თბილისი (GBC) – საქართველოს ეროვნული ბანკის (სებ) მონეტარული პოლიტიკის კომიტეტმა (მპკ) 6 მაისის სხდომაზე რეფინანსირების განაკვეთი 0.25 პროცენტული პუნქტით (%პ) გაზარდა, 8.25%-მდე.
ახლო აღმოსავლეთში გამწვავებული გეოპოლიტიკური ვითარებისა და ჰორმუზის სრუტის გავლით ტრანსპორტირების მნიშვნელოვანი შეფერხებების გახანგრძლივებამ გლობალურად ინფლაციის მორიგი მიწოდების შოკი წარმოქმნა. საერთაშორისო ბაზრებზე ნედლეული ენერგორესურსების ფასების მკვეთრი ზრდა გლობალურად ინფლაციის ზრდაში უკვე აისახა. ამავდროულად, გეოპოლიტიკური მდგომარეობა საერთაშორისო ტრანსპორტირებას აფერხებს და მიწოდების ჯაჭვების რღვევის რისკებს აძლიერებს. ეს კი, თავის მხრივ, წარმოების ხარჯებს აძვირებს, რაც დამატებითი ინფლაციის წყარო შესაძლოა გახდეს.
ზემოაღნიშნული ნავთობის ფასების გაძვირების პირდაპირი ეფექტი საქართველოს ბაზარზეც საწვავის ფასებში უკვე აისახა. აღნიშნული მიწოდების შოკების პირდაპირი და არაპირდაპირი ეფექტების ერთობლიობის შედეგად, აპრილში, მთლიანი ინფლაცია მიზნობრივი 3%-იან დონიდან გადაიხარა და 5.9% შეადგინა.
ამასთან, შედარებით ხისტი ფასების ინდიკატორები, რომლებიც უკეთ ასახავს გრძელვადიან ინფლაციურ პროცესებსა და ინფლაციურ მოლოდინებს, ბოლო პერიოდში დაჩქარდა, რამაც II რაუნდის რისკები საყურადღებო გახადა. თუმცა დაჩქარების მიუხედავად, ინდიკატორები კვლავ მიზნობრივ მაჩვენებელთან ახლოსაა.კერძოდ, საბაზო ინფლაცია (სურსათის, ენერგომატარებლებისა და თამბაქოს გამორიცხვით) აპრილში 3.2%, მომსახურების ინფლაცია 3.7 %-ია.
სებ-ის ინფორმაციით, მწვავე გეოპოლიტიკური შოკების მიუხედავად, საქართველოს ეკონომიკა ინარჩუნებს მდგრადობას და ეკონომიკური ზრდას. წინასწარი მონაცემებით, 2026 წლის მარტში ეკონომიკური აქტივობის ზრდამ 10.7%, I კვარტალში კი 9.1% შეადგინა. ზრდის მნიშვნელოვანი მამოძრავებელი კვლავ მაღალპროდუქტიული სექტორებია, რაც მოთხოვნის მხრიდან მომდინარე ინფლაციურ წნეხს ნაწილობრივ აბალანსებს.
სების განახლებული ცენტრალური სცენარი მოიაზრებს ახლო აღმოსავლეთში ომის II კვარტალში დასრულებას. დაშვება პირობითია და მაღალი გაურკვევლობით ხასიათდება. გეოპოლიტიკური ვითარების შესაძლო დეესკალაციის შემთხვევაშიც კი, გლობალური მიწოდების სიმძლავრეების აღდგენის ხანგრძლივობა დამატებით გაურკვევლობასთან არის დაკავშირებული.
შესაბამისად, ინფლაციაზე ზრდის მიმართულებით მოქმედი რისკები უფრო მეტად გამოკვეთილია. თუმცა, ასევე, ნარჩუნდება ცენტრალურ სცენართან შედარებით გეოპოლიტიკურის ვითარების უფრო სწრაფად დეესკალაციის შესაძლებლობაც. აქედან გამომდინარე, მონეტარული პოლიტიკის კომიტეტმა (მპკ) ცენტრალურ სცენართან ერთად განიხილა როგორც მაღალინფლაციური, ისე დაბალინფლაციური რისკების სცენარები.
მაღალინფლაციური რისკის სცენარის რეალიზების შემთხვევაში ფუნდამენტური პროცესები მონეტარული პოლიტიკის განაკვეთის უფრო მაღალ ტრაექტორიას მოითხოვს, ვიდრე ცენტრალური სცენარი. მაღალინფლაციური სცენარი მოიაზრებს, გეოპოლიტიკური ვითარების უფრო მეტად გახანგრძლივებასა და გამწვავებას. ამის ფონზე, საერთაშორისო ბაზარზე სასაქონლო ფასები უფრო მეტად გაიზრდება და მიწოდების ჯაჭვების რღვევა ფართომაშტაბიანი გახდება. შედეგად საქართველოშიც მიწოდების მხრიდან მომდინარე ინფლაციური შოკი გაძლიერდება, რაც მეორე რიგის ეფექტებს გაამწვავებს და საბოლოოდ ინფლაცია ცენტრალურად სცენართან შედარებით მაღალი იქნება.
მეორე მხრივ, მპკ-ს განხილული დაბალინფლაციური სცენარით გათვალისწინებული რისკების რეალიზაცია რეფინანსირების განაკვეთის, ცენტრალურ სცენართან შედარებით, უფრო სწრაფად ნორმალიზების შესაძლებლობას მოიაზრებს. ახლო აღმოსავლეთში მიმდინარე მწვავე გეოპოლიტიკური ვითარების სწრაფი დეესკალაციის პირობებში, საერთაშორისო სასაქონლო ბაზრებზე ფასებზე წნეხი შერბილდება. ამასთანავე, გლობალური მიწოდების ჯაჭვებში არსებული შეფერხებების რისკები მნიშვნელოვნად შემცირდება, რაც საერთაშორისო ტრანსპორტირების ხარჯების კლებაში აისახება და, საბოლოოდ, გლობალურ ინფლაციურ წნეხს შეარბილებს.
მპკ - მ ოპტიმალურად მიიჩნია პოლიტიკის განაკვეთის 0.25 %პ.-ით 8.25%-მდე ზრდა.
გადაწყვეტილება მიმართულია ინფლაციური მოლოდინების მიზნობრივ მაჩვენებელთან სტაბილურად შენარჩუნებისკენ. ზომიერი გამკაცრება ამცირებს II რიგის ეფექტების რისკებს და მიზანი, მიწოდების მხრიდან მოქმედი შოკის ამოწურვის შემდგომ, მიზნობრივ 3%-თან ინფლაციის სწრაფად დაუბრუნებაა.
სები მიმდინარე მოვლენებსა და ადგილობრივ ბაზარზე მათი გადმოცემის ინტენსივობაზე დაკვირვებას განაგრძობს. თუ ინფლაციური შოკები გახანგრძლივდება და/ან მათი მასშტაბი II რაუნდის ეფექტების რისკებს გააძლიერებს, მპკ განაკვეთის ზომიერ ზრდას გააგრძელებს. ხოლო ინფლაციური შოკის ამოწურვის შემდეგ, დაიწყებს ეტაპობრივად ნორმალიზებას.
მონეტარული პოლიტიკის კომიტეტის შემდეგი სხდომა 2026 წლის 17 ივნისს ჩატარდება.