თბილისი (GBC) - კონფლიქტების მონიტორინგის გლობალური ჯგუფის მონაცემებით, უკრაინაში დაბომბვის შედეგად მშვიდობიან მოსახლეობას შორის მსხვერპლი 2025 წელს 26%-ით გაიზარდა. ამის შესახებ The Guardian წერს.
ორგანიზაცია Action on Armed Violence (AOAV) აცხადებს, რომ ინგლისურენოვანი წყაროების მიხედვით, უკრაინაში ფეთქებადი იარაღის გამოყენების შედეგად 2,248 მშვიდობიანი მოქალაქე დაიღუპა და 12,493 დაიჭრა; ამასთან, მნიშვნელოვნად გაიზარდა მსხვერპლის რაოდენობა ცალკეულ ინციდენტზე.
თითოეული დარტყმისას საშუალოდ 4.8 მშვიდობიანი მოქალაქე იღუპებოდა ან შავდებოდა, რაც 33%-ით მეტია 2024 წლის მაჩვენებელზე. ყველაზე მძიმე თავდასხმა 24 ივნისს დნიპროში მოხდა, რუსული რაკეტები სამგზავრო მატარებელს, საცხოვრებელ კორპუსებსა და სკოლებს მოხვდა, რის შედეგადაც 21 ადამიანი დაიღუპა, ხოლო 314 დაშავდა, მათ შორის 38 ბავშვი.
AOAV-ის აღმასრულებელი დირექტორის იენ ოვერტონის თქმით, ეს ციფრები მოწმობს, რომ „უკრაინა ჯდება თავშეკავების იმ საერთო კოლაფსში, რომელიც ახლა მრავალ ომშია თვალსაჩინო“, ხოლო ომში პროპორციულობისა და დიფერენციაციის პრინციპების პატივისცემა „დაირღვა“.
მშვიდობიან მოსახლეობაზე ან სამოქალაქო ინფრასტრუქტურაზე განზრახ თავდასხმა, რომელიც აჭარბებს პირდაპირ სამხედრო უპირატესობას, ომის დანაშაულია. თუმცა, ექსპერტების თქმით, პროპორციულობის პრინციპი კრიტიკულ ზღვარზეა მრავალ კონფლიქტში, მათ შორის ღაზაში, სუდანში, კონგოსა და უკრაინაში.
„ჩვენ წლების განმავლობაში ვუყურებდით ამ ეროზიას - ჰომსიდან ალეპომდე, მარიუპოლიდან ღაზამდე. ახლა განსხვავება ისაა, რომ აღარ არსებობს საერთაშორისო წესებზე დაფუძნებული მოქმედი წესრიგი, რომელსაც პასუხისმგებელი პირების დასჯა შეუძლია“, - ამტკიცებს ოვერტონი.
2025 წლის განმავლობაში სარაკეტო და დრონებით თავდასხმები უკრაინაში თითქმის ყოველ ღამით ხდებოდა და 2026 წელსაც გაგრძელდა, რის გამოც მილიონობით ადამიანი ელექტროენერგიის, გათბობისა და წყლის გარეშე დარჩა.
2025 წლის 9 სექტემბრის ღამეს უკრაინას 805 დრონით და 13 რაკეტით დაესხნენ თავს, რაც ამ ომის განმავლობაში დაფიქსირებული ყველაზე მასშტაბური საჰაერო იერიში იყო.
AOAV მშვიდობიანი მოსახლეობის მსხვერპლს მსოფლიო მასშტაბით ფეთქებადი იარაღის გამოყენების ინციდენტების შესახებ ინგლისურენოვანი ცნობების საფუძველზე აკონტროლებს. მიუხედავად იმისა, რომ ეს მეთოდი თანმიმდევრულია, ის მაინც ვერ ასახავს დაღუპულთა და დაჭრილთა ზუსტ რაოდენობას, ნაწილობრივ იმის გამო, რომ მხოლოდ ერთ ენაზე არსებული მედიაგამოცემები აუცილებლად არასრულია.
გლობალურად, მშვიდობიან მოსახლეობაში მსხვერპლი 26%-ით შემცირდა 2024 წელს დაფიქსირებული 10-წლიანი მაქსიმუმიდან, რაც ძირითადად ღაზაში ოქტომბრის ცეცხლის შეწყვეტის შეთანხმებით იყო განპირობებული. AOAV-ის მონაცემებით, 2025 წელს ღაზაში მსხვერპლმა 14,024 შეადგინა, რაც წინა წელთან შედარებით 40%-ით ნაკლებია.
გასული თვის ბოლოს ისრაელის სამხედრო უწყებამ მიანიშნა, რომ ღაზას ხელისუფლების მიერ გამოქვეყნებული მონაცემები დაღუპულთა შესახებ მეტწილად ზუსტი იყო. უსაფრთხოების სამსახურის წარმომადგენელმა დაადასტურა, რომ 2023 წლის ოქტომბრის შემდეგ 70,000 პალესტინელი დაიღუპა, რაც თანხვედრაშია ღაზას ჯანდაცვის სამინისტროს მონაცემებთან (72,061 დაღუპული და 171,715 დაშავებული).
2025 წლის განმავლობაში ჯანდაცვის სამინისტრომ 25,718 დაღუპული და 62,854 დაშავებული პალესტინელი აღრიცხა, რაც ადასტურებს, რომ ინგლისურენოვანი პრესის მონაცემები რეალობაზე ნაკლებია.
AOAV-ის თანახმად, 2025 წელს მსოფლიოში სულ 45,358 მშვიდობიანი მოქალაქე დაზარალდა, რაც წინა წლის მაჩვენებელზე (61,353) ნაკლებია. ეს ციფრები მოიცავს 17,589 დაღუპულს და 27,769 დაჭრილს ყველა სახის ფეთქებადი იარაღის გამოყენების შედეგად.
ფეთქებადი იარაღით ყველაზე მეტი დაღუპულისა და დაჭრილისთვის პასუხისმგებელი ქვეყანა ისრაელი იყო, რომელიც მცირედით უსწრებდა რუსეთს.
2025 წელს ისრაელის მონაწილეობამ მრავალ კონფლიქტში განაპირობა ის, რომ მასზე მოდის ყველა აღრიცხული მსხვერპლის 35%, ხოლო რუსეთზე - 32%. ყველაზე სისხლისმღვრელი შემდეგი ომები იყო სუდანსა (5,438 მსხვერპლი) და მიანმარში (3,178 მსხვერპლი).
„უკრაინაში, მიანმარში, ღაზასა და სუდანში გზავნილი ერთია“, - თქვა ოვერტონმა. „როდესაც დაუსჯელობა ნორმად იქცევა, ომის დანაშაულები წყვეტენ შოკის მომგვრელ გამონაკლისად ყოფნას და ომის წარმოების მეთოდად ყალიბდებიან“, - დასძინა მან.
