღრმავებასა და ტალღამტეხის მოწყობასთან დაკავშირებული შეთანხმება, ასევე კონტრაქტი ზედამხედველ კომპანიასთან.პრემიერ-მინისტრის განმარტებით, განხორციელებული ცვლილებების შედეგად პროექტის ღირებულება 25%-ზე მეტით შემცირდა, რამაც სახელმწიფო ბიუჯეტს $52.5 მლნ დაუზოგა. ირაკლი კობახიძემ მადლობა გადაუხადა ეკონომიკის მინისტრსა და მის გუნდს გაწეული მუშაობისთვის და აღნიშნა, რომ ანაკლიაში სამშენებლო პროცესი ბევრად შემცირებული ხარჯებით უახლოეს დღეებში აქტიურად განახლდება.ანაკლიის ღრმაწყლოვანი ნავსადგურის პროექტი საქართველოს დამოუკიდებლობის ისტორიაში ერთ-ერთი ყველაზე ამბიციური გეოპოლიტიკური და ეკონომიკური ინიციატივაა. მისი იდეა ქვეყნის სტრატეგიულ მდებარეობას ეფუძნება და მიზნად ისახავს საქართველოს გადაქცევას „შუა დერეფნის“ უმნიშვნელოვანეს რგოლად, რომელიც ჩინეთსა და ცენტრალურ აზიას ევროპასთან დააკავშირებს. ტრადიციული პორტებისგან განსხვავებით, ანაკლიის მთავარი უპირატესობა მისი სიღრმეა, რაც ქვეყანას საშუალებას მისცემს, ისტორიაში პირველად მიიღოს დიდი მოცულობის, ე.წ. Panamax-ის ტიპის გემები.პროექტის აქტიური ფაზა 2016 წლიდან დაიწყო, როდესაც ტენდერში „ანაკლიის განვითარების კონსორციუმმა“ (ADC) გაიმარჯვა. კონსორციუმში, რომლის სათავეშიც მამუკა ხაზარაძე და ბადრი ჯაფარიძე იდგნენ, გაერთიანებული იყვნენ „თიბისი ჰოლდინგ ანაკლია“, ამერიკული Conti International, ნიდერლანდური Van Oord PPP International, ბრიტანული Wondernet Express, ბულგარული G-Star და ინვესტორი ბობ მეიერი. სამშენებლო სამუშაოები საზეიმოდ 2017 წელს დაიწყო და მოიცავდა ზღვის ფსკერის მასშტაბურ დაღრმავებას. თავდაპირველი გეგმით, პორტს პირველი გემი 2020 წელს უნდა მიეღო, თუმცა პროცესი მალევე შეფერხდა. ძირითადი დაბრკოლება საერთაშორისო ბანკებისგან დაფინანსების მოზიდვასა და სახელმწიფოსგან მოთხოვნილ დამატებით გარანტიებს უკავშირდებოდა, რასაც თან დაერთო სამართლებრივი დავა კონსორციუმის დამფუძნებლების წინააღმდეგ.2020 წლის იანვარში საქართველოს მთავრობამ კონსორციუმთან გააფორმებული ხელშეკრულება ოფიციალურად გაწყვიტა. სახელმწიფომ მიზეზად ვალდებულებების შეუსრულებლობა დაასახელა, ხოლო კონსორციუმი ხელისუფლებას პროექტისთვის ხელის შეშლაში ადანაშაულებდა. აღნიშნულ საქმეზე საერთაშორისო არბიტრაჟში გამართული ორივე დავა სახელმწიფოს გამარჯვებით დასრულდა და კონსორციუმის მოთხოვნა მრავალმილიარდიანი კომპენსაციის შესახებ არ დაკმაყოფილდა.ხელშეკრულების გაწყვეტის შემდეგ, სახელმწიფომ მიიღო გადაწყვეტილება პორტის მშენებლობა საკუთარი სახსრებით გაეგრძელებინა, სადაც საკონტროლო, 51%-იანი წილი სახელმწიფოს საკუთრებაში დარჩებოდა, ხოლო ინვესტორს მხოლოდ 49% გადაეცემოდა. 2024 წლის 29 მაისს მთავრობამ გამოაცხადა, რომ კერძო პარტნიორად ჩინურ-სინგაპურული კონსორციუმი (CCCC) შეირჩა, თუმცა ამ დროის მონაცემებით, ოფიციალური საინვესტიციო ხელშეკრულება მათთან ჯერ არ დადებულა.ამჟამად ადგილზე საზღვაო სამშენებლო სამუშაოები განახლებულია და მას ბელგიური გიგანტი Jan De Nul ახორციელებს. პროექტის პირველი ფაზის ფარგლებში ნავსადგურის ფსკერი 16 მეტრამდე უნდა დაღრმავდეს. განახლებული გეგმის მიხედვით, ანაკლიის ღრმაწყლოვანი პორტი პირველ გემს 2029 წელს მიიღებს, რაც მნიშვნელოვნად გაზრდის საქართველოს ტვირთბრუნვასა და მის გავლენას საერთაშორისო ლოჯისტიკურ ჯაჭვში.

1775636308

მაშინ, როცა ვაშინგტონი და პეკინი 2028 წლისთვის მთვარეზე ადამიანის დაბრუნებას გეგმავენ, რუსული კოსმონავტიკის როლი ამ პროცესში სულ უფრო ბუნდოვანი ხდება, მისი ერთადერთი შემორჩენილი კოზირი კი კოსმოსური ბირთვული ენერგეტიკა - შესაძლოა არასაკმარისი აღმოჩნდეს იზოლაციის დასაძლევად.ამავდროულად, რუსეთში მთვარის მიმართ ინტერესი შენარჩუნებულია. სამამულო კოსმოსური დარგის წარმომადგენლები მხარს უჭერენ მთვარის ინიციატივებს და მთავარ პრობლემად არა ტექნოლოგიურ ჩამორჩენას, არამედ დაფინანსების ნაკლებობას მიიჩნევენ. თუმცა, შექმნილ მმართველობით ვაკუუმში ამ ხმებს არავინ უსმენს.მთვარე წყლით იწყებაანალიტიკურ სტატიაში საუბარია იმაზეც, რომ ამერიკული მისიის Artemis II-ის წარმატებულმა სტარტმა კიდევ ერთხელ დაადასტურა, რომ მთვარის ათვისება ეროვნული უპირატესობის ერთ-ერთ მთავარ სიმბოლოდ რჩება. დედამიწის ორბიტაზე გამგზავრება უკვე დიდი ხანია შედარებით მარტივია - საკმარისია მხოლოდ ბილეთის შეძენა რომელიმე კერძო კომპანიის ხომალდში. აი, მთვარეზე ასეთი ბილეთები ჯერ არ იყიდება. მთვარის პროექტებისთვის საჭირო ექსპერტიზასა და სამრეწველო ბაზას გარედან ვერ შეუკვეთავ, ხოლო უზარმაზარი ინვესტიციები შედეგის გარანტიას არ იძლევა.1960-იანი წლების ექსპედიციები Apollo-ს პროგრამით გარღვევა იყო, თუმცა მათ დედამიწის თანამგზავრის ათვისების მომენტი არ მოაახლოვა. პირიქით - აჩვენეს, რამდენად ბევრი რესურსი და კომპეტენციაა ამისთვის საჭირო. ისეთი შედარებით მარტივი ამოცანაც კი, როგორიცაა მსუბუქი ზონდების მთვარის ზედაპირზე დასმა, დღემდე შეუსრულებელ ამოცანად რჩება ეროვნული კოსმოსური სააგენტოების უმეტესობისა და ახალი კერძო კომპანიებისთვის.XXI საუკუნეში მთვარის მიმზიდველობა საგრძნობლად გაიზარდა - სამხრეთ პოლუსის კრატერებში წყლის ყინულის კვალი აღმოაჩინეს. წყლის არსებობა ერთდროულად რამდენიმე პრობლემას ჭრის და გზას ხსნის სხვა რესურსებისკენ, საწვავის ჩათვლით (წყლის დაშლა შესაძლებელია წყალბადად და ჟანგბადად, რომლისგანაც შემდეგ სარაკეტო საწვავი იწარმოება). ეს მნიშვნელოვანია, რადგან რაც უფრო ნაკლები სახარჯი მასალის მიწოდებაა საჭირო დედამიწიდან, მით მეტი სასარგებლო აღჭურვილობის წაღებაა შესაძლებელი.სამოქალაქო კოსმოსური სააგენტოები მთვარეს აღიქვამენ, როგორც სამეცნიერო ფორპოსტს – არქტიკის მსგავსად. პირობები ექსტრემალურია, მაგრამ სანაცვლოდ - შესაძლებელია ისეთი კვლევებისა და დაკვირვებების ჩატარება, რომლებიც დედამიწაზე მიუწვდომელია. გარდა ამისა, მთვარე შეიძლება გახდეს პლაცდარმი იმ ტექნოლოგიების გამოსაცდელად, რომლებიც მზის სისტემის შემდგომი ათვისებისთვის, მათ შორის მარსისთვის, იქნება საჭირო.მართალია, სტრატეგიული რესურსები მთვარეზე ჯერჯერობით აღმოჩენილი არ არის. ჰელიუმ-3-იც კი - თერმობირთვული რეაქტორების პოტენციური ნედლეული - აღარ აღელვებს საზოგადოებას ისე, როგორც ადრე.ასევე, მთვარის სამხედრო მიზნებისთვის გამოყენების სცენარები კვლავ ფანტაზიად რჩება. მოქმედების სრულფასოვან თეატრად ჯერჯერობით დედამიწის დაბალი ორბიტაც კი არ ქცეულა: მისი გამოყენების სფეროები კავშირგაბმულობითა და თანამგზავრული დაკვირვებით შემოიფარგლება. მთვარე, რომელიც დედამიწის „ცხელი წერტილებიდან“ 384 ათასი კილომეტრითაა დაშორებული, სამხედროებს კიდევ უფრო ნაკლებად აინტერესებთ.ამავდროულად, სამხედროები უდავოდ სარგებლობენ კოსმოსის განვითარებით. გაშვებების გაიაფებასთან და ინფრასტრუქტურის განვითარებასთან ერთად ჩნდება ტექნოლოგიები, რომელთა გამოყენებაც მათ უკვე დღეს შეუძლიათ. მაგალითად, SpaceX-ის Starlink - ეს არ არის მხოლოდ კავშირგაბმულობა, არამედ ორბიტაზე ობიექტების რეალურ დროში თვალთვალის გლობალური სისტემა 10 ათასზე მეტი თანამგზავრის მეშვეობით, - წერს ტრიშკინი.რბოლა ორისთვისმთვარის ნებისმიერ გრძელვადიან ათვისებამდე საჭიროა საბაზისო ამოცანის გადაჭრა - იქ რეგულარულად და, სასურველია, რაც შეიძლება იაფად ფრენის სწავლა. აშშ-მა ამ მიმართულებით მნიშვნელოვანი ნაბიჯი გადადგა 1 აპრილს, როდესაც კანავერალის კონცხიდან სტარტი აიღო ზემძიმე რაკეტამ SLS ხომალდ Orion-თან ერთად, რომლის ბორტზეც ოთხი ასტრონავტი იმყოფებოდა. ამ მისიის გეგმა Artemis II - მთვარის გარშემო შემოვლას გულისხმობს. ზედაპირზე გადასხმა კი 2028 წლის ბოლოსთვის უნდა მოხდეს Artemis IV-ის ფარგლებში.მთვარის ათვისების ამერიკული პროგრამა ნაწილობრივ ჯერ კიდევ 1980-იანი წლების ტექნოლოგიურ ბაზას ეყრდნობა. NASA უკვე არაერთი ათწლეულია ცდილობს დედამიწის თანამგზავრზე დაბრუნებას და არა უბრალოდ დაბრუნებას, არამედ ამჯერად იქ დამკვიდრებას. თუმცა აუდიტორები აღნიშნავენ: პირველ გადასხმამდე NASA Artemis-ის პროგრამაზე 100 მილიარდ დოლარზე მეტს დახარჯავს, რაც ბევრად აღემატება თავდაპირველ შეფასებებს. ამასთან, ყველა ვადამ უკვე გადაიწია და კიდევ არაერთხელ გადაიწევს.ამ დროს ჩინეთი ყოველწლიურად ამცირებს ლიდერთან ჩამორჩენას. აშშ-ისგან განსხვავებით, რომელიც წარსული ათწლეულების მემკვიდრეობას ინოვაციურ გადაწყვეტილებებთან აერთიანებს, ჩინეთი ფსონს დებს ახალი, თუნდაც ნაკლებად ამბიციური სისტემებისა და ტექნოლოგიური გადაწყვეტილებების ნულიდან შემუშავებაზე.მნიშვნელოვანი ფაქტორი, რომელიც პეკინის წარმატების გარანტიას არ იძლევა, მაგრამ ხელს უწყობს მას, არის ერთიანი მკაფიო სტრატეგიის არსებობა, სადაც ეროვნული სამეცნიერო ინსტიტუტები და სააგენტოები იზოლირებულ ბაზარზე ადგილობრივ კერძო კონტრაქტორებთან ერთად მუშაობენ. NASA ამ ფონზე აშკარად აგებს გაუმართლებელი ბიუროკრატიის, ჩიხური გადაწყვეტილებების, საბიუჯეტო შეზღუდვებისა და პოლიტიკური რყევების გამო. მხოლოდ 2026 წლის პირველ თვეებში აშშ-ის შემდგომი მთვარის გეგმების კონფიგურაცია რამდენჯერმე დაკორექტირდა.აშშ-სა და ჩინეთს შორისგაშლილ მთვარის რბოლას რუსეთი გვერდიდან აკვირდება. რუსი სპეციალისტების რამდენიმე თაობას ჰქონდა შესაძლებლობა მონაწილეობა მიეღო შეჯიბრში, რადგან სსრკ-სგან რუსეთს მემკვიდრეობით დაუსრულებელი მთვარის პროგრამა ერგო. თუმცა მისი არტეფაქტები სამუზეუმო ექსპონატებად იქცა ან ყაზახეთის სტეპებში დასაჟანგად დარჩა. ამასობაში რბოლაში მონაწილეობის პირობები შეიცვალა: მთვარის ათვისება შესაძლებელია მხოლოდ მდგრადი მოდელისა და თანამედროვე ტექნოლოგიური ბაზის არსებობის შემთხვევაში, ხოლო ცივი ომის ეპოქის გადაწყვეტილებები უკვე გამოუსადეგარია.ამ მომენტისთვის „როსკოსმოსს“ მხოლოდ მთვარეზე უპილოტო მისიების გეგმები აქვს. ამასთან, სამამულო აპარატის ბოლო წარმატებული დაჯდომა მთვარეზე ჯერ კიდევ 1976 წელს განხორციელდა. რუსეთმა ჯერჯერობით ვერ შეძლო საბჭოთა მიღწევების გამეორება, რაც მას კოსმოსური სახელმწიფოების არაოფიციალურ იერარქიაში ინდოეთზე დაბლა აყენებს: ინდოეთის აპარატი Chandrayaan 3 მთვარის სამხრეთ პოლუსის რაიონში 2023 წლის აგვისტოში დაჯდა. ეს მოხდა რამდენიმე დღეში მას შემდეგ, რაც დაახლოებით იმავე რაიონში, დაჯდომის მცდელობისას, პროგრამული შეცდომის გამო ჩამოვარდა „ნპო ლავოჩკინის“ ისტორიაში ყველაზე ძვირად ღირებული სამეცნიერო აპარატი - სადგური „ლუნა-25“.იმ მისიის წარუმატებლობის ფონზე, „როსკოსმოსს“ გეგმების გადაკეთება მოუხდა: სამეცნიერო ზონდის მთვარეზე დაჯდომის შემდეგი მცდელობა 2028 წელზე ადრე არ მოხდება. ამავე დროს, აშშ და ჩინეთი უკვე დაასრულებენ მზადებას ეკიპაჟების გადასასხმელად. რუსეთისთვის ეს მიუღწეველია: მას არ გააჩნია არც კოსმოსური ხომალდი მთვარეზე ფრენისთვის, არც ზემძიმე რაკეტა და არც დაჯდომის სისტემა.საკვანძო ელემენტების ნაკლებობის კომპენსირება შესაძლებელი იქნებოდა იმ ქვეყნებთან საერთაშორისო თანამშრომლობით, სადაც ეს ელემენტები უკვე არის ან თითქმის მზადაა. ეს ისევ აშშ და ჩინეთია, თუმცა მათთან პარტნიორობის დამყარების მომენტი ხელიდანაა გაშვებული.პეკინმა დამოუკიდებლად - თავისი ხომალდით „მენჯოუ“, სხვადასხვა კლასის რაკეტებითა და დასაჯდომი აპარატით „ლანიუე“ - შეძლო ტემპის აკრეფა მთვარეზე პირველობისთვის რბოლაში. ჩინეთისთვის ახლა მნიშვნელოვანია ეროვნული უპირატესობის დემონსტრირება, მთვარეზე ადამიანის გაგზავნის უნარის ჩვენებით. ამ ეტაპზე ნებისმიერი პარტნიორი - განსაკუთრებით ისეთი ისტორიული წარსულით, როგორიც რუსეთია - ზედმეტად გამოიყურება.„როსკოსმოსი“ არც ამერიკულ კოსმოსურ სააგენტოს დასჭირდა. ჯერ კიდევ 2017 წელს ისინი განიხილავდნენ შეთანხმებას მთვარის ორბიტაზე საერთაშორისო სადგურის, Lunar Gateway-ს შექმნასთან დაკავშირებით. ის უნდა გამხდარიყო გადასასვლელი პუნქტი: ზოგიერთი ასტრონავტი სადგურზე სამეცნიერო ექსპერიმენტებს ატარებს, სხვები კი ამ დროს მთვარის ზედაპირზე მუშაობენ.მოსალოდნელი იყო, რომ ექსპედიციებში ადგილების სანაცვლოდ, საერთაშორისო პარტნიორები სხვადასხვა აღჭურვილობას მიაწვდიდნენ. „როსკოსმოსის“ შემთხვევაში განიხილებოდა ღია კოსმოსში გასასვლელი შლუზის პროექტი. რუსეთი ერთ-ერთია იმ სამ ქვეყანას შორის, ვისაც მსგავსი ელემენტების შექმნის გამოცდილება აქვს.თუმცა, ფინანსური რესურსების ნაკლებობისა და ტექნიკური პრობლემების გამო, რუსეთი ვერ აცხადებდა პრეტენზიას აშშ-ის თანასწორუფლებიან პარტნიორობაზე ამ პროექტში, ხოლო ნაკლებზე „როსკოსმოსი“, რომელსაც 2018–2022 წლებში დიმიტრი როგოზინი ხელმძღვანელობდა, არ თანხმდებოდა. საბოლოოდ, 2021 წლისთვის მოლაპარაკებები ჩიხში შევიდა, ხოლო შლუზზე პასუხისმგებელი არაბთა გაერთიანებული საამიროები გახდა, რომლებმაც წარმოება ევროპულ კომპანია Thales Alenia Space-ს შეუკვეთეს.თუმცა, გარკვეული გაგებით შეიძლება ჩაითვალოს, რომ რუსეთს გაუმართლა და „კოსმოსურ ნაგავს“ თავი აარიდა. ახლა მთვარისპირა სადგურის შექმნის პროექტი დე ფაქტო გაყინულია. ამერიკელი კანონმდებლები არაერთხელ სვამდნენ საჯაროდ კითხვას: „რატომ სჭირდება აშშ-ს სადგური მთვარის ორბიტაზე, თუ ჩინეთი ბაზას ზედაპირზე გეგმავს?“. შედეგად, მარტის ბოლოს NASA-მ პრიორიტეტად საკუთარი ბაზის მშენებლობა გამოაცხადა უშუალოდ დედამიწის თანამგზავრზე.დაკარგული რესურსიმიუხედავად ამისა, რუსეთს ჯერ კიდევ აქვს შანსი, მნიშვნელოვანი როლი ითამაშოს მთვარის ათვისებაში. აშშ-ც და ჩინეთიც მთვარეზე ბაზების მშენებლობას პარტნიორებთან ერთად გეგმავენ; ბაზის შესაქმნელად საჭირო აღჭურვილობის გადაზიდვა დამოუკიდებლად ნებისმიერი ქვეყნისთვის და მით უმეტეს კერძო კომპანიისთვის გადაუჭრელი ამოცანაა. სწორედ აქ შეიძლება გამოდგეს რუსული გამოცდილება ბირთვული ენერგეტიკული დანადგარების შექმნაში.ეს არის მძიმე და რთული სისტემები, რომლებიც მკვეთრად განსხვავდება ჩვეულებრივი მცირე მოდულური რეაქტორებისგან. სამრეწველო აღჭურვილობის მუშაობისთვის და წყლის გადამუშავებისთვის დიდი მოცულობის ენერგიაა საჭირო, ხოლო მხოლოდ მზის პანელებისა და აკუმულატორების იმედად ყოფნა სარისკოა. ამიტომ, ბირთვული დანადგარები მიმზიდველ გადაწყვეტილებად და ამავდროულად უკიდურესად რთულად გამოიყურება.ჯერჯერობით არცერთ ქვეყანას არ აქვს არც მზა გადაწყვეტილება და არც ასეთი სახიფათო აღჭურვილობის მიწოდების საიმედო გზა. აშშ-საც და სსრკ-საც პირველი მთვარის რბოლის გარიჟრაჟზე ჰქონდათ მსგავსი პროექტები, მაგრამ საქმე რეალიზაციამდე არ მისულა. 2025 წლის ბოლოს ამერიკელებმა ბირთვული დანადგარების ერთდროულად სამი პროექტი დაამტკიცეს - ორბიტისთვის, მთვარის ზედაპირისთვის და ძრავებისთვის. პროექტები ადრეულ სტადიაზეა, ჯამური დაფინანსება წელიწადში 420 მილიონ დოლარს შეადგენს.რუსეთში მსგავსი დანადგარის შემუშავება დიდი ხანია მიმდინარეობს, მაგრამ სპეციალისტებს ამოცანის მკაფიოდ ჩამოყალიბება აკლდათ. მიზნები და გამოყენების სცენარები მუდმივად იცვლებოდა და მხოლოდ ახლახან დაიწყო უფრო კონკრეტულ პროგრამად ჩამოყალიბება. 2025 წლის გაზაფხულზე რუსეთმა და ჩინეთმა ხელი მოაწერეს თანამშრომლობის მემორანდუმს 2036 წლისთვის მთვარის ელექტროსადგურის შექმნის შესახებ. მართალია, ეს არასავალდებულო დოკუმენტია: განზრახვების საჯარო დეკლარაცია და არა კონტრაქტი კონკრეტული ვალდებულებებით. პროექტის დაფინანსების მექანიზმები და ინტელექტუალური საკუთრების განაწილება არ საჯაროვდება.მიუხედავად აშშ-ის მხრიდან ჩინური კოსმოსის მიმართ არსებული შეზღუდვებისა, სხვა ქვეყნები და კერძო კომპანიები აგრძელებენ ჩინეთთან ურთიერთქმედებას - თუნდაც მეორადი სანქციების რისკის ფასად. მათ შორისაა რუსეთიც, რომელიც ახლა ორ სკამზე ჯდომას ცდილობს: აწმყო და უახლოესი მომავალი კვლავ დაკავშირებულია საერთაშორისო კოსმოსურ სადგურთან (ISS) და ამერიკელ პარტნიორებთან ერთობლივ ფრენებთან, მაგრამ ამავდროულად გაკეთებულია ჩანახატი - თუმცა ჯერჯერობით მხოლოდ ფურცელზე - ჩინეთთან თანამშრომლობაზე მომდევნო ათწლეულში. თუმცა, არცერთი ეს მიმართულება არ იძლევა გარანტიას მთვარის პილოტირებულ მისიებში თუნდაც ერთი ადგილის მოსაპოვებლად.რომელი დროშა, ამერიკული თუ ჩინური აღმოჩნდება პირველი მთვარეზე XXI საუკუნეში, ჯერ უცნობია. კიდევ უფრო მეტი გაურკვევლობაა იმის შესახებ, თუ როდის შეიძლება გამოჩნდეს იქ რუსული ტრიკოლორი. თუმცა სრულიად ნათელია, რომ არსებულ რეალობაში მას იქ სამამულო სისტემა ვერ მიიტანს.რუსეთის კოსმოსურმა დარგმა ხელიდან გაუშვა შესაფერისი მომენტი, რათა მთვარისთვის რბოლის ორივე მონაწილისთვის თანასწორუფლებიანი პარტნიორობის პირობები შეეთავაზებინა. რუსეთს ჰქონდა რესურსები და კომპეტენციები, თუმცა ფედერალური კოსმოსური პროგრამის ამჟამინდელი შედეგები თავადვე მეტყველებენ ყველაფერზე - პროექტების უმეტესობა ან ჩამორჩება თავდაპირველ გრაფიკს, ან საერთოდ არ არის რეალიზებული.და ეს ჩამორჩენა, როგორც ჩანს, მხოლოდ გაიზრდება. კერძო კოსმონავტიკის სწრაფი ზრდის ფონზე, სახელმწიფო სტრუქტურები მათი ამჟამინდელი სახით, როგორიცაა „როსკოსმოსი“, წარსული ეპოქის გადმონაშთად გამოიყურება. მით უმეტეს, რომ რუსეთის ფედერაციაში კოსმოსურ პოლიტიკაზე მეტწილად ისევ ის ადამიანები არიან პასუხისმგებელნი, ვინც მეოთხედი საუკუნის წინ მუშაობდნენ დარგში.დღევანდელ რუსეთს პრაქტიკულად არაფერი აქვს შესათავაზებელი რბოლის ლიდერებისთვის - არც ტექნოლოგიური და არც ფინანსური თვალსაზრისით. არსებითად, მთვარის ზედაპირზე ადგილისთვის ბრძოლაში მისი ბოლო დარჩენილი უპირატესობა კოსმოსური ბირთვული ენერგეტიკაა. თუმცა ამ მიმართულებითაც მოსკოვის კონკურენტები დამოუკიდებლად წინსვლას ამჯობინებენ და არ სურთ პირველ კოსმოსურ სახელმწიფოსთან თანამშრომლობაზე დამოკიდებული გახდნენ.სტატიის ორიგინალის სანახავად ეწვიეთ ბმულს. 

1775635614

კობახიძის თქმით, ცვლილებები გასული წლის სექტემბერში, კომპანიის მენეჯმენტის შეცვლის შემდეგ დაიწყო.განხორციელებული და მიმდინარე ოპტიმიზაციის შედეგად, წლიურ ჭრილში ₾3,5 მლნ-ზე მეტი დაიზოგება, ხოლო შუამავალ კომპანიებში გატანილი ბიზნესპროცესების უკან დაბრუნება კომპანიის შემოსავალს ყოველწლიურად ₾14,2 მლნ-ით გაზრდის.ამასთანავე, აღდგა საჰაერო ტერმინალის ფუნქცია და მიმდინარეობს ახალ ავიაკომპანიებთან ხელშეკრულებების გაფორმების პროცესი. არსებულ პარტნიორებთან პირობების განახლებამ დაზოგა სატერმინალო მომსახურების ხარჯი და შეამცირა სატრანზიტო ვადები, რის შედეგადაც „საქართველოს ფოსტა“ ყოველწლიურად დამატებით ₾5 მლნ-ზე მეტ შემოსავალს მიიღებს.„ბოლო 5 წლის განმავლობაში ყველა ამ ცვლილების შედეგად, საქართველოს ფოსტა პირველად გავა მოგებაზე. ხედავთ, რამდენად ფუნდამენტურია ცვლილებები, რომლებიც განხორციელდა და ხორციელდება“, - განაცხადა პრემიერ-მინისტრმა.

1775635288

საბაჟო კონტროლის ფარგლებში, პოლონეთის რესპუბლიკიდან გამოგზავნილი საფოსტო გზავნილის რენტგენო ინსპექტირების სისტემით დათვალიერების შედეგად, საკვები დანამატებისთვის განკუთვნილ ექვს პლასტმასის ჰერმეტულ ქილაში 6 კილოგრამამდე "მეფედრონის" მალულად შემოტანის ფაქტი გამოვლინდა.

1775634376

Fulbright-ის სასტიპენდიო პროგრამაზე განაცხადების მიღება დაიწყო. აპლიკაციის ეტაპის წარმატებით გადალახვის შემდეგ, ახალგაზრდებს ჩაუტარდებათ გასაუბრება; შერჩეული აპლიკანტებმა უნდა ჩააბარებენ სამი ტიპის ტესტი: TOEFL, GRE, GMAT. სასტიპენდიო პროგრამის მოთხოვნებისა და განაცხადის შევსების წესების შესახებ ინფორმაცია ხელმისაწვდომია ბმულზე.ინფორმაციისთვის, Fulbright-ი აშშ-ს მთავრობის მიერ დაფინანსებული გლობალური სტუდენტური პროგრამაა, რომელიც სტუდენტებს აძლევს შესაძლებლობას, აშშ-ში მათთვის სასურველ მიმართულებასა და უნივერსიტეტში სამაგისტრო საფეხურზე სრული დაფინანსებით ისწავლონ.2014 წლიდან საქართველოს ბანკი Fulbright-ის პროგრამის მხარდამჭერია, რაც ნიშნავს იმას, რომ ფინანსური ინსტიტუტი ყოველწლიურად საკუთარ გამარჯვებულს ავლენს და მათ აშშ-ში როგორც სწავლის, ასევე ცხოვრების ხარჯებს სრულად უფინანსებს.უკვე გამოვლინდა საქართველოს ბანკის 16 სტიპენდიატი და მათი რაოდენობა ყოველწლიურად იზრდება.2027-2028 წლის Fulbright-ის სამაგისტრო პროგრამაზე აპლიკაციების შევსება 2025 წლის 1 ივლისამდე არის შესაძლებელი. ამისათვის, ეწვიეთ საერთაშორისო განათლების ინსტიტუტის (IIE) პორტალს.

1775630907

აშშ-ის პრეზიდენტმა დონალდ ტრამპმა განაცხადა, რომ მხარეებმა ორკვირიანი ცეცხლის შეწყვეტაზე შეთანხმებას მიაღწიეს, რომელიც საშუალებას მისცემს ირანს დროებით შეაჩეროს საომარი მოქმედებები და გადაიხედოს ჰორმუზის სრუტის უსაფრთხოება. ამ ნაბიჯმა საერთაშორისო საბირჟო დინამიკაზეც მოახდინა მკვეთრი გავლენა და ფასებზე მკვეთრი ვარდნის მიმართულებით იმოქმედა.ერთ-ერთი შუამავალი, შაბაზ შარიფიის ხელმძღვანელობით პაკისტანი, ითხოვს, რომ შეთანხმება გაგრძელდეს უფრო ხანგრძლივი ვადით – საუბარია დაახლოებით 45-დღიან ზავზე, რაც შეიძლება გახდეს საფუძველი მუდმივი მშვიდობის დამყარებისთვის. ეს წინადადება მოიცავს ორმხრივ მოლაპარაკებებს, პირველ ეტაპზე ცეცხლის შეწყვეტას, შემდეგ კი გრძელვადიან დილოგზე გადასვლას.ირანელი მაღალჩინოსნები ხაზს უსვამენ, რომ არ მიიღებენ მხოლოდ დროებით ზავს და ეწინააღმდეგებიან ჰორმუზის სრუტის შეზღუდვას, თუ არ მოჰყვება უფრო ღრმა შეთანხმება. თეირანი 10 კონკრეტულ წინადადებას აყენებს, რომლებიც დაკავშირებულია თავდასხმების სრულ გამორიცხვასთან, დაზარალებულთა კომპენსაციასთან და სანქციების მოხსნასთან ერთად უსაფრთხოების გარანტიებსაც.ირანმა ასევე უარი განაცხადა ნებისმიერი დროებითი შეწყვეტის წინადადებაზე და დააყენა წინაპირობები მუდმივი განხილვისთვის, მოითხოვს, რომ შეტევები აშშ-ის მხრიდან არ განმეორდეს და ითხოვს ჰორმუზის სრუტის მართვის უფლებას, მათ შორის გადასახადების შემოღების შესაძლებლობას ტანკერებისთვის, რომლებიც ამ სტრატეგიულ ზონაში იმოძრავებენ.ემავე კონტექსტში ვაშინგტონი აცხადებს, რომ შეთანხმება და ზავი დროთა განმავლობაში შესაძლოა გაფართოვდეს უფრო ხანგრძლივი დიპლომატიური შეთანხმებისკენ, რაც ითვალისწინებს უსაფრთხოების მექანიზმების გაძლიერებას და რეგიონში სტაბილურობის დამყარებას.ირანის მოთხოვნები, რომ შეთანხმება აღიარებული იყოს მხოლოდ მუდმივ და არა დროებით ზავად, ნათელს ხდის, რომ მხარეებს შორის მდგრადი მშვიდობის დამყარება მეტისმეტად ხანგრძლივი და რთული იქნება. მიუხედავად ცეცხლის შეწყვეტის დროებითი შეთანხმებისა, ძირითადი დაპირისპირების და შეთანხმების პირობების მკაფიოდ ჩამოყალიბება აქტუალურ გამოწვევად რჩება, რაც ამ პროცესს მეტად ართულებს.რა სურს ვაშინგტონს· ურანის გამდიდრების მკაცრი მონიტორინგი და 60%-ზე ზემოთ გამდიდრების შეჩერება· საერთაშორისო ინსპექტორების შეუფერხებელი წვდომა ობიექტებზე· რეგიონში ირანთან დაკავშირებული შეიარაღებული ჯგუფების აქტივობის შემცირება· ბალისტიკური პროგრამის საკითხის ცალკე მოლაპარაკებებზე გატანარა სურს თეირანს· ენერგეტიკულ და საბანკო სექტორზე სანქციების ეტაპობრივი მოხსნა· გაყინული აქტივების განბლოკვა· ნავთობის ექსპორტზე დაწესებული შეზღუდვების შერბილება· უსაფრთხოების გარანტიები, რომ აშშ შეთანხმებიდან ცალმხრივად აღარ გავა

1775630434