ვიწრო საწყლოსნო გზა, რომელიც უკვე დიდი ხანია ნავთობის გლობალური გადაზიდვების „ყელს“ წარმოადგენს, თანაბრად სასიცოცხლო მნიშვნელობისაა ციფრული სამყაროსთვისაც. სრუტის ფსკერზე რამდენიმე ოპტიკურ-ბოჭკოვანი კაბელი გადის, რომლებიც ინდოეთსა და სამხრეთ-აღმოსავლეთ აზიას ევროპასთან აკავშირებს ყურის ქვეყნების და ეგვიპტის გავლით.რა ხდის წყალქვეშა კაბელებს მნიშვნელოვანს?Reuters წერს, რომ წყალქვეშა კაბელები არის ოპტიკურ-ბოჭკოვანი ან ელექტრო კაბელები, რომლებიც ზღვის ფსკერზეა გაყვანილი მონაცემებისა და ენერგიის გადასაცემად. ტელეკომუნიკაციების საერთაშორისო კავშირის (ITU) - ციფრული ტექნოლოგიების საკითხებში გაეროს სპეციალიზებული სააგენტოს მონაცემებით, მათზე მოდის მსოფლიო ინტერნეტტრაფიკს დაახლოებით 99%.ისინი ასევე უზრუნველყოფენ ქვეყნებს შორის სატელეკომუნიკაციო და ელექტროენერგიის კავშირს და აუცილებელია ღრუბლოვანი სერვისებისა და ონლაინ კომუნიკაციებისთვის.„დაზიანებული კაბელები ნიშნავს ინტერნეტის შენელებას ან გათიშვას, ელექტრონული კომერციის შეფერხებას, დაგვიანებულ ფინანსურ ტრანზაქციებს... და ამ შეფერხებებით გამოწვეულ ეკონომიკურ ვარდნას“, - განაცხადა გეოპოლიტიკურმა და ენერგეტიკულმა ანალიტიკოსმა მაშა კოტკინმა.ყურის ქვეყნები, განსაკუთრებით არაბთა გაერთიანებული საამიროები და საუდის არაბეთი, მილიარდობით დოლარის ინვესტიციას ახორციელებენ ხელოვნურ ინტელექტსა და ციფრულ ინფრასტრუქტურაში, რათა მოახდინონ თავიანთი ეკონომიკის დივერსიფიკაცია და ნავთობზე დამოკიდებულების შემცირება. ორივე ქვეყანამ დააარსა ხელოვნური ინტელექტის ეროვნული კომპანიები, რომლებიც ემსახურებიან კლიენტებს მთელ რეგიონში - და ყველა მათგანი დამოკიდებულია წყალქვეშა კაბელებზე მონაცემთა ელვისებური სისწრაფით გადასაცემად.ჰორმუზის სრუტეზე გამავალ ძირითად კაბელებს შორისაა: Asia-Africa-Europe 1 (AAE-1), რომელიც სამხრეთ-აღმოსავლეთ აზიას ეგვიპტის გავლით ევროპასთან აკავშირებს (საამიროებში, ომანში, კატარსა და საუდის არაბეთში დაშვების წერტილებით); FALCON-ის ქსელი, რომელიც აკავშირებს ინდოეთსა და შრი-ლანკას ყურის ქვეყნებთან, სუდანთან და ეგვიპტესთან; და Gulf Bridge International Cable System, რომელიც აერთიანებს ყურის ყველა ქვეყანას, მათ შორის ირანს. მშენებარეა დამატებითი ქსელებიც, მათ შორის კატარული Ooredoo-ს მიერ მართული სისტემა.რა არის რისკები?Reuters-ის ცნობით, მიუხედავად იმისა, რომ წყალქვეშა კაბელების საერთო სიგრძე 2014-დან 2025 წლამდე საგრძნობლად გაიზარდა, დაზიანების შემთხვევები სტაბილურად რჩება - წელიწადში დაახლოებით 150-200 ინციდენტი, წყალქვეშა კაბელების დაცვის საერთაშორისო კომიტეტის (ICPC) მონაცემებით. სახელმწიფო დონეზე ორგანიზებული საბოტაჟი რჩება რისკად, თუმცა დაზიანებების 70-80% გამოწვეულია ადამიანის შემთხვევითი საქმიანობით - ძირითადად თევზჭერითა და გემების ღუზებით.სხვა რისკები მოიცავს წყალქვეშა დინებებს, მიწისძვრებს, წყალქვეშა ვულკანებსა და ტაიფუნებს, - აღნიშნა ალან მოლდინმა, კვლევითი ფირმა TeleGeography-ის კვლევების დირექტორმა. ინდუსტრია ამას უმკლავდება კაბელების ფსკერზე დაფვლით, მათი დაჯავშნით და უსაფრთხო მარშრუტების შერჩევით.ირანის ომმა, რომელიც უკვე ორ თვეს უახლოვდება, უპრეცედენტო შეფერხება გამოიწვია გლობალური ენერგომომარაგებისა და რეგიონული ინფრასტრუქტურისთვის, მათ შორის დარტყმები განხორციელდა Amazon Web Services-ის მონაცემთა ცენტრებზე ბაჰრეინსა და საამიროებში. წყალქვეშა კაბელები ჯერჯერობით გადარჩა.თუმცა, არსებობს არაპირდაპირი რისკი დაზიანებული გემებისგან, რომლებმაც შეიძლება შემთხვევით დააზიანონ კაბელები ღუზის ჩათრევით.„აქტიური სამხედრო ოპერაციების პირობებში, უნებლიე დაზიანების რისკი იზრდება და რაც უფრო დიდხანს გაგრძელდება ეს კონფლიქტი, მით უფრო მაღალია ამის ალბათობა“, - თქვა კოტკინმა. მსგავსი ინციდენტი მოხდა 2024 წელს, როდესაც ირანთან დაკავშირებული ჰუსიტების მიერ იერიშის მიტანის შემდეგ კომერციულმა გემმა წითელ ზღვაში დრეიფისას ღუზით კაბელები გაწყვიტა.მარტივი გამოსავალი არ არსებობსკონფლიქტის ზონებში დაზიანებული კაბელების შეკეთება ცალკე გამოწვევაა. მიუხედავად იმისა, რომ თავად ფიზიკური შეკეთება არ არის ზედმეტად რთული, სარემონტო გემების მფლობელებისა და მზღვეველების გადაწყვეტილებებზე შეიძლება გავლენა იქონიოს საომარი მოქმედებებით გამოწვეულმა რისკებმა ან ნაღმების არსებობამ.ტერიტორიულ წყლებში დაშვების ნებართვები კიდევ ერთი სირთულეა. „ხშირად რემონტის დროს ერთ-ერთი ყველაზე დიდი პრობლემა ნებართვის მიღებაა იმ წყლებში, სადაც დაზიანება მოხდა. ამას ზოგჯერ დიდი დრო სჭირდება“, - თქვა მოლდინმა.კონფლიქტის დასრულების შემდეგ, ინდუსტრიის მოთამაშეების წინაშე დადგება ზღვის ფსკერის ხელახალი შესწავლის საჭიროება, რათა დადგინდეს კაბელების უსაფრთხო პოზიციები და თავიდან იქნას აცილებული გემები ან ობიექტები, რომლებიც საომარი მოქმედებების დროს ჩაიძირა.რა ალტერნატივები არსებობს წყალქვეშა კაბელების მწყობრიდან გამოსვლის შემთხვევაში?მიუხედავად იმისა, რომ წყალქვეშა კაბელების პოტენციური დაზიანება არ გამოიწვევს კავშირის სრულ დაკარგვას - სახმელეთო ხაზების არსებობის გამო - ექსპერტები თანხმდებიან, რომ სატელიტური სისტემები არ წარმოადგენს ეფექტურ შემცვლელს, რადგან მათ არ შეუძლიათ იმავე მოცულობის ტრაფიკის გატარება და ბევრად უფრო ძვირია.„შეუძლებელია უბრალოდ თანამგზავრზე გადართვა. ეს არ არის ალტერნატივა“, - აღნიშნა მოლდინმა და დასძინა, რომ თანამგზავრები თავად არიან დამოკიდებული სახმელეთო ქსელებთან კავშირზე და უკეთესია მოძრავი ობიექტებისთვის, როგორიცაა თვითმფრინავები და გემები.დაბალორბიტალური ქსელები, როგორიცაა Starlink, არის „სპეციფიკური (ბუტიკური) გადაწყვეტა, რომელიც ამ დროისთვის მილიონობით მომხმარებელზე გათვლილი მასშტაბირებადი ვარიანტი არ არის“, - დასძინა კოტკინმა.

1777366370

აღნიშნული პროფილების არაავთენტურობა საქართველოში დიდი ბრიტანეთისა და ამერიკის საელჩოებმაც დაადასტურეს. გარდა ამისა, საუბარია სხვა გარემოებებზეც, რომლებიც პროფილის საეჭვოობაზე მიუთითებს:ორივე პროფილი აპრილშია შექმნილი და ორივეს „ჩვენს შესახებ“ განყოფილებაში რუსული ტელეგრამ არხის ბმული აქვს მითითებული.რობინ დანიგანს ლინკდენის პროფილზე მითითებული აქვს, რომ გადამგარი ელჩია, ხოლო ახლადშექმნილ ფეისბუქსა და ტელეგრამ არხზე ის მოქმედ ელჩადაა მითითებული, ფეისბუქის პროფილი კი მხოლოდ საქართველოში ამერიკის საელჩოს პოსტებს აზიარებს.რობინ დანიგანის სახელით შექმნილი პროფილი ძირითადად საქართველოში ამერიკის საელჩოს ფეისბუქის პოსტებს აზიარებს, რაც ნაკლებად დამაჯერებლად გამოიყურება. მით უფრო მაშინ, როცა დანიგანი სოციალურ მედიაში არც მაშინ იყო აქტიური, როცა ელჩის თანამდებობას იკავებდა, 2025 წლის 5 ივნისს კი ის თანამდებობიდან გადადგა და განაცხადა, რომ პირადი გადაწყვეტილებით პენსიაზე გასვლას აპირებდა.ბრიტანეთის ელჩის ფეისბუქზე კი პოსტები საერთოდ არ იძებნება.ორივე დიპლომატის საკონტაქტო ინფორმაციის სექციაში რუსული ტელეგრამ არხის ბმული აქვთ მითითებული, რომლითაც მათთან კომუნიკაციაა შესაძლებელი და რომელიც მათ არ ეკუთვნით. კიბერუსაფრთხოების რეგულაციებიდან გამომდინარე, ნაკლებად სავარაუდოა, რომ დასავლელმა დიპლომატებმა რუსული ტელეგრამ არხი საჯარო კომუნიკაციისთვის გამოიყენონ.

1777363282

მიხეილ ხიდურელი აღნიშნულ თანამდებობაზე დანიშვნამდე, წლების განმავლობაში, სააგენტოს - „აწარმოე საქართველოში“ ხელმძღვანელობდა.მისი დანიშვნა „საჯარო და კერძო თანამშრომლობის შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-9 მუხლის საფუძველზე განხორციელდა.

1777360838

თიბისი კამპუსი, ახალგაზრდებს აძლევს შესაძლებლობას, პრაქტიკული გამოცდილებით აღმოაჩინონ საკუთარი პროფესიული ინტერესები და განივითარონ ის უნარები, რომლებიც თანამედროვე დასაქმების ბაზარზე ყველაზე მოთხოვნადია.წელს, თიბისი კამპუსი, ახალი ფორმატით დაბრუნდა და 18-24 წლის ახალგაზრდებს კიდევ უფრო მეტ შესაძლებლობას სთავაზობს. ბიზნეს მიმართულებით დაინტერესებულ ახალგაზრდებს, საქართველოს ნებისმიერი წერტილიდან, ონლაინ, სრულიად უფასოდ შეუძლიათ თანამედროვე პროფესიების შესწავლა და საკუთარი პროფესიული პორტფოლიოს შექმნა.ბიზნესის მოდულში სტუდენტებს ორი კურსი დახვდებათ: „მეწარმეობა და ბიზნეს დაგეგმარება“ და „საინვესტიციო ფინანსები“. კურსებს სფეროს პროფესიონალები გაუძღვებიან, რაც მონაწილეებს საშუალებას აძლევს რეალურ გამოცდილებაზე დაფუძნებული ცოდნა მიიღონ და საინვესტიციო ფინანსების მიმართულებითაც გადადგან პირველი ნაბიჯები.თიბისი კამპუსის ბიზნესის მოდული განკუთვნილია მათთვის, ვინც საკუთარი იდეების ბიზნესად ქცევაზე ფიქრობს და სურს მეწარმეობისა თუ ფინანსების მიმართულებით პირველი პრაქტიკული ცოდნა მიიღოს. პროგრამის ფარგლებში მონაწილეები გაეცნობიან მეწარმეობისა და ბიზნესის დაგეგმარების ძირითად პრინციპებს, ისწავლიან შესაძლებლობების შეფასებას, პირველი ნაბიჯების სწორად დაგეგმვას და იმ საფუძვლის შექმნას, რომელიც იდეის განვითარებასა და რეალიზებაში დაეხმარებათ.ბიზნესის მოდულზე რეგისტრაცია 6 მაისის ჩათვლით არის შესაძლებელი. (R)

1777359709

კონცენტრაციაში მონაწილე და მათთან დაკავშირებული პირები საქმიანობენ სამშენებლო, სარეაბილიტაციო და საპროექტო სამუშაოების მიწოდების სფეროში.ბაზრის ანალიზის ფარგლებში, სააგენტოს მიერ სსიპ საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახურიდან გამოთხოვილი ინფორმაციის საფუძველზე დადგინდა, რომ 2024 წელს სამშენებლო, სარეაბილიტაციო და საპროექტო სამუშაოების მიმართულებით ოპერირებდა 6 000-ზე მეტი ეკონომიკური აგენტი, ბაზრის საერთო მოცულობამ შეადგინა 18 859 222 588 ლარი. ბაზრის კონცენტრაციის HHI ინდექსი კონცენტრაციის განხორციელებამდე შეადგენდა 38.42 ერთეულს, ხოლო ტრანზაქციის შედეგად, მისი ცვლილების მაჩვენებელი (ΔHHI) 2.25-ს გაუტოლდა.შესაბამისად, სააგენტომ დაადგინა, რომ ბაზარი დაბალკონცენტრირებულია. კონცენტრაციაში მონაწილე და მათთან დაკავშირებული პირების საბაზრო წილები კი საკმაოდ მცირეა და დაბალია ბაზრის კონცენტრაციის ინდექსის ცვლილების მაჩვენებელიც (ΔHHI).GCCA-სთვის წინასწარ სავალდებულო წერილობით შეტყობინებას ექვემდებარება კონცენტრაცია, თუ მისი მონაწილე პირების ჯამური ერთობლივი შემოსავალი საქართველოს ტერიტორიაზე, შეტყობინების წარმოდგენის ვალდებულების წარმოშობის წინა ფინანსური წლის მდგომარეობით, 20 მლნ ლარს აღემატება და ამასთან, კონცენტრაციის მონაწილე მინიმუმ ორი პირიდან თითოეულის ერთობლივი შემოსავალი  5 მლნ ლარზე მეტია.  სააგენტოს გვერდის ავლით, მის მიერ შეტყობინების განხილვამდე ან უარყოფითი დასკვნის მიუხედავად, სავალდებულო შეტყობინებას დაქვემდებარებული კონცენტრაციის განხორციელების შემთხვევაში, შეტყობინების წარდგენის ვალდებულების მქონე პირი ჯარიმდება.2026 წელს საქართველოს კონკურენციისა და მომხმარებლის დაცვის სააგენტომ თანხმობა გასცა 4 კონცენტრაციაზე.

1777359673

როგორც „РБК“-ს მარკირების ოპერატორის მოწინავე ტექნოლოგიების განვითარების ცენტრის გენერალური დირექტორის მოადგილემ რევაზ იუსუპოვმა განუცხადა, ბრუნვაში 338 ათასი ბოთლი იყო გაშვებული, რომლებიც შემოწმების დასრულებამდე დაბლოკილია.როსპოტრებნადზორის წერილში აღნიშნულია „გადაუდებელი ზომების მიღების აუცილებლობა, რათა არ მოხდეს რუსეთის მოქალაქეთა სიცოცხლისა და ჯანმრთელობის შესაძლო დაზიანება“. ბლოკირების მიზეზად დასახელებულია „სავალდებულო მოთხოვნების დარღვევა“.შეზღუდვა ეხება 2026 წლის 17 თებერვალსა და 5 მარტს წარმოებულ პროდუქციას.

1777357392