თბილისი (GBC) – რუსეთი სომხეთს აფრთხილებს, რომ ევროკავშირთან შემდგომი დაახლოების შემთხვევაში შესაძლოა შეჩერდეს ან გაუქმდეს ბუნებრივი გაზის, ნავთობპროდუქტებისა და დაუმუშავებელი ალმასების მიწოდებაზე მოქმედი პრეფერენციული შეთანხმებები. ამის შესახებ რუსული გამოცემა „კომერსანტი“ წერს.
გამოცემის ინფორმაციით, რუსეთის ენერგეტიკის მინისტრმა სერგეი ცივილევმა 25 მაისს სომხეთის ტერიტორიული მართვისა და ინფრასტრუქტურის სამინისტროს წერილი გაუგზავნა, სადაც აღნიშნულია, რომ ერევნის ევროკავშირთან ინტეგრაციისკენ მიმართული ნაბიჯები საფრთხეს უქმნის რუსეთ-სომხეთის ეკონომიკურ თანამშრომლობას.
გაზის ფასი
2013 წლის შეთანხმებით, რუსეთმა სომხეთისთვის ბუნებრივ გაზზე და ნავთობპროდუქტებზე საექსპორტო გადასახადები გააუქმა. ეს შეთანხმება სომხეთის ევრაზიულ ეკონომიკურ კავშირში გაწევრიანების პროცესის ნაწილი იყო.
ამჟამად სომხეთი თითქმის სრულად რუსულ გაზზეა დამოკიდებული. 2025 წელს Gazprom-მა ქვეყანას დაახლოებით 2.7 მილიარდი კუბური მეტრი გაზი მიაწოდა. დამატებით, სომხეთი გარკვეულ მოცულობებს ირანიდან იღებს პროგრამის „გაზი ელექტროენერგიის სანაცვლოდ“ ფარგლებში.
რუსეთის პრეზიდენტის, ვლადიმირ პუტინის განცხადებით, სომხეთისთვის რუსული გაზის ფასი 1000 კუბურ მეტრზე 177 დოლარს შეადგენს, რაც ევროპულ საბაზრო ფასზე მნიშვნელოვნად დაბალია. კრემლის პრესსპიკერმა დმიტრი პესკოვმა განაცხადა, რომ თუ სომხეთი ევრაზიულ ეკონომიკურ კავშირს დატოვებს, გაზის შეღავათიანი ფასი ავტომატურად საბაზრო ტარიფით ჩანაცვლდება.
საწვავის ალტერნატიული წყაროები
სომხეთი ყოველწლიურად რუსეთიდან დაახლოებით 1 მილიონ ტონა ნავთობპროდუქტს იღებს. თუმცა ბოლო წლებში ერევანმა იმპორტის დივერსიფიკაცია დაიწყო და საწვავის ნაწილი უკვე რუმინეთიდან, ეგვიპტიდან და ბულგარეთიდან შედის.
გამოცემა აღნიშნავს, რომ 2025 წლის ბოლოდან აზერბაიჯანმაც დაიწყო სომხეთისთვის ბენზინისა და დიზელის მიწოდება. პრეზიდენტ ილჰამ ალიევის განცხადებით, მიწოდების საერთო მოცულობამ 12 ათას ტონას მიაღწია.
ანალიტიკოსების შეფასებით, რუსული რესურსების სრულად ჩანაცვლება სომხეთისთვის რთული იქნება, რადგან ალტერნატიული მიწოდებები უფრო ძვირი და ლოგისტიკურად ნაკლებად ხელსაყრელია.
სომხეთი ალმასებსაც ვეღარ მიიღებს
სტატიაში ასევე აღნიშნულია, რომ სომხეთის ალმასებისა და ბრილიანტების სექტორი მნიშვნელოვნადაა დამოკიდებული რუსულ ნედლეულზე. ქვეყანაში იმპორტირებული ქვების თითქმის ნახევარი რუსული წარმოშობისაა.
რუსეთსა და სომხეთს შორის ალმასების ბაზრის რეგულირების საკითხზე უთანხმოება წლებია გრძელდება. მოსკოვმა 2026 წლის მარტიდან ძვირფასი ქვებისთვის სავალდებულო სახელმწიფო სერტიფიცირებაც შემოიღო, რაც, გამოცემის შეფასებით, სომხეთის გავლით პროდუქციის რეექსპორტის შეზღუდვას ემსახურება.