თბილისი (GBC) - ბრიტანეთის ერთ-ერთი ყველაზე სტაბილური დემოკრატიული სისტემა ბოლო ათწლეულია უპრეცედენტო პოლიტიკური ტურბულენტობის ფაზაში იმყოფება. „ლეიბორისტულ პარტიაში“ შიდაპოლიტიკური კრიზისის გამწვავებისა და კირ სტარმერის გადადგომის მოთხოვნის ფონზე, მთავრობის ფორმირება, დიდი ალბათობით, ენდი ბერნემს დაევალება. ის ბოლო 10 წლის განმავლობაში გაერთიანებული სამეფოს რიგით მეშვიდე პრემიერ-მინისტრი გახდება, წერს გამოცემა POLITICO.

პოლიტიკური ანალიტიკოსებისა და ეკონომისტების შეფასებით, მთავრობის მეთაურების ეს „კარუსელი“ პირდაპირ კავშირშია 2016 წლის ბრექსიტის (Brexit) რეფერენდუმის შემდგომ გაჩენილ სტრუქტურულ კრიზისთან და ამომრჩეველთა ელექტორალურ არასტაბილურობასთან.

ქვემოთ მოცემულია ქრონოლოგია, თუ როგორ მივიდა გაერთიანებული სამეფო მიმდინარე მმართველობით კრიზისამდე:

გაერთიანებული სამეფოს პოლიტიკური ტრანსფორმაციის ქრონოლოგია (2016-2026)
 
დევიდ კემერონის გადადგომა და ბრექსიტის დასაწყისი
ივნისი, 2016.

პრემიერ-მინისტრმა დევიდ კემერონმა, პარტიული ერთიანობის შენარჩუნების მიზნით, შეაჩერა კაბინეტის კოლექტიური პასუხისმგებლობა ბრექსიტის კამპანიისას. რეფერენდუმში ევროკავშირიდან გასვლის მომხრეთა გამარჯვების შემდეგ, კემერონი მყისიერად გადადგა, რამაც საფუძველი ჩაუყარა პოლიტიკური არასტაბილურობის ახალ ტენდენციას.
 
ტერეზა მეის მმართველობა და ვადამდელი არჩევნები
ივლისი, 2016 – ივლისი, 2019

პოსტი ტერეზა მეიმ დაიკავა. 2017 წლის გაზაფხულზე მის მიერ დანიშნულმა წარუმატებელმა საპარლამენტო არჩევნებმა პარტიას უმრავლესობა დააკარგვინა. ბრექსიტის შეთანხმების გარშემო პარლამენტში შექმნილი ჩიხის გამო, მეი 3 წელში იძულებული გახდა გადამდგარიყო.
 
ბორის ჯონსონის ტრიუმფი და სკანდალური ფინალი
ივლისი, 2019 – სექტემბერი, 2022

ბორის ჯონსონმა 2019 წლის დეკემბერში ლეიბორისტებზე ისტორიული საარჩევნო გამარჯვება მოიპოვა. თუმცა, შიდაპარტიული სკანდალების სერიის შემდეგ, 2022 წლის ზაფხულში მინისტრების მასობრივი პროტესტის (ე.წ. „ჯოგური ინსტინქტის“) გამო მას პოსტის დატოვება მოუწია.
 
ლიზ ტრასის 45-დღიანი ეკონომიკური კოლაფსი
სექტემბერი – ოქტომბერი, 2022

ლიზ ტრასის მიერ დაანონსებულმა რადიკალურმა საგადასახადო რეფორმებმა ფინანსურ ბაზრებზე ქაოსი და ფუნტის გაუფასურება გამოიწვია. საკუთარი დეპუტატების ზეწოლით, იგი ბრიტანეთის ისტორიაში ყველაზე ხანმოკლე ვადით მართვის შემდეგ გადადგა.
 
რიში სუნაკის გარდამავალი პერიოდი და მარცხი
ოქტომბერი, 2022 – ივლისი, 2024

ფინანსური სტაბილურობის აღდგენის მიზნით პრემიერად რიში სუნაკი დაინიშნა. მან კრიზისის მართვა 2 წელი შეძლო, თუმცა 2024 წლის საყოველთაო არჩევნებში კონსერვატორები ლეიბორისტებთან სასტიკად დამარცხდნენ.
 
კირ სტარმერის ლეიბორისტული კაბინეტის კრიზისი
ივლისი, 2024 – ივნისი, 2026

კირ სტარმერმა მთავრობა „ქაოსის დასრულებისა და სტაბილურობის“ დაპირებით ჩაიბარა. თუმცა, ეკონომიკურ და პოლიტიკურ საკითხებზე პოზიციების ხშირმა ცვლილებამ (U-turns) და რეიტინგების ვარდნამ პარტია შიდა კრიზისამდე მიიყვანა. უელსში, შოტლანდიასა და ადგილობრივ არჩევნებში განცდილი მარცხის შემდეგ, 103-მა ლეიბორისტმა დეპუტატმა მისი გადადგომა მოითხოვა.

ბრექსიტის თაობა და ახალი პოლიტიკური რეალობა

POLITICO წერს, რომ Cluster17-ისა და Public First-ის ბოლო კვლევების თანახმად, ბრიტანელი ამომრჩეველი სულ უფრო ნაკლებად მიმტევებელი ხდება ეკონომიკური სტაგნაციის მიმართ, რაც იწვევს დეპუტატების მკვეთრ რეაგირებას საკუთარი პოზიციების გადასარჩენად.

ანალიტიკოსები მიმდინარე პროცესს „ბრექსიტის თაობის“ (Generation Brexit) ფენომენს უკავშირებენ. სტარმერის გადადგომის მომთხოვნი 103 დეპუტატიდან 63 პარლამენტში პირველად 2024 წელს შევიდა. მათ არ აქვთ 2016 წლამდე არსებული სტაბილური პოლიტიკური სისტემის გამოცდილება (როდესაც 50 წელში ქვეყანას მხოლოდ 8 პრემიერი ჰყავდა) და ლიდერების მიდ-თერმულ (ვადის შუა პერიოდში) დამხობას მუშაობის ჩვეულებრივ პრაქტიკად მიიჩნევენ.