ბანკებს პრობლემური იპოთეკა უმცირდება

ADB-მა "რუსთავის აზოტს" $50 მლნ ასესხა

„მოხარული ვართ, რომ მხარს ვუჭერთ საქართველოს კერძო სექტორს ისეთი პროექტების განხორციელებაში, რომლებიც მიმართულია დეკარბონიზაციისა და ენერგოეფექტური ტექნოლოგიების განვითარებისა და გაძლიერებისკენ“, - განაცხადა ADB-ის მუდმივი წარმომადგენლობის დირექტორმა საქართველოში ლესლი ბეარმან ლამმა.ADB-ის ინფორმაციით, პროექტი ხელს შეუწყობს კომპანიის კუთვნილი ამიაკისა და მაღალი სიმკვრივის ამონიუმის ნიტრატის საწარმოო ობიექტების მოდერნიზებასა და ენერგოეფექტური ტექნოლოგიების დანერგვას. ინტეგრირებული მიდგომა გააძლიერებს სასუქის მიწოდების ჯაჭვებს, დაზოგავს ენერგიის მოხმარებასა და ყოველწლიურად მინიმუმ 120 კილოტონით შეამცირებს ნახშირბადის დიოქსიდის გამონაბოლქვს, რაც პროექტს ხდის მაღალეფექტიანს ამინდის ექსტრემალური პირობების შერბილების თვალსაზრისით. სესხის ნაწილი მწვანე სესხის სახით ჩამოყალიბდა, რომელიც შეესაბამება ფასიანი ქაღალდების ბაზრის ასოციაციის მწვანე სესხის პრინციპებს, ხოლო მიღებული თანხები მიმართულია შესაბამისი მწვანე პროექტების დაფინანსებაზე.„ჩვენ ძალიან ვაფასებთ ADB-ის ნდობასა და პარტნიორობას. ეს დაფინანსება მნიშვნელოვნად დააჩქარებს რუსთავის აზოტის მოდერნიზაციისა და დეკარბონიზაციის პროცესს, ინდორამას მიერ შესყიდვის შემდეგ, რაც საშუალებას მოგვცემს დავნერგოთ ენერგოეფექტური ტექნოლოგიები, რომლებიც სასარგებლოა როგორც ინდუსტრიისთვის, ისე გარემოსთვის. ჩვენ მოუთმენლად ველით რუსთავის აზოტის კონკურენტუნარიანობის კიდევ უფრო გაძლიერებას მიმდინარე განვითარებისა და საინვესტიციო ინიციატივების საშუალებით“, - განაცხადა ინდორამა კორპორაციის თავმჯდომარის მოადგილემ ამიტ ლოჰიამ.ADB-მ ასევე გამოყო $500,000 ტექნიკური დახმარების სახით, რათა ხელი შეუწყოს მცირე ფერმერების შესაძლებლობების გაძლიერებას საქართველოში. განსაკუთრებული ყურადღება დაეთმობა მდგრადი სოფლის მეურნეობის წარმოებით დაკავებული ქალების ხელშეწყობას, ნიადაგის მართვასა და სასუქის ეფექტიან გამოყენებას მიწის დეგრადაციის შესამცირებლად ნიადაგის გაჯანსაღებისა და სოფლის მეურნეობის პროდუქტიულობის გაზრდის მიზნით.შეგახსენებთ, სს რუსთავის აზოტი 1956 წელს საქართველოში დაარსდა. ის სასუქის ერთადერთი მწარმოებელია ქვეყანაში და ყველაზე დიდი ქიმიური და აზოტოვანი სასუქის მწარმოებელი სამხრეთ კავკასიაში. კომპანია სრულად ეკუთვნის კორპორაცია ინდორამას. ინდორამა, სათაო ოფისით სინგაპურში, ADB-ის მულტინაციონალური კლიენტია და მსოფლიოს მასშტაბით აგრარული მიწოდების ჯაჭვში საქმიანობს.ADB კი საქართველოს მხარდამჭერია 2007 წლიდან და ქვეყნის განვითარების ერთ-ერთი უდიდესი მულტილატერალური პარტნიორია. ADB-ის საქართველოსთვის გაღებული აქვს 5 მილიარდი აშშ დოლარის ღირებულების სესხი, გრანტი და ტექნიკური დახმარება.ADB მრავალმხრივი განვითარების წამყვანი ბანკია, რომელიც მხარს უჭერს ინკლუზიურ, მედეგ და მდგრად ეკონომიკურ ზრდას აზიისა და წყნარი ოკეანის რეგიონში. 1966 წელს დაარსებული ორგანიზაციის მფლობელია 69 წევრი ქვეყანა, მათ შორის 50 რეგიონიდანაა წარმოდგენილი. 

საქართველოს გავლით გაზის ტრანსპორტირებაზე თურქეთმა და აზერბაიჯანმა გრძ...

ბაირაქტარმა ასევე დასძინა, რომ ხელშეკრულება ითვალისწინებს კასპიის ზღვაში მდებარე აბშერონის საბადოდან წელიწადში 2.25 მილიარდი კუბური მეტრი ბუნებრივი აირის მიწოდებას 15 წლის განმავლობაში.მისივე თქმით, კონტრაქტი ძალაში 2029 წელს შევა და 2040 წლამდე გაგრძელდება. აირაქტარის განცხადებით, ბუნებრივი აირი თურქეთს ბაქო-თბილისი-ერზრუმის მილსადენით მიეწოდება.თურქეთმა გაახანგრძლივა გაზის მიწოდების ხელშეკრულება რუსულ „გაზპრომთანაც“, მანამდე კი განაცხადა, რომ აპირებს აშშ-სგან მეტი ბუნებრივი აირის შეძენას.

G&T: თბილისში $3.1 მლრდ-ის ღირებულების ბინა გაიყიდა

მოთხოვნა 2025 წლის ნოემბერში, საჯარო რეესტრის მონაცემებით, გაყიდული ბინების რაოდენობამ 3,726 შეადგინა, აქედან: მეორად ბაზარზე გაყიდვები წლიურად 13.2%-ით გაიზარდა (11 თვეში +2.6% წ/წ). პირველად ბაზარზე გაყიდვები, რაზეც გავლენას დაგვიანებული რეგისტრაციები ახდენს, წლიურად 1.8%-ით შემცირდა (11 თვეში +5.1% წ/წ). გალტ&თაგარტის მიერ ჩატარებული დეველოპერების გამოკითხვის მიხედვით, რომელიც პირველადი ბაზრის ტენდენციებს რეალურ დროში ასახავს, 2025 წლის ნოემბერში გაყიდვები წლიურად მცირედით, 0.8%-ით შემცირდა. მიუხედავად ამისა, ნოემბერში გაყიდვები კვლავ მაღალ დონეზე შენარჩუნდა და 2025 წელს მეოთხე ყველაზე ძლიერი თვე იყო. ჯამურად, 2025 წლის 11 თვეში გაყიდული ბინების რაოდენობა წლიურად 17.2%-ით გაიზარდა, გალტ & თაგარტის სისტემური დეველოპერების გამოკითხვაზე დაყრდნობით.2025 წლის 11 თვეში თბილისში სულ 37,930 ტრანზაქცია დარეგისტრირდა და გაყიდული ბინების ჯამურმა ღირებულებამ $3.1 მლრდ შეადგინა (+12.1% წ/წ).მიწოდება 2025 წლის ნოემბერში ნებართვა გაიცა 11 საცხოვრებელ პროექტზე, რომელთა ჯამური საცხოვრებელი ფართი 121 ათას კვ.მ-ს შეადგენდა (-32.2% წ/წ). ჯამურად, 2025 წლის 11 თვეში გაცემული ნებართვების მოცულობა წლიურად 4%-ით შემცირდა. მიუხედავად შემცირებისა, გაცემული ნებართვების მოცულობა გრძელვადიან საშუალოსთან შედარებით კვლავ მაღალ ნიშნულზე ნარჩუნდება.ფასები გალტ&თაგარტის მონაცემებით, 2025 წლის ნოემბერში, უძრავი ქონების ფასის ზრდის ტემპი პირველად ბაზარზე დაჩქარდა და თვიურად 1%-ით გაიზარდა 1,366 აშშ დოლარამდე. ამასთან, მეორადი ბაზრის ახალ პროექტებში (რაც 2013 წლიდან გაცემული ნებართვებით აშენდა) ფასი გასულ თვესთან შედარებით 0.9%-ით გაიზარდა და 1,297 აშშ დოლარი შეადგინა.ქირა 2025 წლის ნოემბერში, თბილისში საშუალო ზომის ბინის (50-60 კვ.მ) ქირის ფასი თვიურად მაღალ დონეზე შენარჩუნდა და კვადრატულზე $10.1 შეადგინა, ქირის ამონაგებმა კი - 8.9%.

3Q25-ში ICT ექსპორტი წლიურად 52.3%-ით გაიზარდა - Galt & Taggart

Galt & Taggart აღნიშნავს, რომ ინფორმაციისა და კომუნიკაციის სექტორი ექსპორტზეა ორიენტირებული და მნიშვნელოვანი წვლილი შეაქვს ქვეყნის მომსახურების ექსპორტში. 2024 წელს ICT ექსპორტმა $842 მლნ შეადგინა, რაც მთლიანი მომსახურების ექსპორტის 10.9% იყო. 3Q25-ში ICT ექსპორტი წლიურად 52.3%-ით გაიზარდა და $898 მლნ-ს მიაღწია, რაც მთლიანი მომსახურების ექსპორტის 14%-ს შეადგენდა.ICT სექტორის ზრდაში ყველაზე მსხვილი კონტრიბუტორი IT ქვე-სექტორია. 3Q25-ში IT სექტორის შემოსავალი 4.5 მლრდ ლარამდე გაიზარდა, რაც გასული წლის შესაბამის პერიოდს 2.1-ჯერ აღემატებოდა. შემოსავლების ზრდა ძირითადად ექსპორტის მკვეთრი ზრდით იყო განპირობებული.2025 წლისგან განსხვავებით, 2024 წელს IT სერვისების ექსპორტი წლიურად 9.2%-ით შემცირდა, რაც რამდენიმე მსხვილი საერთაშორისო IT კომპანიის შედარებით სუსტ შედეგებს უკავშირდებოდა. მიუხედავად ამისა, მცირე საერთაშორისო და ადგილობრივი კომპანიების ზრდის ფონზე, სექტორის საერთო ბრუნვა 2024 წელს 48.8%-ით გაიზარდა.IT სექტორის ზრდისა და ექსპორტის ძირითადი მამოძრავებელი ძალა საერთაშორისო კომპანიებია, რასაც დიდწილად ხელი შეუწყო 2020 წელს საგადასახადო შეღავათების შემოღებამ. შედეგად, საქართველოს IT სექტორი მცირე, ლოკალური დარგიდან საერთაშორისო კომპანიებისთვის მიმზიდველ დარგად ჩამოყალიბდა.სექტორის ზრდა განსაკუთრებით დაჩქარდა 2022 წელს, გეოპოლიტიკური ცვლილებების ფონზე, საერთაშორისო IT კომპანიებისა და სპეციალისტების რელოკაციის შედეგად. საერთაშორისო კომპანიებისა და კვალიფიციური კადრების შემოსვლამ IT სექტორში ხელფასების დონე გააორმაგა 2020-2024 წლებში, რის შედეგადაც ეს სფერო კარიერულად განსაკუთრებით მიმზიდველი გახდა. მაღალი ანაზღაურებისა და საერთაშორისო კარიერული შესაძლებლობების ფონზე, IT განათლებაზე მოთხოვნა მკვეთრად გაიზარდა.ამჟამად, IT-ის მიმართულებით საქართველოს 21 უნივერსიტეტში 12,000-ზე მეტი სტუდენტი სწავლობს.Galt & Taggart წერს, რომ IT კურსდამთავრებულების მზარდი მიწოდების პარალელურად, ადგილობრივ დასაქმების პლატფორმებზე IT სპეციალისტებზე მოთხოვნა შესუსტდა, რაც რამდენიმე ფაქტორმა, მათ შორის ხელოვნური ინტელექტის (AI-ის) ფართო დანერგვამ განაპირობა. მეორეს მხრივ, ქართველი IT სპეციალისტების საერთაშორისო ჩართულობა გაიზარდა - GitHub-ზე საქართველოდან რეგისტრირებული დეველოპერების რაოდენობა 2024 წელს წლიურად 22%-ით გაიზარდა და 138.3 ათასს მიაღწია.IT სექტორის გლობალიზაციისა და ქართველი სპეციალისტების საერთაშორისო ინტეგრაციის ფონზე, გლობალურ ტენდენციებთან ადაპტაცია კრიტიკულად მნიშვნელოვანია, განსაკუთრებით სპეციალიზაციისა და სამუშაო კვალიფიკაციის ძალის ამაღლების მიმართულებით. AI-ის მიერ საბაზისო ამოცანების ავტომატიზაციის შედეგად, მოთხოვნა სულ უფრო მეტად იზრდება მაღალი სპეციალიზაციის მქონე კადრებსა და AI სთან დაკავშირებულ პოზიციებზე.მსოფლიო ეკონომიკური ფორუმის შეფასებით, 2030 წლისთვის სამუშაოს შესრულება თანაბრად გადანაწილდება ადამიანურ, ტექნოლოგიურ და ჰიბრიდულ მოდელებს შორის, რაც კონკურენტუნარიანობის შესანარჩუნებლად უწყვეტი გადამზადების მნიშვნელობას კიდევ უფრო ზრდის. ამ ტენდენციების გათვალისწინებით, საქართველოში სამუშაო ძალის გადამზადება და კვალიფიკაციის ამაღლება ICT ექსპორტის შემდგომი ზრდის ერთ-ერთ საკვანძო წინაპირობას წარმოადგენს.Galt & Taggart საკუთარ კვლევაში აღნიშნავს, რომ საგადასახადო შეღავათების გარდა, საქართველოს კონკურენტუნარიანობას ხელს უწყობს ინტერნეტის შედარებით დაბალი ღირებულება და ხელსაყრელი საცხოვრებელი გარემო. მიუხედავად იმისა, რომ ფიქსირებული ინტერნეტ ინფრასტრუქტურა კვლავ ჩამორჩება რეგიონის ქვეყნებს, მობილური ინტერნეტის სიჩქარე 2025 წელს მკვეთრად გაიზარდა, რაც ქვეყნის სწრაფი ტექნოლოგიური განვითარების პოტენციალს უსვამს ხაზს.საერთო ჯამში, IT სექტორის მდგრადი ზრდის უზრუნველსაყოფად მნიშვნელოვანია სამუშაო ძალის სპეციალიზაცია, კვალიფიკაციის ინფრასტრუქტურის პერიოდში. გაუმჯობესება ამაღლება და საშუალოვადიან.

ჯივიპიმ 2025 წლის საქმიანობის შედეგები შეაჯამა

2025 წელს ჯივიპიმ 100 მილიონი ლარის ინვესტიცია განახორციელა.განხორციელებული ინვესტიციის 55%-ზე მეტი წყლისა და წყალარინების ამორტიზებული ქსელების რეაბილიტირება-განახლებაზე დაიხარჯა. ინვესტირება ასევე განხორციელდა მსხვილი ინფრასტრუქტურული პროექტების, ქსელების ზონირების, ტექნიკური და ტექნოლოგიური განახლებებისა და ენერგეტიკული მიმართულებით.2025 წლის განმავლობაში განხორციელებული 400-ზე მეტი პროექტის შედეგად არაერთი საოპერაციო მაჩვენებელი გაუმჯობესდა, მათ შორის:შემცირდა წყალმომარაგების შეზღუდვის სიხშირე თბილისში 10.57%-ით რუსთავში 22.98%-ით შემცირდა წყალმომარაგების შეზღუდვის არეალები თბილისში 15.48%-ით  რუსთავში 12.17%-ით  შემცირდა წყალმომარაგების შეზღუდვის საშუალო დრო თბილისში 6.30 საათამდე რუსთავში 4 საათამდე  შემცირდა წყალმომარაგების ქსელის დაზიანების სიხშირე წყალმომარაგების ქსელზე - 2%-ით წყალარინების ქსელზე - 13%- ით თბილისის კანალიზაციის ქსელში პრევენციული სამუშაოების ფარგლებში გაიწმინდა 55 კმ-ზე მეტრი ქსელი.კრიტიკულ მდგომარეობაში მყოფი ქსელების განახლების მიზნით 2025 წელს არაერთი პროექტი განხორციელდა, მათ შორის ცხელი წერტილების იდენტიფიცირება-რეაბილიტაცია, რომელიც ქსელზე არსებული დაზიანებული მონაკვეთების განახლებას ემსახურება. მიმდინარე წელს ჯივიპიმ თბილისში, რუსთავსა და მცხეთაში წყალსადენისა და წყალარინების ქსელზე 55 მილიონი ლარის ინვესტიცია განახორციელა,100 კმ ქსელი განაახლა, 1650 -ზე მეტი ჩამკეტ-მარეგულირებელი ურდული დაამონტაჟა და 110 სარეაბილიტაციო თუ ინფრასტრუქტურული პროექტი დაასრულა.ქსელის სარეაბილიტაციო პროექტებს შორის აღსანიშნავია: ჭავჭავაძის გამზირის წყალმომარაგების სისტემის რეაბილიტაციის მეორე ეტაპი აწყურის ქუჩის წყალმომარაგებისა და წყალარინების სისტემების რეაბილიტაცია ალექსიძის ქუჩის წყალმომარაგებისა და წყალარინების სისტემების რეაბილიტაცია ევდოშვილის ქუჩის წყალმომარაგების სისტემის რეაბილიტაცია საიათნოვასა და ისპაჰანლის ქუჩების წყალარინების ქსელების რეაბილიტაცია ინოვაციების ქუჩის წყალარინების ქსელის რეაბილიტაცია დიღმის საცდელი მეურნეობის წყალარინების ქსელის  რეაბილიტაცია რუსთავში, ხრამის მაგისტრალის რეაბილიტაციის მეორე ეტაპი რუსთავში, ჭყონდიდელის დასახლების წყალარინების ქსელის რეაბილიტაცია მცხეთაში, აღმაშენებლის ქუჩის მაგისტრალური მილსადენის რეაბილიტაცია რაც შეეხება სტრატეგიულ პროექტებს, კომპანიამ 2025 წელს მსხვილი ინფრასტრუქტურული, ტექნიკური და ტექნოლოგიური განახლებებისა და ენერგეტიკული მიმართულებებით  ჯამში 45  მილიონი ლარის ინვესტიცია განახორციელა.მნიშვნელოვან ინფრასტრუქტურულ პროექტებს შორისაა: ჟინვალჰესის წყალგამყვანი გვირაბის დაზიანებული მონაკვეთების ნაწილობრივი რეაბილიტაცია სამგორის სათავე ნაგებობის, ზემო პლატოს სატუმბი სადგურისა და გამწმენდი ნაგებობის ტუმბო-აგრეგატების, ასევე ღრმაღელის გამწმენდი ნაგებობის სალექრების რეაბილიტაცია სამგორის სათავე ნაგებობის პირველი, მეორე და მესამე რიგის ფილტრების რეაბილიტაცია ბახტრიონის სატუმბი სადგურის რებილიტაცია რუსთავში არსებული სატუმბი სადგურების ელექტრო სისტემების რეაბილიტაცია მაგისტრალური მილსადენების სტრატეგიული მნიშვნელობიდან გამომდინარე, ჯივიპიმ 2025 წელს კიდევ უფრო გააძლიერა პრევენციული მონიტორინგის ღონისძიებები - გარე რისკების შეფასებისა და მაგისტრალების ცალკეული მონაკვეთების მდგომარეობის განსაზღვრის მიზნით. დასრულდა 400 კმ სიგრძის მაგისტრალური მილსადენების მდგომარეობისა და რისკების შეფასების კვლევა, ასევე დამონტაჟდა 30 ჰიდროფონი, რომლებიც უზრუნველყოფენ შესაძლო დაზიანების ან რისკის შესახებ წინასწარი შეტყობინების მიღებას.2025 წლის ერთ-ერთ განსაკუთრებულ პროექტს წარმოადგენს წყალმომარაგების სისტემაში წნევის რეგულირების პროგრამა. მის ფარგლებში ქსელზე დამონტაჟდა 15 წნევის რეგულატორი და 33 ჩამკეტ-მარეგულირებელი ურდული. განხორციელდა 192 კმ სიგრძის წყალმომარაგების ქსელში წნევის ოპტიმიზაცია, რამაც საერთო ჯამში 65,758 აბონენტის მომსახურება გააუმჯობესა. წნევის რეგულირების შედეგად მნიშვნელოვნად შემცირდა ქსელის დაზიანებებისა და წყლის დანაკარგების რაოდენობა. დაიზოგა 5.3 მილიონი კუბური მეტრი მოცულობის წყალი. პროექტი უკვე დასრულდა ისანი–სამგორის რაიონში.გარდა უშუალოდ წყალმომარაგების მომსახურებისა, კომპანიისთვის მნიშვნელოვანია მომხმარებელთან კომუნიკაცია და მათთვის თანამედროვე სერვისის შეთავაზება. სწორედ ამ მიზნით 2025 წელს შეიქმნა განახლებული ვებგვერდი მომხმარებლის პერსონალური კაბინეტით, რომელიც ჯივიპის აბონენტებს აძლევს შესაძლებლობას უმოკლეს დროში მიიღონ ინფორმაცია და გამარტივებულად, დისტანციურ რეჟიმში ისარგებლონ კომპანიის სერვისებით.2025 წელს ჯორჯიან უოთერ ენდ ფაუერმა ცნობიერების ასამაღლებელი კამპანიის "ყოველი წვეთი ძვირფასია"-ს საგანმანათლებლო ეტაპი განახორციელა. თბილისის 100 სკოლის 2500-ზე მეტმა მოსწავლემ ინტერაქციული და სახალისო ფორმით მიიღო ინფორმაცია წყლის სრული ციკლის შესახებ.2025 წელს Aqualia-სთან ერთად ჩვენ აქტიურად დავძლიეთ სისტემური გამოწვევები და განვახორციელეთ მნიშვნელოვანი ინვესტიციები მომსახურების ევროპულ სტანდარტებთან კიდევ უფრო დასაახლოებლად. წყალმომარაგება უწყვეტი და რთული პროცესია, რომელიც მოითხოვს მუდმივ განახლებასა და მაღალტექნოლოგიურ მართვას.ჩვენი ვალდებულებაა, მოსახლეობამ მიიღოს გარანტირებული, ხარისხიანი წყალმომარაგება, ხოლო ინფრასტრუქტურა იყოს საიმედო და მდგრადი. 2025 წლის შედეგები ადასტურებს, რომ სწორ გზაზე ვართ. ჩვენი სამომავლო გეგმა ამ მიმართულებით კიდევ უფრო მეტ მასშტაბურ პროექტს მოიცავს, რათა თბილისის, რუსთავისა და მცხეთის წყალმომარაგების სისტემა მოდერნიზდეს.(R)