თბილისი (GBC) - Freedom House-ის 2026 წლის ანგარიშის მიხედვით, საქართველოში თავისუფლების ინდექსი 51 ქულამდე შემცირდა (გასულ წელს 55), რითაც ქვეყანა „ნაწილობრივ თავისუფალი“ სახელმწიფოების კატეგორიაში რჩება. ანგარიშში ხაზგასმულია, რომ 4-ქულიანი კლება ევრაზიის რეგიონში ყველაზე დიდი გაუარესებაა. მსოფლიო მასშტაბით კი, საქართველოს კლების ტემპით მხოლოდ გვინეა-ბისაუ, ტანზანია, ბურკინა ფასო, ელ-სალვადორი და მადაგასკარი უსწრებენ.

რეპრესიული გარემო და პოლიტიკური კონტროლი

ორგანიზაციის შეფასებით, 2024 წელს დაწყებული ფართომასშტაბიანი პროტესტები 2025 წელსაც გაგრძელდა, რასაც ხელისუფლება პოლიციის მხრიდან არაპროპორციული ძალის გამოყენებით დაუპირისპირდა.

„მმართველი პარტია 'ქართული ოცნების' ოპონენტები ფიზიკური თავდასხმების, შევიწროებისა და ახალი საკანონმდებლო შეზღუდვების სამიზნე გახდნენ, რაც მიზნად ისახავდა ოპოზიციური პარტიებისა და სამოქალაქო საზოგადოების საქმიანობის შეფერხებას“, - ნათქვამია დოკუმენტში.

Freedom House განსაკუთრებულ ყურადღებას ამახვილებს განათლების სექტორზეც, სადაც პროფესორები კრიტიკული აზრის გამო სამსახურიდან გათავისუფლების საფრთხის წინაშე დადგნენ. ანგარიშში ასევე მოხვდა პარლამენტის დროებითი საგამოძიებო კომისიის შექმნა ოპოზიციის წევრების წინააღმდეგ, რასაც ორგანიზაცია პოლიტიკური კონტროლის დამყარების მცდელობად აფასებს.

რეგიონული კონტექსტი და სამეზობლო

2026 წლის ანგარიშით, საქართველომ რეგიონული ლიდერის სტატუსი დაკარგა:

  • სომხეთი: 54 ქულა (ინარჩუნებს სტაბილურობას)
  • თურქეთი: 32 ქულა (შემცირდა 1 პუნქტით)
  • რუსეთი: 12 ქულა
  • აზერბაიჯანი: 6 ქულა (შემცირდა 1 პუნქტით)

შედარებისთვის, მსოფლიოში ყველაზე თავისუფალ ქვეყნად კვლავ ფინეთი რჩება (100-დან 100 ქულა).

გლობალური ტენდენცია: თავისუფლების უკანდახევის მე-20 წელი

საერთაშორისო დონეზე თავისუფლების მაჩვენებელი ზედიზედ მე-20 წელია მცირდება. 2025 წელს მდგომარეობა 54 ქვეყანაში გაუარესდა და მხოლოდ 35-ში გაუმჯობესდა.

აღსანიშნავია, რომ „სრულად თავისუფალ“ ქვეყნებს შორის ყველაზე დიდი კლება - 3 პუნქტი - აშშ-ში დაფიქსირდა. ამის მიზეზად დასახელებულია საკანონმდებლო დისფუნქცია, აღმასრულებელი ხელისუფლების დომინაციის გაძლიერება და ანტიკორუფციული მექანიზმების დასუსტება.